Theo Báo cáo giá thị trường quý II/2026 của Bộ Tài chính, bình quân 6 tháng đầu năm 2026, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 6,72% so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong quý II, chỉ số giá nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 7,77%, cho thấy chi phí đầu vào của hoạt động xây dựng tiếp tục chịu sức ép khi nhu cầu thi công và giải ngân đầu tư công gia tăng.
Giá thép xây dựng phục hồi mạnh nhờ nhu cầu thi công các công trình dân dụng và hạ tầng. Bình quân quý II, giá thép đạt khoảng 16.575 đồng/kg, tăng 5,55% so với quý I và cao hơn 9,42% so với cùng kỳ năm 2025. Cùng với thép, giá cát, đá xây dựng cũng tăng tại nhiều địa phương do nguồn cung hạn chế, trong khi chi phí nhiên liệu, vận chuyển và khai thác vẫn ở mức cao.
Áp lực này được dự báo còn kéo dài khi đầu tư công bước vào giai đoạn giải ngân cao điểm. Theo Bộ Tài chính, đến ngày 23/7/2026, cả nước đã giải ngân khoảng 390.947 tỷ đồng, tương đương 38,5% kế hoạch năm. Phần vốn còn lại sẽ tiếp tục được tập trung cho các dự án hạ tầng giao thông, khu công nghiệp và công trình trọng điểm, qua đó duy trì nhu cầu lớn đối với thép, xi măng, cát, đá và đất san lấp trong những tháng cuối năm.
Trước diễn biến của thị trường, Bộ Xây dựng cho biết đã hoàn thiện các quy định mới về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, phương pháp xác định định mức và chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, tạo cơ sở để các địa phương cập nhật, công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng sát hơn với thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chi phí đầu tư.
TS. Thái Duy Sâm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam cho biết, từ đầu quý II đến nay, giá nhiều loại vật liệu xây dựng tiếp tục tăng do tác động đồng thời của cung - cầu, chi phí nguyên liệu đầu vào, tỷ giá, logistics và những biến động của thị trường năng lượng thế giới.
Theo ông, tại Việt Nam, nhóm vật liệu tăng mạnh nhất vẫn là đất san lấp, đá và cát phục vụ các dự án hạ tầng và bất động sản. Đặc biệt, tại khu vực phía Nam và Đồng bằng sông Cửu Long, nguồn cung chưa đáp ứng nhu cầu khiến giá vật liệu tiếp tục leo thang.
Bên cạnh đó, việc tăng cường quản lý tài nguyên cũng ảnh hưởng đến nguồn cung. Công tác kiểm soát khai thác cát trái phép, siết chặt cấp phép mỏ mới và tăng cường quản lý hoạt động khai thác giúp bảo vệ tài nguyên nhưng đồng thời làm nguồn cung tại một số địa phương giảm trong ngắn hạn. Cùng với chi phí vận chuyển gia tăng, giá vật liệu đến chân công trình tiếp tục bị đẩy lên.
Giá vật liệu tăng buộc nhiều nhà thầu phải rà soát dự toán, điều chỉnh kế hoạch thi công hoặc chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận để bảo đảm tiến độ.
TS. Thái Duy Sâm cho rằng, để giảm áp lực lên thị trường, cơ quan quản lý cần tiếp tục kiểm soát chặt diễn biến giá vật liệu xây dựng, đồng thời tháo gỡ vướng mắc về thủ tục nhằm tăng nguồn cung đối với những loại vật liệu đang thiếu hụt.
Ông đề xuất tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục nâng công suất các mỏ đang khai thác hoặc xem xét mở rộng các điểm khai thác mới khi đáp ứng yêu cầu về quy hoạch và môi trường. Cùng với đó, các địa phương cần cập nhật, công bố giá vật liệu sát diễn biến thị trường để chủ đầu tư và nhà thầu có cơ sở điều chỉnh chi phí, hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai dự án.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho hay, thách thức lớn hiện nay là giá vật liệu biến động nhanh trong khi hệ thống định mức, đơn giá xây dựng và cơ chế thanh toán chưa được cập nhật tương ứng.
Theo ông Hiệp, trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai, việc sớm điều chỉnh định mức, đơn giá xây dựng, công bố giá vật liệu kịp thời và có cơ chế xử lý khi chi phí đầu vào biến động lớn sẽ góp phần bảo đảm hiệu quả đầu tư, giảm rủi ro cho nhà thầu và duy trì tiến độ các công trình trọng điểm.
Nhìn chung, theo các chuyên gia, trong bối cảnh nhu cầu xây dựng tiếp tục gia tăng, bài toán không chỉ nằm ở kiểm soát giá vật liệu mà còn ở khả năng bảo đảm nguồn cung ổn định và cập nhật kịp thời cơ chế quản lý chi phí. Đây được xem là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp chủ động kế hoạch đầu tư, đồng thời bảo đảm tiến độ các dự án hạ tầng và bất động sản.
