Trong bản dự thảo mới nhất của Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) đang được Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đã chính thức rút bỏ phương án đánh thuế 20% trên phần chênh lệch giá mua - bán bất động sản theo thời gian nắm giữ.
Thay vào đó, cơ quan này giữ nguyên cách tính như hiện hành: thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản bằng 2% giá trị chuyển nhượng. Thời điểm xác định thu nhập được tính khi hợp đồng có hiệu lực hoặc khi việc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng bất động sản hoàn tất.
Quy định này vốn đã được áp dụng từ năm 2015, sau khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực. Bộ Tài chính cho rằng việc duy trì cách tính này trong giai đoạn hiện nay vừa đảm bảo tính khả thi, vừa phù hợp với thực tế quản lý, nhất là khi hệ thống dữ liệu phục vụ công tác giám sát vẫn chưa được đồng bộ.
Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cũng khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu lộ trình để từng bước chuyển sang thu thuế theo thu nhập thực tế, dựa trên chênh lệch giá mua - bán, khi hạ tầng công nghệ và dữ liệu đất đai, dân cư được số hóa đầy đủ.
Trước đó, vào tháng 7, Bộ Tài chính từng đưa ra phương án áp thuế dựa trên phần lãi thu được từ việc bán bất động sản. Nhiều chuyên gia đánh giá, nếu triển khai, chính sách này sẽ khắc phục tình trạng khai giá chuyển nhượng thấp để giảm số thuế phải nộp - một vấn đề tồn tại lâu nay khiến ngân sách nhà nước thất thu và thị trường bất động sản thiếu minh bạch. Theo đó, việc đánh thuế 20% trên thu nhập thực tế sẽ phản ánh chính xác lợi nhuận từ giao dịch, công bằng hơn cho người nộp thuế.
Một số ý kiến còn đề xuất cơ chế linh hoạt hơn: nếu người bán có đủ chứng từ chứng minh chi phí, thì áp thuế theo lãi ròng; còn trong trường hợp không có cơ sở xác định giá vốn, có thể áp dụng mức ấn định từ 1-2% theo bảng giá đất của từng địa phương. Phương án này được xem là khả thi, nhưng vẫn phụ thuộc nhiều vào năng lực quản lý và mức độ minh bạch của thị trường.
Tuy vậy, để có thể triển khai hình thức tính thuế mới, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được cơ sở dữ liệu giao dịch bất động sản đầy đủ, lưu trữ lịch sử mua bán và chi phí phát sinh của từng tài sản.
Bên cạnh đó, các chính sách về đất đai cũng cần thống nhất, đồng bộ với hệ thống quản lý thuế. Đặc biệt, hạ tầng công nghệ thông tin liên quan đến đăng ký và chuyển nhượng bất động sản phải được hoàn thiện, đảm bảo tính kết nối và minh bạch.
Trong bối cảnh hiện nay, Bộ Tài chính cho rằng giải pháp an toàn nhất vẫn là giữ nguyên cách thu thuế 2% trên giá trị chuyển nhượng. Đây là phương án đơn giản, dễ thực hiện, giảm thiểu rủi ro trong quản lý. Song song với đó, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục theo dõi, nghiên cứu và từng bước chuẩn bị để tiến tới một cơ chế đánh thuế sát với thu nhập thực tế hơn, đáp ứng yêu cầu minh bạch và công bằng của thị trường trong tương lai.
