Chia sẻ câu chuyện của một chủ vườn sầu riêng, ông Lê Quốc Kiên – chuyên gia bất động sản độc lập cho rằng, nhìn một vườn sầu riêng hiệu quả, phải hiểu đúng bản chất của con số lợi nhuận. Đằng sau nó là đất, vốn, kinh nghiệm, thời gian và rất nhiều công sức của chính chủ vườn.
Theo ông Kiên, nghe mấy câu chuyện “mua đất trồng sầu” nghĩ rằng nghề này khá ổn, thậm chí “ngon ăn”. Tuy nhiên, có nhiều chi phí ngồi tính kỹ lại mới thấy bài toán lợi nhuận “tá hoả”.
Anh Tr hiện sở hữu 2ha đất trồng sầu riêng, đang nuôi 4 người con độ tuổi ăn học. Anh Tr cho biết, trên quỹ đất này anh trồng sầu riêng, xen kẽ thêm cà phê, bơ. Với 8 năm đầu tư trồng trọt, hiện mỗi năm anh thu nhập được từ 200-800 triệu đồng/năm (tuỳ theo mùa vụ, thời tiết và giá nông sản). Chia bình quân ra thì mỗi tháng thu nhập dao động từ 20-65 triệu đồng.
Theo ông Lê Quốc Kiên, nhìn vào thu nhập này, mọi người thấy khá ổn, nhưng khi ngồi tính kỹ về tiền vốn, tiền công và 8 năm anh Tr vất vả chăm sóc mảnh vườn thì nhiều chi phí chưa được tính tới, trước khi ra bài toán lợi nhuận.
Chủ vườn sầu riêng cho biết, 4 năm đầu, dòng tiền chỉ đi ra (gọi là vốn đầu tư). Năm thứ 5 bắt đầu có thu nhưng cũng chỉ đủ tiền phân thuốc, còn công chăm sóc xem như “khuyến mãi”, lấy công làm lời, không dám thuê người.
Đến năm thứ 6 mới bắt đầu thấy thành quả. Vườn sầu thu được khoảng 650 triệu đồng, trừ phân thuốc còn khoảng 500 triệu đồng. Năm thứ 7 thời tiết xấu, doanh thu của vườn rớt xuống còn khoảng 150 triệu. Sau khi trừ chi phí, anh Tr cho biết xem như năm đó làm “cho vui”. Sang năm nay, tức năm thứ 8, anh Tr thu được khoảng 700 triệu, trừ phân thuốc còn khoảng 550 triệu.
Như vậy, tuỳ và thời tiết, mùa vụ và giá nông sản mà hiệu quả cũng như thu nhập của vườn sầu riêng khác nhau. Phân tích ở góc độ chuyên gia đầu tư, ông Lê Quốc Kiên cho rằng, điểm quan trọng nhất là đây là hiệu quả của một người nông dân thực thụ, trực tiếp sống với cái vườn của mình, chứ không phải bài toán mua 2 ha đất, giao chìa khóa cho người khác rồi cuối năm đi thu hoạch sầu riêng.
Ông Kiên phân tích, anh Tr là chủ vườn tự chăm cây, theo dõi sâu bệnh, bón phân, phun thuốc. Khi đã là tài sản của mình thì cách chăm sóc, mức độ kỹ càng và tâm huyết chắc chắn khó giống với người làm thuê. Những ngày nhiều việc quá thì nhờ bà con xung quanh sang phụ, không đủ người nhờ thì mới thuê thêm. Theo đó, có một khoản mà khi tính hiệu quả đầu tư rất dễ quên: sức khỏe và công lao động của chính người nông dân.
Chưa kể, chi phí thuê chăm sóc vườn cây (thuốc) không cố định, có thể từ 700 ngàn đến 1 triệu đồng/ngày. Có thể những chi phí này không được liệt kê đầy đủ khi tính bài toán lợi nhuận.
Theo ông Kiên, từ câu chuyện này cho thấy, con số thu nhập 200–800 triệu/năm nhìn thì tưởng ổn nhưng đó chưa hẳn là “lợi nhuận đầu tư” theo cách nhiều người vẫn hình dung. Nếu tính đủ tiền công của chủ vườn, rồi giả sử thuê người làm thay toàn bộ từ chăm sóc, bón phân đến phun thuốc…, số tiền còn lại chắc chắn sẽ khác. Chưa kể, muốn nhìn thấy trái thì phải chấp nhận 4–5 năm đầu chôn vốn. Đến lúc cây cho thu hoạch cũng không có nghĩa năm nào tiền cũng về đều. Thu nhập còn phụ thuộc lớn vào các yếu tố ngoại cảnh.
Vậy nên, nhìn một vườn sầu riêng hiệu quả, phải hiểu đúng bản chất của con số lợi nhuận. Đằng sau nó là rất nhiêu chi phí "không tên" của chủ nhà. Đây là mô hình sinh kế của một người nông dân trực tiếp lăn lộn trên tài sản của mình, chứ không đơn giản là mua một miếng đất rồi ngồi tính tỷ suất lợi nhuận mỗi năm.
"Còn nếu là nhà đầu tư ở thành phố, mua vài ha ở xa, thuê một anh nông dân rồi kỳ vọng chăm vườn tâm huyết, còn mình lâu lâu chạy lên xem sầu riêng, chờ ngày thu hoạch… thì nên xem lại", ông Kiên nhấn mạnh.
