Phát triển nhà ở xã hội (NOXH) đang được xác định là một trong những mục tiêu lớn của Đảng và Nhà nước, đồng thời là nhiệm vụ chính trị quan trọng của ngành ngân hàng.
Sáng nay, tại Hội nghị sơ kết 7 tháng thực hiện chỉ tiêu phát triển NOXH 7 tháng đầu năm 2025 và kế hoạch triển khai 5 tháng cuối năm 2025, do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì. Các cơ quan đơn vị đã có báo cáo về đề xuất về tín dụng cho NOXH.
Ba trụ cột tín dụng chính sách
Theo Phó Thống đốc NHNN Phạm Quốc Dũng, NHNN hiện được giao thực hiện ba chương trình tín dụng trọng điểm liên quan đến phát triển NOXH.
Chương trình 120 nghìn tỷ đồng, đây là chương trình quy mô lớn với sự tham gia tích cực của 9 ngân hàng. Đến nay, tổng số tiền đăng ký tham gia đã đạt 145 nghìn tỷ đồng, vượt xa mức quy định ban đầu là 120 nghìn tỷ đồng. Trong đó, 4 Ngân hàng thương mại nhà nước đăng ký 120 nghìn tỷ đồng và 5 ngân hàng thương mại cổ phần khác mỗi ngân hàng tham gia 5.000 tỷ đồng.
Chương trình tín dụng cho người dưới 35 tuổi, chương trình này mới được triển khai nhưng dư nợ cho vay còn khá khiêm tốn, chỉ vài chục tỷ đồng, chủ yếu do nguồn cung NOXH còn hạn chế.
Chương trình cho vay NOXH theo Nghị định 100/2024 của Thủ tướng Chính phủ, chương trình này do Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) triển khai, với dư nợ đạt hơn 19.000 tỷ đồng tính đến 30/6. NHCSXH cũng đã cho vay 26.000 tỷ đồng cho 58.363 đối tượng đến 31/7, trong đó 14.000 khách hàng vay mua NOXH.
Để đẩy mạnh các chương trình này, NHNN đã ban hành 10 văn bản chỉ đạo, phối hợp Bộ Xây dựng tổ chức 10 hội nghị trên toàn quốc và thiết lập đường dây nóng để xử lý vướng mắc. Về chính sách tín dụng, NHNN đã có văn bản đặc biệt không tính dư nợ cho vay NOXH vào nợ xấu, giúp các tổ chức tín dụng an tâm hơn.
Nỗ lực giảm lãi suất và kết quả giải ngân ban đầu
Để thúc đẩy chính sách phát triển NOXH, trong năm qua, NHNN đã 6 lần chỉ đạo các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho vay. Lãi suất cho vay đối với chủ đầu tư đã giảm từ 8,2% ban đầu xuống còn 6,4%, và đối với người vay chỉ còn 5,9%/năm. Mức này hiện đang thấp hơn mức cho vay hộ nghèo theo Nghị định 100.
Đáng chú ý, lãi suất cho vay của các ngân hàng thương mại hiện thậm chí còn thấp hơn lãi suất mà Chính phủ hỗ trợ qua NHCSXH (6,6% theo Nghị định 100), được Bộ Tài chính đánh giá là một "kết quả rất nổi bật".
Về kết quả giải ngân, đến ngày 30/6, các ngân hàng thương mại đã cam kết 8.300 tỷ đồng cho 41 dự án NOXH, đạt 56%. Ngoài mục đích phát triển NOXH, các ngân hàng thương mại nhà nước cũng đã giải ngân gần 20.000 tỷ đồng cho các loại hình nhà ở khác trong thời gian ngắn.
Tại Hội nghị, nhiều cơ quan đánh giá, dù những nỗ lực đã được thực hiện, việc triển khai tín dụng NOXH vẫn đối mặt với không ít thách thức.
Đơn cử như hạn chế nguồn cung, đây là khó khăn lớn nhất. Đến hết tháng 7, số dự án hoàn thành hoặc khởi công mới chỉ đạt 59,6% tiến độ. Nghị quyết 201 của Quốc hội và Nghị định 192 của Chính phủ dù đã tháo gỡ nhiều vướng mắc nhưng mới có hiệu lực từ 1/7 nên chưa phát huy tác dụng.
Tiêu chí đối tượng vay chặt chẽ. Đặc biệt, quy định về tiêu chí thu nhập (15 triệu/cá nhân và 30 triệu/hộ) tương đối chặt chẽ, gây khó khăn cho nhiều địa phương do mức thu nhập bình quân khác nhau nhưng quy định lại áp dụng đồng loạt. Người đủ điều kiện mua còn khó tiếp cận nguồn cung NOXH.
Vướng mắc về khái niệm đô thị/xã. Việc sáp nhập đơn vị hành chính khiến một số thị trấn trở thành xã, tạo ra vướng mắc trong việc xác định đối tượng thụ hưởng là người thu nhập thấp ở khu vực đô thị.
Để khắc phục những khó khăn trên, NHNN đồng ý với kiến nghị của Bộ Xây dựng về việc điều chỉnh tiêu chí thu nhập và giao Bộ Công an xác định điều kiện thu nhập.
Đồng thời, NHNN đề nghị Bộ Xây dựng rà soát, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án để đẩy nhanh tiến độ và tăng nguồn cung. Bộ Xây dựng sớm trình Chính phủ ban hành Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia theo Nghị quyết 201.
Bên cạnh đó, đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tích cực hoàn thành chỉ tiêu NOXH để đảm bảo nguồn cung. Các tỉnh, thành phố có chế độ hỗ trợ chi phí thuê NOXH cho cán bộ, công chức làm việc xa nhà và kiến nghị sớm ban hành quy định chi tiết về hỗ trợ NOXH cho người có nơi ở xa nơi làm việc (quy định về khoảng cách).
Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung khẳng định, về nguồn vốn cho NOXH, vốn ngân sách cấp cho NHCSXH giai đoạn 2021-2025 là đủ, với khoảng 26.000 tỷ đồng đã cấp từ Nghị quyết 43.
Tuy nhiên, Thứ trưởng đề xuất cần đa dạng hóa nguồn vốn cho giai đoạn 2026-2030, bao gồm: thu hồi vốn ngân sách đã cấp trước đây, khả năng huy động vốn thương mại của NHCSXH, ủy thác từ ngân sách địa phương, và huy động vốn từ các ngân hàng thương mại.
Ngoài ra, Bộ Tài chính sẽ tính toán và bố trí phần còn thiếu sau khi các nguồn khác được huy động.
Còn ông Vương Văn Minh, Phó Tổng giám đốc NHCSXH cho biết, ngân hàng này cam kết phối hợp triển khai giảm lãi suất cho vay phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội.
Và đề nghị Bộ Tài chính đảm bảo cân đối chuyển nguồn vốn ngân sách đủ để thực hiện chương trình, với dự kiến nhu cầu tín dụng NOXH tại NHCSXH khoảng 33.000 tỷ đồng đến năm 2030.
