Dạo quanh các khu chung cư cao tầng hay tòa văn phòng ở các thành phố lớn, dễ dàng bắt gặp hình ảnh shipper tất bật bên vỉa hè, xung quanh là những gói hàng xếp ngay ngắn, điện thoại reo liên hồi để gọi khách.
Nhờ tốc độ giao hàng thần tốc, những nền tảng mua sắm như shopee đáp ứng mọi nhu cầu từ đồ gia dụng, thiết bị điện tử đến sản phẩm cao cấp. Chỉ vài thao tác trên màn hình, người dân đã có thể sở hữu hàng hóa mà không cần bước ra phố. Sự tiện lợi này không chỉ thay đổi thói quen tiêu dùng mà còn khiến ngành bán lẻ truyền thống chao đảo.
Trong khi các điểm lấy hàng trực tuyến tấp nập người ra vào, nhiều cửa hàng nhà phố lại rơi vào cảnh ế ẩm. Từng được ca ngợi là “cỗ máy in tiền”, cách đây 5-7 năm, nhà mặt phố, shophouse là biểu tượng của sự thịnh vượng, nhưng nay, nhiều căn trị giá hàng triệu đô chỉ mang về vài chục triệu đồng tiền thuê mỗi tháng, thậm chí bị bỏ không suốt thời gian dài.
Những tuyến phố mua sắm từng nhộn nhịp giờ đây im ắng, nhiều mặt bằng bị trả lại. Tại Hà Nội và TP.HCM, số lượng mặt bằng bán lẻ bỏ trống ngày một tăng. Hai năm qua, các con phố trung tâm TP.HCM là minh chứng rõ nét: nhà phố đắc địa bị bỏ hoang, xuống cấp, bảng hiệu phai màu, cửa khóa im lìm. Hà Nội cũng không ngoại lệ, nhiều khu vực sầm uất xưa kia giờ khó tìm khách thuê.
Không chỉ shophouse, nhiều trung tâm thương mại cũ như Artemis hay Discovery Complex cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Tỷ lệ lấp đầy tại Artemis chỉ đạt khoảng 45%, trong khi Discovery Complex có tới 80% mặt bằng bán lẻ bị bỏ trống. Những không gian từng nhộn nhịp giờ đây phủ bụi, thang máy ngừng hoạt động, và các gian hàng đóng cửa kéo dài.
Bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE chi nhánh Hà Nội, chỉ ra rằng các TTTM này thường có thiết kế lạc hậu, thiếu sự cải tạo và không đáp ứng được nhu cầu trải nghiệm mới của khách hàng.
Nhưng không phải mọi mô hình bán lẻ đều chịu chung số phận. Các trung tâm thương mại như Lotte, Aeon, Vincom Royal City hay những dự án TTTM mới vẫn trụ vững, thậm chí phát triển mạnh mẽ, bất chấp sức ép từ làn sóng trực tuyến. Khác với nhà phố diện tích nhỏ, thiết kế lỗi thời, thiếu chỗ đỗ xe, không đáp ứng yêu cầu khắt khe của thương hiệu lớn về pháp lý và chất lượng, Lotte, Aeon,.... không chỉ là nơi mua sắm mà còn là điểm đến giải trí, ăn uống, trải nghiệm.
Nhiều người dân chia sẻ thường chọn những nơi này vào cuối tuần để con có thể chơi đùa, bố mẹ thì có thể thư giãn tại quán cà phê, biến những nơi này thành không gian đa dụng, thu hút mọi lứa tuổi và duy trì lượng khách đông đúc.
Hơn nữa, các TTTM lớn cũng đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe mà shophouse khó lòng đạt tới. Bà Từ Thị Hồng An, Giám đốc cấp cao Savills TP.HCM, nhấn mạnh rằng các nhãn hàng lớn đòi hỏi mặt bằng không chỉ có vị trí đẹp mà còn phải đảm bảo pháp lý minh bạch, chất lượng xây dựng tốt và phù hợp với mô hình kinh doanh hiện đại. Bên cạnh đó, chính sách thuê linh hoạt cũng là lợi thế của TTTM.
Bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc cấp cao Savills Hà Nội, cho biết các shophouse thường áp mức giá thuê cao, yêu cầu thanh toán dài hạn từ 6 tháng đến 1 năm, gây áp lực tài chính cho doanh nghiệp. Ngược lại, TTTM lớn sẵn sàng đàm phán, thậm chí áp dụng mô hình chia sẻ doanh thu, giúp nhãn hàng tối ưu dòng vốn. Điều này đặc biệt hấp dẫn với các thương hiệu F&B, vốn đang chuyển dần từ mặt phố sang TTTM để cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Ông David Jackson, Tổng giám đốc Avison Young Việt Nam, khuyến nghị rằng để tồn tại, các TTTM cần đầu tư vào quản lý dịch vụ, tổ chức sự kiện và gia tăng tiện ích giải trí. Vị chuyên gia nước ngoài này cũng nhấn mạnh: "Chìa khóa nằm ở việc hiểu rõ đối tượng mục tiêu và tái định vị thương hiệu để cạnh tranh."
