Theo văn bản về việc thanh tra chuyên đề đối với các dự án có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, từ ngày 4/5 đến 3/6/2026, Thanh tra tỉnh đã tiến hành thanh tra tại Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải, Công ty TNHH Sơn Hải Riverside cùng các cơ quan, đơn vị liên quan đến dự án Khu đô thị Nam Cầu Dài; đồng thời kiểm tra, xác minh trực tiếp các nội dung liên quan.
Khu đô thị Nam Cầu Dài có nhiều vướng mắc
Dự án Khu đô thị Nam Cầu Dài do Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải là nhà đầu tư, Công ty TNHH Sơn Hải Riverside là doanh nghiệp dự án. Theo quyết định phê duyệt, dự án được triển khai nhằm xây dựng một khu đô thị đồng bộ với các hạng mục nhà ở, khách sạn, công trình thương mại - dịch vụ, công trình công cộng cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.
Ban đầu, dự án có quy mô 40,3ha, sau đó được điều chỉnh xuống còn 36,8ha, nằm tại phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị (trước đây thuộc TP. Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình), với tổng mức đầu tư khoảng 2.200 tỷ đồng.
Theo kết luận thanh tra, đến thời điểm kiểm tra, dự án đã cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và được Nhà nước giao 27,1ha, tương đương 73,64% diện tích. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đã hoàn thành trên 90% khối lượng thi công, trong khi doanh nghiệp đang xây dựng phần thô 38 căn biệt thự và shophouse.
Về nghĩa vụ tài chính, tháng 6/2022, Cục Thuế tỉnh Quảng Bình (cũ) đã ban hành thông báo yêu cầu Công ty TNHH Sơn Hải Riverside nộp hơn 1.000 tỷ đồng tiền sử dụng đất và 52,2 tỷ đồng tiền thuê đất trả một lần cho toàn bộ thời gian thuê.
Đến tháng 5/2026, doanh nghiệp vẫn còn nợ khoảng 368,5 tỷ đồng, gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tiền chậm nộp. Do chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, cơ quan thuế đã áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định.
Theo Thanh tra tỉnh Quảng Trị, phương án tài chính của dự án được phê duyệt với vốn chủ sở hữu chỉ chiếm khoảng 18% tổng mức đầu tư, tương ứng 396 tỷ đồng; hơn 1.800 tỷ đồng còn lại dự kiến huy động từ các nguồn vốn hợp pháp.
Tuy nhiên, khoản vay từ ngân hàng không được giải ngân theo cam kết do dự án chưa được bàn giao đầy đủ mặt bằng. Đến thời điểm thanh tra, vẫn còn 9,7ha chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Đây là khu vực nằm ở trung tâm dự án nên nếu tiếp tục chậm bàn giao sẽ khiến dự án bị chia cắt, không thể kết nối giao thông với Quốc lộ 1A và không đủ điều kiện nghiệm thu, đưa vào khai thác.
Báo cáo của nhà đầu tư cho biết, trong giai đoạn từ tháng 7/2022 đến tháng 12/2024, doanh nghiệp đã nhiều lần làm việc với các tổ chức tín dụng nhưng đều chưa được giải ngân vì vướng mắc về mặt bằng.
Chỉ đến khi UBND tỉnh Quảng Trị cam kết bàn giao mặt bằng và hoàn thiện tuyến kè sông Nhật Lệ, BIDV Chi nhánh Quảng Bình mới giải ngân khoản vay 1.000 tỷ đồng vào ngày 31/12/2024 để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Thanh tra tỉnh Quảng Trị đánh giá đến nay nhà đầu tư đã cơ bản hoàn thành nghĩa vụ tài chính với ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra, các nội dung mà UBND tỉnh đã cam kết với nhà đầu tư vẫn chưa được thực hiện.
Chưa đủ căn cứ để miễn hơn 290 tỷ đồng tiền chậm nộp
Kết luận thanh tra cho biết, trong quá trình triển khai dự án, nhà đầu tư đã chủ động tìm kiếm nhiều giải pháp nhằm thực hiện nghĩa vụ tài chính, đồng thời số vốn chủ sở hữu thực tế bỏ vào dự án cũng vượt mức dự kiến trong phương án tài chính.
Cơ quan thanh tra xác định, việc chậm nộp tiền sử dụng đất và tiền thuê đất trong giai đoạn từ tháng 7/2022 đến tháng 12/2024 đã làm phát sinh hơn 290,5 tỷ đồng tiền chậm nộp. Một phần nguyên nhân đến từ việc dự án chưa được giao đủ diện tích 36,8ha theo quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và báo cáo nghiên cứu khả thi.
Dù vậy, Thanh tra tỉnh Quảng Trị kết luận đề nghị của nhà đầu tư về việc miễn tiền chậm nộp theo khoản 8 Điều 59 Luật Quản lý thuế năm 2019 và các văn bản hướng dẫn hiện chưa có đủ căn cứ. Theo quy định, việc miễn tiền chậm nộp chỉ được xem xét khi người nộp thuế thuộc trường hợp bất khả kháng và có đầy đủ hồ sơ chứng minh theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, cơ quan thanh tra cũng cho rằng vụ việc cần được đánh giá toàn diện, làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan cũng như các yếu tố tác động đến việc phát sinh tiền chậm nộp, qua đó xem xét phương án xử lý phù hợp, bảo đảm không gây thiệt hại cho cả Nhà nước và nhà đầu tư.
