Sáng 23/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất áp dụng thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức đối với đất phi nông nghiệp bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Các trường hợp thuộc diện áp dụng sẽ được xác định theo quy định của pháp luật về đất đai.
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành đề xuất này. Tuy nhiên, quy định cần được rà soát để bảo đảm thống nhất với pháp luật về đất đai và thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW.
Theo cơ quan thẩm tra, quy định tại khoản 8 Điều 7 dự thảo vẫn còn những điểm chưa thống nhất với Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành và dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó có căn cứ xác định đối tượng áp dụng.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ mối quan hệ giữa quy định bổ sung tại khoản 8 với khoản 6 Điều 7 của luật hiện hành; đồng thời thống nhất thuật ngữ, khái niệm, tiêu chí và phạm vi áp dụng giữa dự thảo luật thuế với pháp luật về đất đai, đặc biệt đối với các trường hợp loại trừ và đất chậm đưa vào sử dụng.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý cần làm rõ mối quan hệ giữa mức thuế suất 0,2% với các khoản tiền phải nộp theo pháp luật về đất đai, tránh trùng lặp nghĩa vụ tài chính nhưng không làm giảm nghĩa vụ đối với các trường hợp đang áp dụng thuế suất 0,15%. Đồng thời, dự thảo cần bổ sung đánh giá tác động của chính sách đối với ngân sách nhà nước, người nộp thuế và khả năng tổ chức thực hiện trên thực tế.
Những yêu cầu này đặt ra bài toán không chỉ ở mức thuế suất mà còn ở cách xác định đất bỏ hoang, thời gian chậm đưa vào sử dụng và cơ chế thực thi. Đây là những yếu tố quyết định chính sách có thể hạn chế tình trạng găm giữ đất hay không.
Chính sách giúp hạn chế đầu cơ đất đai
Bày tỏ quan điểm đồng tình với đề xuất áp thuế đối với đất bỏ hoang, TS. Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng chính sách thuế bất động sản cần hướng tới những đối tượng tích lũy tài sản, đầu cơ, thay vì đánh đồng với người mua nhà để ở hoặc sử dụng bất động sản phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cách tiếp cận này có thể góp phần tăng thu ngân sách, điều tiết thị trường và hạn chế động lực găm giữ tài sản chờ tăng giá.
Để tăng hiệu quả, Chủ tịch VARS đề xuất thiết kế mức thuế lũy tiến theo thời gian bỏ hoang. Ông dẫn ví dụ về mức thuế tại Hàn Quốc đối với đất bỏ hoang hoặc đang trong quá trình cải tạo đất, theo đó mức thuế có thể tăng từ 5% khi thời gian bỏ hoang vượt 2 năm, lên 8% sau 5 năm, 9% sau 7 năm và 10% khi kéo dài hơn 10 năm.
Theo ông Đính, khi nghĩa vụ thuế tăng theo thời gian, chủ sở hữu sẽ phải cân nhắc giữa việc tiếp tục bỏ không bất động sản với phương án đưa vào khai thác, cho thuê hoặc chuyển nhượng. Nếu cộng thêm chi phí lãi vay và chi phí cơ hội, việc nắm giữ bất động sản chỉ nhằm chờ tăng giá sẽ trở nên tốn kém và rủi ro hơn.
Chính sách thuế cũng có thể làm giảm hiệu quả của hoạt động mua đi bán lại để hưởng chênh lệch hoặc tạo cung cầu ảo nhằm đẩy giá. Ngược lại, việc khuyến khích chủ sở hữu đưa nhà đất bỏ hoang vào cho thuê hoặc bán có thể bổ sung nguồn cung cho những người có nhu cầu ở thực.
Trong trường hợp chủ sở hữu vẫn lựa chọn tiếp tục nắm giữ bất động sản dù phải chịu thuế, ngân sách nhà nước có thêm nguồn thu để phục vụ đầu tư công, phát triển trường học, bệnh viện và hạ tầng giao thông.
Bên cạnh việc đánh thuế đối với đất bỏ hoang, ông Đính cũng nhấn mạnh yêu cầu xử lý nghiêm các doanh nghiệp phát triển dự án không triển khai đúng tiến độ. Theo đó, chính sách cần kết hợp giữa nghĩa vụ tài chính đối với đất đai và việc thực thi các quy định về tiến độ dự án, tránh tình trạng đất được giao nhưng chậm đưa vào khai thác, gây lãng phí nguồn lực.
