Áp lực về nhà ở cho thuê ngày càng lớn
Tại cuộc làm việc, các đại biểu đã tập trung rà soát, đánh giá thực trạng và nhu cầu nhà ở cho thuê trên địa bàn; nhận diện và đánh giá những vướng mắc, khó khăn, xác định thẩm quyền xử lý; thảo luận mô hình, cách làm phù hợp với đặc thù của từng địa phương; phát huy vai trò của Quỹ nhà ở địa phương và cơ chế huy động nguồn lực; các giải pháp về quy hoạch, quỹ đất, thu hút đầu tư; kế hoạch phát triển nhà ở cho thuê đến năm 2030…
Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc làm việc, tại Hải Phòng, với lực lượng lao động trong các khu công nghiệp trên 370.000 người, nhu cầu nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê của thành phố khoảng 33.000 căn hộ giai đoạn 2026-2030, trong khi việc phát triển còn hạn chế (trước mắt thành phố dự kiến mua 4.256 căn để cho thuê mới đáp ứng được hơn 12% nhu cầu). Tình hình tương tự, thậm chí gay gắt hơn tại Bắc Ninh, Hưng Yên.
Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, phát triển nhà ở cho thuê là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, được khẳng định nhất quán qua Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới và đặc biệt là Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 64-TB/VPTW; trong đó chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nhà ở cho thuê là định hướng có ý nghĩa rất chiến lược.
Theo Thủ tướng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ là khu vực trọng tâm phát triển công nghiệp, hiện nay đang có tốc độ đô thị hóa và quy mô lao động tập trung rất lớn. Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hưng Yên đều có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hàng đầu cả nước, hàng trăm nghìn công nhân, người lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp. Áp lực về nhà ở cho thuê cho công nhân, người lao động là rất cấp bách và việc triển khai phát triển nhà ở cho thuê tại khu vực này cũng là tiền đề để thí điểm, nhân rộng cách làm cho các địa phương khác trong cả nước.
Theo Thủ tướng, nhu cầu thuê nhà rất lớn trong khi quỹ nhà cho thuê rất thiếu, nhất là cho thuê dài hạn với giá phù hợp, đây là điểm nghẽn đầu tiên. Phần lớn công nhân, người lao động tại 5 địa phương hiện đang thuê nhà trọ tự phát do hộ dân tự xây - tiềm ẩn nguy cơ rất lớn về an toàn, đặc biệt là phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường, điều kiện sống và các nhu cầu về hạ tầng xã hội.
Bên cạnh đó, một số tài sản công về nhà ở chưa được sử dụng hiệu quả, gây lãng phí. Tỷ suất sinh lời thấp, thời gian hoàn vốn dài đối với dự án nhà ở cho thuê đang là điểm nghẽn lớn trong thu hút khu vực tư nhân; cơ chế ưu đãi tài chính, thuế, tín dụng chưa đủ mạnh…
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho rằng, chuyển đổi mạnh tư duy về nhà ở, từ chỗ chủ yếu phát triển nhà ở để bán sang phát triển đồng thời cả nhà ở thương mại và nhà ở cho thuê. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua thể chế, chính sách, quy hoạch và công cụ tài chính - tín dụng để những người mà thu nhập chưa thể sở hữu nhà ở thì có thể tiếp cận nhà cho thuê dài hạn với giá hợp lý. Phát triển nhà ở cho thuê phải gắn chặt với quy hoạch khu công nghiệp, khu kinh tế, hành lang giao thông và quản lý dân cư.
Theo Thủ tướng, chủ trương đã rất rõ, các địa phương phải chủ động triển khai, không thụ động chờ Trung ương; trường hợp gặp vướng mắc, khó khăn phải chỉ ra cụ thể để đề xuất sửa đổi, cập nhật, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách.
Thủ tướng cũng lưu ý, đây là vấn đề cấp bách cần xử lý, Nhà nước phải làm trước và coi nguồn lực nhà nước là đòn bẩy để hỗ trợ, kêu gọi nguồn lực tư nhân; sử dụng hiệu quả nhất Quỹ nhà ở quốc gia và Quỹ nhà ở địa phương để dẫn dắt, tạo lực đẩy cho thị trường; phải huy động đa dạng nguồn lực, không chỉ trông chờ vào ngân sách, phải tập trung khơi thông dòng vốn tư nhân, vốn dài hạn.
Các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh các quan điểm chỉ đạo lớn để các bộ, ngành và 5 địa phương thống nhất nhận thức và hành động.
