Theo số liệu tổng hợp từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) và Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả năm 2025 đã cán mốc 11,3 tỷ USD, tăng trưởng 12% so với cùng kỳ.
Động lực chính cho con số kỷ lục này đến từ giai đoạn quý 4, khi các doanh nghiệp chạy đua xuất hàng sang Mỹ trước thời điểm các quy định mới về Chương trình giám sát nhập khẩu hải sản (SIMP) và thuế chống bán phá giá có hiệu lực từ đầu năm 2026. Trong đó, ngành tôm đóng góp 4,6 tỷ USD và cá tra mang về 2,1 tỷ USD, củng cố vị thế của hai mặt hàng chủ lực.
Đáng lưu ý, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong năm 2025 đạt 99 triệu USD, tăng 141% so với năm 2024.
Sự trỗi dậy của "ngựa ô" Navico với cá rô phi
Trong bối cảnh vĩ mô thuận lợi, kết quả kinh doanh của ba doanh nghiệp niêm yết lớn nhất ngành lại kể những câu chuyện khác nhau.
Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (MPC) tiếp tục khẳng định vị thế "Vua tôm" với doanh thu thuần dẫn đầu đạt 14.838 tỷ đồng. Điểm sáng lớn nhất của Minh Phú là việc chấm dứt chuỗi kinh doanh dưới giá vốn, ghi nhận lợi nhuận sau thuế 543 tỷ đồng, đánh dấu sự hồi sinh sau giai đoạn tái cấu trúc vùng nuôi công nghệ cao.
Ở nhóm cá tra, Vĩnh Hoàn (VHC) vẫn là đơn vị có lợi nhuận tuyệt đối cao nhất ngành với 1.451 tỷ đồng lãi sau thuế trên nền doanh thu 12.026 tỷ đồng.
Tuy nhiên, đà tăng trưởng của "Nữ hoàng cá tra" đã chững lại đáng kể khi lợi nhuận quý 4 giảm hơn 40% so với cùng kỳ, phản ánh áp lực cạnh tranh gay gắt về giá bán tại các thị trường truyền thống.
Bất ngờ lớn nhất thuộc về Nam Việt (ANV). Dù quy mô doanh thu chỉ đạt 6.952 tỷ đồng - bằng một nửa so với Vĩnh Hoàn, nhưng lợi nhuận sau thuế của Nam Việt lại tăng trưởng đột biến gấp 21 lần cùng kỳ, đạt xấp xỉ 1.000 tỷ đồng.
Sự bứt phá này được lý giải nhờ chiến lược thâm nhập thành công thị trường ngách tại Brazil và tận dụng lợi thế thuế suất để đẩy mạnh xuất khẩu cá rô phi sang Mỹ, giúp biên lợi nhuận gộp cải thiện mạnh mẽ.
Hiệu quả sử dụng Tài sản và Vốn (ROA/ROE)
Sự phân hóa càng trở nên rõ nét khi đi sâu vào cấu trúc tài chính. Tính đến ngày 31/12/2025, tổng tài sản của Vĩnh Hoàn đạt 13.421 tỷ đồng, trong đó lượng tiền mặt và tiền gửi chiếm tỷ trọng lớn. Cơ cấu này mang lại sự an toàn nhưng đồng thời cũng làm giảm hiệu suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), khi chỉ số này của Vĩnh Hoàn chỉ đạt mức trung bình 10,8%.
Ngược lại, Nam Việt với quy mô tổng tài sản gọn gàng hơn ở mức 5.825 tỷ đồng lại cho thấy hiệu suất sử dụng vốn vượt trội. Ước tính ROA năm 2025 của ANV đạt tới 17,2%, cao nhất trong nhóm so sánh.
Đáng chú ý, chỉ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) của Nam Việt lên tới 28,3%, bỏ xa mức 14,5% của Vĩnh Hoàn và 10,1% của Minh Phú. Điều này đồng nghĩa với việc trong năm 2025, mỗi đồng vốn cổ đông Nam Việt bỏ ra đang tạo ra mức sinh lời cao gấp đôi so với mặt bằng chung.
Về phía Minh Phú, tổng tài sản ghi nhận hơn 11.000 tỷ đồng nhưng phần lớn được tài trợ bởi nợ phải trả (hệ số đòn bẩy cao nhất nhóm). Áp lực chi phí lãi vay đã bào mòn đáng kể biên lợi nhuận ròng, khiến ROA của doanh nghiệp chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn 4,9%.
Phản chiếu bức tranh tài chính trên, diễn biến giá cổ phiếu những ngày đầu năm 2026.
Cổ phiếu VHC đang chịu áp lực điều chỉnh về vùng 60.000 đồng/cp do nhà đầu tư quan ngại về đà suy giảm tăng trưởng. Trong khi đó, MPC giao dịch trầm lắng quanh mốc 16.000 - 18.000 đồng/cp với tâm lý chờ đợi các phán quyết thuế quan.
ANV giữ mặt bằng giá tăng quanh vùng 26.000 - 29.000 đồng/cp.
