Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được xây dựng đưa ra lấy ý kiến với bố cục gồm 13 Chương 115 Điều (giảm 3 Chương, 145 Điều so với bố cục của Luật Đất đai năm 2024) chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc, còn những vấn đề thực tiễn thường xuyên biến động thì giao Chính phủ, bộ, ngành, địa phương quy định để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.
Mới đây, tham gia góp ý tại Hội nghị “Phản biện xã hội đối với Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)”, PGS TS Phạm Hữu Nghị - Ủy viên Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có những nhấn mạnh đáng chú ý về công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Theo đó, PGS TS Phạm Hữu Nghị cho rằng, dự thảo luật hiện tại có những thay đổi đáng chú ý theo hướng tích hợp quy hoạch, giảm tầng nấc, tăng phân quyền, ứng dụng dữ liệu và tạo sự linh hoạt.
Tuy nhiên, tinh gọn quy hoạch không thể đồng nghĩa với tinh giản các cơ chế kiểm soát quyền lực bởi quy hoạch sử dụng đất có đặc điểm đặc biệt: Chỉ một thay đổi về ranh giới hoặc mục đích sử dụng đất cũng có thể tạo ra sự thay đổi rất lớn về giá trị kinh tế. Cho nên, pháp luật về quy hoạch đất đai không chỉ là pháp luật về kỹ thuật phân bổ không gian mà còn là pháp luật kiểm soát quyền lực phân bổ lợi ích từ đất đai.
“Yêu cầu của Luật sửa đổi không chỉ là quy hoạch thế nào để không cản trở phát triển? mà còn phải trả lời quy hoạch thế nào để quyền lực phân bổ và điều chỉnh không gian đất đai không bị sử dụng nhằm phục vụ lợi ích riêng, lợi ích cục bộ?. Quy hoạch phải đủ ổn định để người dân và nhà đầu tư có thể tin cậy; đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phát triển; nhưng việc điều chỉnh phải đủ chặt chẽ để không thể dễ dàng bẻ quy hoạch theo lợi ích riêng”, PGS TS Phạm Hữu Nghị nêu quan điểm.
Liên quan đến nội dung dự thảo luật (sửa đổi), trước đó, kết luận cuộc họp với các bộ, cơ quan liên quan về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cũng đã yêu cầu tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ những nội dung còn có ý kiến khác nhau trong dự thảo luật, nhất là các vấn đề về phân cấp thẩm quyền thu hồi đất, công chứng, bồi thường và xác định giá đất.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chỉ đưa vào luật những quy định mang tính khung, nguyên tắc, qua đó hạn chế việc phải thường xuyên sửa đổi luật khi thực tiễn phát sinh những vấn đề mới.
Bên cạnh đó. đối với chính sách bồi thường, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đánh giá để bảo đảm không tạo kẽ hở dẫn đến thất thoát tài sản nhà nước hoặc phát sinh tiêu cực. Cơ chế tính giá đất và bảng giá đất cần được nghiên cứu, thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương…
Được biết, Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được thiết kế theo tư duy lập pháp mới tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Trước khi Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp không thường lệ (tháng 8/2026 vừa qua), ngày 31/7/2026, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có văn bản phản biện xã hội (lần thứ nhất) đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi), qua đó đã kiến nghị một số nội dung cụ thể, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của các dự thảo luật với các quy định của pháp luật có liên quan.
