Cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đã làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ Trung Đông, đẩy giá dầu thô tăng cao, có thời điểm lên tới 120 đô la một thùng. Điều này làm dấy lên lo ngại về tình trạng lạm phát thậm chí là suy thoái kinh tế toàn cầu.
Buồn ngủ gặp chiếu manh?
Theo CNN, tuy sự bất ổn về giá năng lượng khiến toàn cầu dấy lên lo ngại về lạm phát và suy thoái kinh tế, nhưng đồng thời nó cũng đang tạo ra cơ hội lớn ngành công nghiệp xe điện của Trung Quốc.
Đặc biệt là trong bối cảnh thị trường xe điện tại quốc gia tỷ dân này đang đối mặt với tình trạng dư thừa nguồn cung và cạnh tranh về giá gay gắt giữa các hãng.
Các chuyên gia cho rằng, khi xe điện Trung Quốc ngày càng rẻ hơn, giá xăng lại tăng cao, vô tình đã tạo động lực thúc đẩy sự mở rộng thị phần toàn cầu của các hãng xe điện, đặc biệt là ở các quốc gia đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi tình trạng thiếu nhiên liệu.
Trong một báo cáo gần đây, Ember đã gọi xe điện là “đòn bẩy lớn nhất để cắt giảm chi phí và sản lượng nhập khẩu dầu mỏ”. Theo ước tính của tổ chức này, trong năm 2025, việc sử dụng xe điện đã làm giảm tiêu thụ dầu thô toàn cầu 1,7 triệu thùng mỗi ngày – tương đương khoảng 70% lượng xuất khẩu dầu mỏ của Iran vào năm 2025.
Tại Trung Quốc, xe điện chiếm tới 50% doanh số xe mới và cấu thành 12% tổng số phương tiện lưu hành tại quốc gia này. Hiệu ứng cộng hưởng từ sự phổ biến của xe điện đã trực tiếp kéo giảm 10% tổng lượng dầu mỏ tiêu thụ của Trung Quốc trong năm 2025.
“Từ góc nhìn chiến lược, kịch bản này nằm trong lộ trình đảm bảo an ninh năng lượng mà Bắc Kinh đã kiên trì theo đuổi”, ông Myllyvirta - đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) nhận định.
Đồng quan điểm, ông Zhu Zhaoyi, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Trung Đông thuộc Đại học Bắc Kinh, cho rằng cuộc khủng hoảng tại Iran đang đóng vai trò "chất xúc tác" đẩy nhanh mục tiêu đạt đỉnh phát thải vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060.
Ông Zhu Zhaoyi khẳng định: "Giới lãnh đạo Trung Quốc không lạ lẫm với kịch bản này. Mỗi khi Trung Đông biến động, một bài học xương máu lại được khắc sâu: Lệ thuộc vào dầu mỏ ngoại nhập không chỉ là thảm họa với môi trường, mà còn là sơ hở chí tử trong bài toán an ninh quốc gia."
Sự hỗ trợ của nhà nước đã giúp Trung Quốc dẫn đầu thế giới về xe điện giá rẻ nhưng cũng tạo ra môi trường cạnh tranh khốc liệt. Nhiều hãng xe hiện đang phải vật lộn để tồn tại trong một thị trường dư cung. Ước tính hiện nay, chỉ có khoảng 15 trong số 129 thương hiệu xe điện Trung Quốc đủ khả năng để tồn tại vào năm 2030.
Vẫn cần rất nhiều nỗ lực
Việc giá dầu tăng vọt tuy có thể mang lại sự thúc đẩy cần thiết, nhưng nếu muốn duy trì doanh số, các nhà sản xuất vẫn cần mở rộng thị trường để tiêu thụ lượng hàng dư thừa.
Tại Mỹ, thuế quan cao nhằm bảo vệ các nhà sản xuất nội địa như Tesla đã cản trở bước tiến của xe điện Trung Quốc. Tổng thống Donald Trump dường như chỉ sẵn sàng chào đón các thương hiệu Trung Quốc nếu họ xây dựng nhà máy tại Mỹ.
Ngược lại, tại châu Á, các quốc gia đang tuyệt vọng tìm cách cắt giảm năng lượng khi nguồn dự trữ nhiên liệu cạn kiệt.
Thái Lan, Philippines đã khuyến khích người dân làm việc tại nhà và hạn chế sử dụng điều hòa. Hãng xe VinFast tại Việt Nam cũng tung nhiều ưu đãi cho ô tô và xe máy điện để thúc đẩy thị trường.
Chuyên gia Lam Pham từ Ember khẳng định xe điện Trung Quốc có lợi thế lớn nhờ khả năng cạnh tranh về giá, công nghệ pin và chuỗi cung ứng toàn diện. Sự mở rộng này sẽ mang lại lợi ích cho những nhà sản xuất có thể mở rộng quy mô nhanh chóng.
