Ngày 08/3/2018, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra Tuyên bố 9705 về việc áp thuế 25% đối với thép và 10% đối với nhôm nhập khẩu vào thị trường Mỹ (loại trừ Canada và Mexico) vì lý do an ninh quốc gia theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại.
Sau đó, Tổng thống Donald Trump đã đàm phán, tiến hành miễn thuế (Úc) và đạt được các hạn ngạch miễn thuế dựa trên khối lượng trước khi áp thuế (Brazil, Hàn Quốc và Argentina) cho một số quốc gia xuất khẩu lớn. Người kế nhiệm Donald Trump, cựu Tổng thống Joe Biden, sau đó đã đàm phán các thỏa thuận hạn ngạch miễn thuế tương tự với Anh, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU).
Như vậy từ năm 2018 đến hiện tại, Việt Nam vẫn là quốc gia đang phải chịu mức thuế 25% đối với sản phẩm thép và 10% đối với sản phẩm nhôm theo Tuyên bố 9705. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn nỗ lực không ngừng để xuất khẩu các sản phẩm thép vào thị trường Mỹ.
Trong năm 2024, theo ghi nhận của Mỹ, Việt Nam là quốc gia có giá trị nhập khẩu thép đứng thứ 10 với tổng giá trị nhập khẩu đạt 1,7 tỷ USD. Các quốc gia xếp trên Việt Nam đa phần là những quốc gia được miễn thuế hoặc có hạn ngạch miễn thuế, chẳng hạn như Canada, Mexico, Brazil, Hàn Quốc, Đức và Nhật Bản.
Ngày 10/02/2025 (giờ Mỹ), Tổng thống Mỹ đương nhiệm Donald Trump đã ký Tuyên bố mới về áp thuế cho thép và nhôm nhập khẩu vào thị trường Mỹ. Theo đó, trong Tuyên bố mới này, Tổng thống Donald Trump đã hủy hiệu lực của các Tuyên bố trước đây về việc miễn thuế và các hạn ngạch miễn thuế của các quốc gia đã đàm phán. Quyết định này có hiệu lực chính thức từ ngày 12/3/2025 theo thông tin được đăng tải trên website của Nhà Trắng.
Như vậy, mức thuế sẽ là 25% đối với mặt hàng thép và nhôm nhập khẩu từ Canada, Mexico, Úc, Brazil, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và các quốc gia EU.
Đối với Việt Nam, vốn không nằm trong danh sách các quốc gia được miễn trừ thuế, các sản phẩm thép và nhôm xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ vẫn đang chịu mức thuế lần lượt là 25% và 10% từ năm 2018 đến nay.
Như vậy, Tuyên bố mới của Tổng thống Donald Trump đánh thuế sản phẩm thép và nhôm ở mức 25% và không loại trừ bất cứ quốc gia nào thì không tạo thêm tác động tiêu cực đối với các sản phẩm thép và nhôm xuất khẩu từ Việt Nam vào Mỹ.
Quyết định này của Tổng thống Donald Trump thậm chí còn được các chuyên gia nhận định rằng đây sẽ mở ra cơ hội mới, tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng cho tất cả nhà xuất khẩu thép vào Mỹ. Khi không còn sự phân biệt đối xử, các công ty thép Việt Nam sẽ không còn đối mặt với sự cạnh tranh không công bằng về sự chênh lệch thuế quan và hạn ngạch thuế quan từ các quốc gia như Canada, Mexico, Brazil.
Đánh giá nhanh về tác động của quyết định áp thuế mới từ Mỹ, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc chiến lược thị trường, Công ty CP Chứng khoán VPBank (VPBankS) cho biết, những nguồn cung cấp thép lớn vào Mỹ trong giai đoạn vừa qua là Canada, Brazil, Mexico, Hàn Quốc và Việt Nam. Đồng thời, Canada là nhà cung cấp nhôm lớn nhất, chiếm 79% thị phần.
Theo ông Sơn, trong năm 2018, ông Trump cũng áp thuế 25% đối với các nguồn xuất khẩu thép. Việt Nam cũng đã chịu mức thuế này. Với mức thuế cao, các quốc gia như Việt Nam và Trung Quốc xuất khẩu vào Mỹ với tỷ trọng khá nhỏ, chỉ đâu đó khoảng 3%. Do đó, ảnh hưởng đối với Việt Nam không lớn.
