Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 19/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Nâng mức tiền đặt trước khi tham gia đấu giá
Cắt giảm thủ tục, nâng mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% và cấm tham gia đấu giá nếu "bỏ cọc" quyền sử dụng đất ở.
Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) trước Quốc hội, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng và ban hành Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, dự thảo Luật kế thừa những quy định đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn, khắc phục các hạn chế, bất cập hiện hành. Dự thảo Luật bao gồm 07 chương, 64 điều với nhiều điểm mới căn bản.
Thứ nhất, về tiêu chuẩn đấu giá viên (Điều 11): Dự thảo Luật mở rộng quy định, cho phép các cá nhân có trình độ đại học trở lên trong tất cả các ngành, lĩnh vực đều có thể trở thành đấu giá viên. Quy định này thay thế việc hạn chế trình độ đại học trong một số lĩnh vực như luật, kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh của Luật hiện hành, nhằm phù hợp với định hướng khuyến khích, thúc đẩy việc đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá cũng như thông lệ nghề đấu giá quốc tế.
Thứ hai, về doanh nghiệp đấu giá tài sản (Điều 19): Dự thảo Luật quy định việc thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp đấu giá tài sản trên cơ sở luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo đó, doanh nghiệp đấu giá tài sản được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và có đăng ký ngành, nghề kinh doanh dịch vụ đấu giá tài sản.
Thứ ba, về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản bắt buộc phải bán thông qua đấu giá (Chương III): Dự thảo Luật mang đến nhiều điều chỉnh mang tính đột phá:
Chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản.
Luật hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP nhằm tháo gỡ khó khăn trong đấu giá quyền sử dụng đất; theo đó, nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.
Bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý trả giá với giá ít nhất bằng với giá khởi điểm, nhằm hạn chế tình trạng "cò mồi", người không có nhu cầu mua thực sự vẫn tham gia đấu giá để trục lợi.
Rà soát, sửa đổi các quy định về hành vi bị nghiêm cấm, quyền và nghĩa vụ của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá…
Thứ tư, về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản tự nguyện (Chương IV): Dự thảo bổ sung một Chương riêng quy định trình tự, thủ tục đấu giá đối với tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá.
Thứ năm, về chế tài xử lý đối với người trúng đấu giá (Điều 56): Nhằm khắc phục triệt để tình trạng tham gia đấu giá để trục lợi, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản, dự thảo Luật thể chế hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng "bỏ cọc".
Cơ quan soạn thảo làm rõ căn cứ lựa chọn mức 20% - 50%
Trình bày Báo cáo thẩm tra tóm tắt dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính (UBKTTC) nhấn mạnh các nhóm nội dung trọng tâm:
Về lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản: Đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản và phạm vi áp dụng. Đối với tài sản có giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm thấp, giao Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng giá, trường hợp và phương thức lựa chọn. Trường hợp áp dụng cơ chế chỉ định, cần quy định rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, trách nhiệm giải trình và công khai kết quả; nếu có từ hai tổ chức hành nghề đấu giá trở lên đáp ứng yêu cầu thì phải bảo đảm lựa chọn theo tiêu chí khách quan, công khai, bình đẳng, tránh phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người có tài sản.
Về đăng ký tham gia đấu giá và xác định người trúng đấu giá khi không có giá trả hợp lệ: Nếu tiếp tục duy trì cơ chế bốc thăm, cần quy định rõ điều kiện, phạm vi, trình tự, phương thức thực hiện và phương án xử lý khi tất cả người tham dự phiên đấu giá không chấp nhận bốc thăm.
Về tiền đặt trước và xử lý tiền đặt trước: UBKTTC ghi nhận việc dự thảo Luật nâng mức tiền đặt trước đối với quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên từ 20% đến 50% nhằm tăng trách nhiệm người tham gia, hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, UBKTTC cho rằng mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh. Cơ quan soạn thảo làm rõ căn cứ lựa chọn mức 20% - 50% và tiêu chí xác định mức cụ thể trong khoảng này nhằm bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và tính cạnh tranh trong đấu giá.
Về đấu giá trực tuyến: Đối với quy định bắt buộc đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên, UBKTTC đề nghị tiếp tục làm rõ cơ sở thực tiễn, khoa học của ngưỡng 200 triệu đồng; đồng thời nghiên cứu cơ chế phòng ngừa việc chia nhỏ tài sản hoặc cố tình xác định giá khởi điểm không phù hợp để né tránh quy định đấu giá trực tuyến.
Về xác định người trả giá liền kề và xử lý trường hợp người trúng đấu giá từ chối kết quả: Cần quy định các tiêu chí khách quan như thời điểm trả giá hoặc dữ liệu kỹ thuật kiểm chứng được; nếu không thể xác định thì có thể áp dụng cơ chế bốc thăm công khai để bảo đảm minh bạch, hạn chế tranh chấp.
Về bước giá và nguyên tắc xác định bước giá: Dự thảo Luật cho phép người có tài sản quyết định áp dụng hoặc không áp dụng bước giá và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Về hủy kết quả đấu giá, hậu quả pháp lý và bảo vệ người mua ngay tình: UBKTTC nhấn mạnh yêu cầu cần xác định rõ phạm vi bảo vệ người mua ngay tình trong trường hợp đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng sau đó kết quả đấu giá bị hủy.
