Thông tin trên duocj đưa ra trong nội dung trả lời của Bộ Tài chính đối với kiến nghị của đại biểu Quốc hội Đoàn Thu Hà về việc đánh giá hiệu quả thực thi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và nghiên cứu ban hành Luật Thuế bất động sản trong dài hạn.
Theo Bộ Tài chính, thời gian qua cơ quan này đã tổng kết, rà soát toàn bộ các sắc thuế liên quan đến bất động sản, gồm thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế sử dụng đất nông nghiệp cùng nhiều chính sách thuế khác để báo cáo Chính phủ.
Giai đoạn 2012-2021, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp mang lại nguồn thu bình quân khoảng 1.700 tỉ đồng mỗi năm, với tốc độ tăng thu trung bình 11,2%/năm. Đây được đánh giá là nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước và vẫn còn dư địa để xem xét miễn, giảm trong các trường hợp cần thiết.
Theo Bộ Tài chính, Chính phủ đã báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc rà soát các luật thuế sử dụng đất và dự kiến đề xuất xây dựng Luật Thuế bất động sản thay thế các quy định hiện hành.
Tuy nhiên, đây là chính sách mới, có phạm vi điều chỉnh rộng và tác động lớn tới người dân, doanh nghiệp cũng như thị trường bất động sản nên cần được nghiên cứu thận trọng.
Sau quá trình đánh giá tác động kinh tế - xã hội và thị trường, Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng về đề xuất xây dựng Luật Thuế bất động sản vào thời điểm phù hợp. Đề xuất này đã được lãnh đạo Chính phủ đồng ý từ tháng 4/2024.
Hiện Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đồng thời rà soát các vướng mắc trong chính sách thuế hiện hành để hoàn thiện phương án đề xuất. Song song đó, cơ quan này cũng đang xây dựng dự án sửa đổi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10 năm nay.
Công cụ điều tiết thị trường
Các chuyên gia đánh giá, đề xuất đánh thuế bất động sản không sử dụng hoặc nhà thứ hai trở lên không còn là vấn đề mới, nhưng đang trở nên cấp thiết hơn khi thị trường liên tục xuất hiện tình trạng đầu cơ, găm giữ tài sản và giá nhà tăng vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người dân.
TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho rằng việc áp dụng chính sách thuế đối với bất động sản sở hữu nhưng không đưa vào khai thác là công cụ kinh tế cần thiết để điều tiết thị trường theo hướng bền vững.
Ông Lực cho rằng tại nhiều quốc gia phát triển, thuế tài sản được xem là “hàng rào kỹ thuật” nhằm hạn chế đầu cơ, chống lãng phí nguồn lực đất đai, đồng thời tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách địa phương.
“Việt Nam hiện vẫn thiếu một sắc thuế đủ mạnh để điều tiết hành vi đầu cơ bất động sản. Việc nhiều người sở hữu nhiều nhà đất nhưng bỏ hoang, trong khi người có nhu cầu thực lại không thể tiếp cận nhà ở là nghịch lý lớn”, TS Cấn Văn Lực nhận định.
TS Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng nếu được thiết kế hợp lý, chính sách đánh thuế nhà thứ hai trở lên sẽ góp phần sàng lọc thị trường, hạn chế dòng tiền đầu cơ ngắn hạn và thúc đẩy nguồn cung thực.
Tuy nhiên, ông Đính cũng lưu ý cần phân biệt rõ giữa đầu cơ và hoạt động đầu tư hợp pháp. Theo đó, không nên đánh đồng người mua bất động sản để cho thuê hoặc kinh doanh chính đáng với hành vi găm hàng chờ tăng giá.
Bên cạnh việc ủng hộ sử dụng công cụ thuế nhằm điều tiết thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, ổn định, bền vững, các chuyên gia cũng đưa ra khuyến cáo liên quan đến việc hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc lớn vào tính minh bạch dữ liệu và khả năng xác định đúng đối tượng chịu thuế. Nếu thiếu cơ sở dữ liệu đồng bộ hoặc cơ chế thực thi rõ ràng, chính sách có thể tạo phản ứng ngược, ảnh hưởng tới tâm lý thị trường và người dân có nhu cầu ở thực.
Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc, nhiều ý kiến cho rằng chính sách thuế cần được xây dựng theo hướng công bằng, có lộ trình phù hợp và gắn với hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, nhà ở. Đây sẽ là điều kiện quan trọng để hạn chế đầu cơ nhưng không tạo thêm gánh nặng cho người dân có nhu cầu an cư thực sự.