Về quy hoạch, các địa phương căn cứ quy hoạch chung, quy hoạch tỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, chủ động rà soát, điều chỉnh quy hoạch, trong đó xác định cụ thể vị trí, quy mô các khu vực phát triển nhà ở cho thuê, gắn với các khu công nghiệp trọng điểm và các vùng phát triển chiến lược của địa phương. Việc này phải hoàn thành trong tháng 6/2026.
Về triển khai dự án, trong tháng 6/2026, mỗi địa phương phấn đấu khởi công ít nhất 1 dự án nhà ở cho thuê; đồng thời sớm triển khai các dự án nhà ở cho thuê có quy mô lớn trong quý III, quý IV năm 2026. Đây là yêu cầu cấp bách, phải có sản phẩm cụ thể; các bộ ngành Trung ương hỗ trợ các địa phương nếu có vướng mắc.
Các địa phương rà soát kỹ, xác định nhu cầu nhà ở cho thuê trên địa bàn để xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở cho thuê đến năm 2030 (gồm: mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể từng năm; danh mục dự án ưu tiên; nguồn lực dự kiến; lộ trình triển khai); gửi Bộ Xây dựng tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, hoàn thành chậm nhất trong tháng 6/2026.
Các địa phương căn cứ thực tiễn triển khai, đề xuất các cơ chế, chính sách cụ thể phát triển nhà ở cho thuê (gồm cơ chế đặc thù về đất đai, tài chính - tín dụng, thuế, thủ tục đầu tư, quản lý vận hành...); gửi Bộ Xây dựng tổng hợp để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Thủ tướng gợi ý, với nhà ở cho thuê thuộc sở hữu của Nhà nước, Nhà nước có thể xây hoặc có thể huy động doanh nghiệp để xây; các dự án nhà ở thương mại có thể xác định tỷ lệ nhất định nhà ở cho thuê thuộc sở hữu nhà nước, qua đó tận dụng được hạ tầng, kết nối giao thông; nếu doanh nghiệp tư nhân bỏ tiền triển khai dự án nhà ở cho thuê thì có thể được giao quản lý một số trung tâm thương mại để tạo dòng tiền bảo đảm chi phí vận hành, bảo dưỡng…
Thủ tướng yêu cầu các địa phương khẩn trương kiện toàn hoặc thành lập Quỹ nhà ở địa phương theo Nghị định số 302/2025/NĐ-CP, hoàn thành trong tháng 6 năm 2026; xác định nhu cầu nhà ở cho thuê theo từng khu công nghiệp, khu kinh tế, gửi Bộ Xây dựng để tổng hợp.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng tiếp tục thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ tại Thông báo số 262/TB-VPCP ngày 26/5/2026; khẩn trương sơ kết Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư, đề xuất Đảng ủy Chính phủ báo cáo Ban Bí thư xem xét ban hành Chỉ thị mới thay thế; chủ trì hoàn thiện dự thảo sửa đổi các luật trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 2; ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà ở cho thuê quy mô nhỏ và vừa (bao gồm chung cư mini, nhà cho thuê hộ gia đình) bảo đảm an toàn, phòng cháy chữa cháy; tổng hợp các đề xuất cơ chế, chính sách của các địa phương; phối hợp với Bộ Tài chính rà soát, đề xuất cơ chế cho phép doanh nghiệp, hợp tác xã được mua lại nhà ở thương mại, nhà ở xã hội với mục đích duy nhất là để cho thuê…
Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước đề xuất cơ chế ưu đãi tài chính, thuế, tín dụng đối với dự án nhà ở cho thuê dài hạn theo hướng tạo động lực đủ mạnh để thu hút dòng vốn tư nhân và các quỹ đầu tư dài hạn.
Yêu cầu từ nay đến cuối năm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để phát triển mạnh nhà ở cho thuê, người đứng đầu Chính phủ khẳng định, nếu giải quyết được nhu cầu này sẽ góp phần chăm lo đời sống Nhân dân, bảo đảm an sinh, trật tự an toàn xã hội, tạo nền tảng vững chắc để duy trì lực lượng lao động, thu hút đầu tư và phát triển kinh tế nhanh, bền vững.
Ngoài ra, Thủ tướng Chính phủ đề nghị đồng chí Bí thư các địa phương hết sức quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, các địa phương quyết tâm, quyết liệt triển khai hiệu quả chủ trương chiến lược này. Thủ tướng nêu rõ, nếu các địa phương vào cuộc tích cực, sẽ vừa đáp ứng được nhu cầu nhà ở, vừa giảm bớt được áp lực sở hữu nhà và giải quyết được rất nhiều vấn đề lớn của nền kinh tế.
