Ngày 21/10, tại Tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính tổ chức, ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), đã có bài tham luận về việc kiến tạo giá trị mới cho thị trường chứng khoán, khơi thông nguồn vốn trung và dài hạn.
Theo ông Sinh, sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến đáng kể về quy mô, thanh khoản và hệ sinh thái sản phẩm. Đến nay, thị trường có trên 1.500 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch, cùng khoảng 14 triệu tài khoản nhà đầu tư. Các sản phẩm đang vận hành bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ ETF, chứng quyền có bảo đảm và hợp đồng tương lai chỉ số.
Đặc biệt, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp đã mở ra cơ hội thu hút dòng vốn từ các định chế đầu tư quy mô lớn. Tuy nhiên, cùng với cơ hội này, thị trường cũng đứng trước yêu cầu tiếp tục đổi mới để đáp ứng nhu cầu huy động vốn ngày càng lớn của nền kinh tế.
Ông Sinh cho biết, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn 2026-2030 ước tính khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, thị trường chứng khoán cần huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 200 tỷ USD, với vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ đạo.
Những mục tiêu này đã được Chính phủ cụ thể hóa tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 về phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính và UBCKNN, VNX cùng các Sở Giao dịch Chứng khoán đang tập trung triển khai ba nhóm giải pháp trọng tâm, bao gồm đa dạng hóa sản phẩm, nâng cấp hạ tầng và tăng cường giám sát thị trường.
Nghiên cứu hàng loạt sản phẩm mới, từ ETF vàng đến sàn giao dịch dành cho startup
Theo Chủ tịch VNX, nhóm giải pháp đầu tiên là đa dạng hóa hàng hóa, phát triển sản phẩm mới gắn với nâng cao chất lượng thị trường. Để giữ chân dòng vốn ngoại và khơi thông nguồn lực nội địa, thị trường cần những sản phẩm có chiều sâu và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Một trong những định hướng đáng chú ý là nghiên cứu phát triển sản phẩm chứng chỉ lưu ký (Depositary Receipts - DR) và cơ chế giao dịch xuyên biên giới. Cuối tháng 9/2026, VNX đã ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) với Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) về hợp tác phát triển sản phẩm DR, qua đó tạo tiền đề kết nối trực tiếp hai thị trường vốn.
Song song với việc phát triển sản phẩm mới, VNX đang hoàn thiện những bước cuối cùng trong lộ trình tái cấu trúc thị trường cổ phiếu. Theo đó, toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) sẽ được chuyển sang tập trung tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), phù hợp với lộ trình sắp xếp thị trường theo hướng tinh gọn, hiệu quả.
VNX cũng định hướng đẩy mạnh hợp tác chiến lược với FTSE Russell trong việc xây dựng và phát triển các bộ chỉ số mới. Trong đó, việc phát triển các chỉ số chuyên biệt được kỳ vọng tạo điều kiện đón đầu dòng vốn từ các quỹ đầu tư chỉ số toàn cầu.
Đáng chú ý, ông Lương Hải Sinh cho biết thị trường đang chuẩn bị triển khai sản phẩm phái sinh hợp đồng quyền chọn chỉ số VN30. Đây là một trong những nội dung phát triển sản phẩm được VNX tập trung thực hiện trong giai đoạn tới.
Không dừng lại ở đó, VNX đang từng bước nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch chuyên biệt dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (startup). Đồng thời, cơ quan này cũng nghiên cứu các sản phẩm giao dịch phái sinh vàng và quỹ ETF vàng.
Bên cạnh việc mở rộng hệ sinh thái sản phẩm, VNX sẽ triển khai các biện pháp nâng cao tiêu chuẩn quản trị công ty, tăng điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và xem xét cải thiện các quy định về giới hạn sở hữu nước ngoài.
Nghiên cứu triển khai CCP, tài khoản giao dịch tổng và tăng cường giám sát thị trường
Ở nhóm giải pháp thứ hai, VNX tập trung nâng cấp hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin và hoàn thiện cơ chế thanh toán, bù trừ. Mục tiêu là tăng cường năng lực xử lý của hệ thống giao dịch, đáp ứng yêu cầu thanh khoản ngày càng tăng cao, đồng thời hỗ trợ áp dụng các tính năng và sản phẩm mới.
Trong đó, VNX đang tích cực phối hợp với các bên liên quan để nghiên cứu, đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và tài khoản giao dịch tổng (OTA). Đây là hai nội dung được đề cập trong định hướng hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Đối với nhóm giải pháp thứ ba, Chủ tịch VNX nhấn mạnh yêu cầu tăng cường công tác giám sát nhằm bảo đảm thị trường vận hành ổn định, minh bạch. Theo đó, việc đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng quy mô phải luôn đi đôi với bảo đảm an toàn, ổn định của thị trường và hệ thống.
VNX cùng các Sở Giao dịch Chứng khoán sẽ chú trọng nghiên cứu, nâng cấp hệ thống giám sát giao dịch hiện đại, tăng cường giám sát liên thị trường và giám sát trong các kỳ cơ cấu danh mục chỉ số quốc tế. Các biện pháp này hướng tới bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, đồng thời củng cố niềm tin vào tính minh bạch của thị trường.
Ngoài ba nhóm giải pháp trọng tâm, VNX cũng tiếp tục triển khai những chương trình mang tính nền tảng dài hạn như đẩy mạnh đào tạo, phổ cập kiến thức tài chính cho nhà đầu tư và đồng hành cùng doanh nghiệp niêm yết trong việc nâng cao năng lực quản trị theo thông lệ ESG và chuẩn mực quốc tế.
Theo ông Lương Hải Sinh, quá trình kiến tạo giá trị và khơi thông nguồn vốn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, các định chế trung gian, doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư. Đây là cơ sở để thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục phát triển ổn định và đóng góp hiệu quả vào sự phát triển chung của nền kinh tế.
