Dự án Vành đai 4 TP.HCM đang được xem là “đại công trường chiến lược” có sức ảnh hưởng lớn nhất khu vực phía Nam trong thập niên tới với tổng vốn đầu tư vượt 120.400 tỷ đồng, tuyến cao tốc dài hơn 207 km này sẽ tạo nên mạng lưới kết nối liên vùng khép kín, mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh.
Theo quy hoạch, Vành đai 4 TP.HCM là tuyến vành đai ngoài cùng của vùng đô thị đặc biệt phía Nam, đi qua TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Tuyến đường có vai trò tách dòng xe tải nặng, container ra khỏi nội đô, giảm áp lực cho các cửa ngõ vốn đang quá tải nghiêm trọng nhiều năm qua.
Sau khi sắp xếp lại địa giới hành chính, cấu trúc quản lý dự án cũng thay đổi đáng kể. TP.HCM sau khi mở rộng địa giới với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ đã trở thành địa phương có chiều dài tuyến lớn nhất toàn dự án với gần 83 km, tăng mạnh so với con số 17 km trước đây. Trong khi đó, Tây Ninh mới sau khi sáp nhập Long An cũ đang quản lý khoảng 78,3 km tuyến và Đồng Nai giữ nguyên hơn 46 km.
Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ kết nối trực tiếp hàng loạt cao tốc huyết mạch gồm Biên Hòa - Vũng Tàu, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, TP.HCM - Mộc Bài và TP.HCM - Trung Lương. Đây được xem là mắt xích quan trọng tạo nên trục logistics liên hoàn từ Tây Nguyên, Tây Nam Bộ đến sân bay Long Thành và cảng biển Hiệp Phước.
Theo Nghị quyết số 220/2025/QH15, tổng mức đầu tư giai đoạn 1 của dự án Vành đai 4 TP.HCM được xác định khoảng 120.412,55 tỷ đồng. Trong đó, gần 70.000 tỷ đồng là vốn ngân sách Nhà nước phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư và xây dựng hệ thống đường gom, đường song hành. Phần còn lại hơn 50.600 tỷ đồng do nhà đầu tư tư nhân huy động để xây dựng cao tốc chính tuyến theo hình thức BOT.
Dự án được chia thành 10 dự án thành phần độc lập nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai. Đáng chú ý, đoạn qua Bình Dương cũ dài gần 48 km đã được phê duyệt nhà đầu tư từ giữa năm 2025 với tổng vốn hơn 11.743 tỷ đồng. Liên danh Becamex IDC, Becamex IJC và Tập đoàn Đèo Cả đang tăng tốc thi công với cam kết hoàn thành trong vòng 26 tháng.
Tại Đồng Nai, dự án thành phần 2-2 đoạn Châu Đức - Thủ Biên dài hơn 46 km cũng vừa được phê duyệt với tổng vốn hơn 16.200 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách tỉnh tham gia khoảng 25%, phần còn lại do khu vực tư nhân huy động với thời gian thu phí hoàn vốn gần 25 năm.
Giới chuyên gia đánh giá đây là mô hình PPP có quy mô và mức độ huy động vốn xã hội hóa lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực phía Nam, đồng thời là phép thử quan trọng cho năng lực phối hợp liên vùng trong triển khai các dự án hạ tầng chiến lược.
Mục tiêu lớn nhất hiện nay là khởi công đồng loạt toàn tuyến vào ngày 2/9/2026. Để đạt được mốc này, các địa phương đang bước vào chiến dịch giải phóng mặt bằng quy mô lớn với tổng diện tích thu hồi khoảng 1.738 ha.
Không chỉ tác động đến giao thông, Vành đai 4 còn được xem là lực đẩy mạnh mẽ cho quá trình mở rộng không gian đô thị và phát triển công nghiệp, logistics vùng ven.
Điển hình là dự án Khu đô thị phía Bắc đường Vành đai 4 vừa được công bố mời thầu với quy mô gần 281 ha và tổng vốn đầu tư hơn 29.647 tỷ đồng. Dự án được định hướng phát triển thành khu đô thị phức hợp với nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, trung tâm dịch vụ, văn phòng và các dải công viên cách ly tiếng ồn đô thị.
Song song đó, TP.HCM cũng đang chuẩn bị đầu tư thêm các tuyến kết nối hướng tâm để khai thác tối đa hiệu quả của Vành đai 4. Nổi bật là dự án đường Tam Tân nối Quốc lộ 22 với Vành đai 4 theo hình thức PPP trị giá khoảng 11.100 tỷ đồng và dự án Võ Văn Kiệt nối dài trị giá 8.782 tỷ đồng, dự kiến khởi công cuối năm 2026.
Khi toàn bộ mạng lưới này đi vào vận hành, khu vực phía Nam sẽ lần đầu tiên hình thành hệ sinh thái giao thông liên hoàn quy mô lớn, tạo lợi thế cạnh tranh mới cho logistics Việt Nam trong chuỗi cung ứng quốc tế. Với quy mô đầu tư khổng lồ và tác động lan tỏa mạnh mẽ, Vành đai 4 TP.HCM đang được kỳ vọng trở thành “cú hích thế kỷ” thay đổi hoàn toàn bản đồ phát triển kinh tế phía Nam trong nhiều thập niên tới.
