Kẻ cũ rời đi
Mới đây, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội thông báo hủy đăng ý giao dịch đối với hơn 10,1 triệu cổ phiếu của Công ty CP Vang Thăng Long (mã VTL) từ ngày 10/10/2025 sau 20 năm lên sàn. Ngày giao dịch cuối cùng trên hệ thống giao dịch UPCoM là 9/10/2025.
Trước đó, công ty đã lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản, ghi nhận gần 91% phiếu tán thành việc huỷ tư cách công ty đại chúng do cơ cấu cổ đông không còn đáp ứng quy định tối thiểu 10% cổ phần do ít nhất 100 nhà đầu tư nhỏ nắm giữ, trong khi vốn chủ sở hữu tại ngày 31/12/2024 chỉ còn hơn 5,1 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với mức 30 tỷ đồng theo luật định.
Việc thương hiệu vang đầu tiên và lâu đời nhất tại Việt Nam (tiền thân là Xí nghiệp rượu nước giải khát Thăng Long thành lập năm 1989) rời sàn sau 20 năm niêm yết gây không ít tiếc nuối, nhưng đây không phải là câu chuyện riêng lẻ.
Nhiều cái tên quen thuộc như Công ty CP Vinacafé Biên Hòa (mã VCF), Công ty Cổ phần Bibica (mã BBC), hay Công ty CP Phát triển Công trình Viễn thông (mã TEL)… cũng có khả năng cao sẽ rời sàn chứng khoán trong thời gian tới do không áp ứng được chuẩn công ty đại chúng.
Theo Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 và Khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán 2019, công ty đại chúng là công ty cổ phần thuộc một trong hai trường hợp. Trong đó, trường hợp thứ nhất là công ty đại chúng phải có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, có vốn chủ sở hữu từ 30 tỷ đồng trở lên và có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Như trường hợp của Vinacafé Biên Hòa dù vốn chủ sở hữu lên tới gần 2.144 tỷ đồng nhưng cơ cấu cổ đông lại không đáp ứng được điều kiện. Theo danh sách tổng hợp người sở hữu chứng khoán do Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) lập ngày 28/7/2025, Vinacafé Biên Hòa có tổng cộng 538 cổ đông.
Trong đó, 1 cổ đông lớn nắm giữ 98,79% số cổ phiếu có quyền biểu quyết (Công ty TNHH MTV Masan Beverage), trong khi 537 cổ đông còn lại chỉ nắm giữ 1,21% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.
Với cơ cấu cổ đông cô đặc, thanh khoản của cổ phiếu VCF trên sàn HOSE cũng rất thấp, chỉ khoảng vài trăm đến vài nghìn cổ phiếu mỗi phiên, thậm chí có những phiên trắng thanh khoản.
Tương tự, thanh khoản cổ phiếu BBC của Bibica nhiều năm nay cũng rất thấp do lượng cổ phiếu tự do lưu hành ít.
Tính đến cuối tháng 6/2025, Công ty CP Tập đoàn PAN (mã PAN) - công ty mẹ đã nắm giữ tới 98,3% vốn điều lệ của Bibica sau chuỗi các thương vụ thâu tóm kéo dài nhiều năm. Với tỷ lệ này, Bibica không còn đáp ứng điều kiện có ít nhất 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do tối thiểu 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Tại đại hội đồng cổ đông bất thường vừa diễn ra ngày 29/9, cổ đông Bibica đã thông qua việc hủy tư cách công ty đại chúng do không còn đáp ứng đủ điều kiện, đồng thời sẽ hủy đăng ký chứng khoán khi HOSE ban hành quyết định.
Như vậy, sau 24 năm lên sàn, thương hiệu bánh kẹo 32 năm tuổi này sắp hủy niêm yết để tập trung hơn vào hoạt động kinh doanh mà không bị ràng buộc bởi các yêu cầu minh bạch và báo cáo nghiêm ngặt của sàn chứng khoán.
Trước đó, với lý do tương tự, cổ phiếu HIG của Công ty CP Tập đoàn HIPT cũng chính thức hủy đăng ký giao dịch từ ngày 22/8/2025, khép lại hành trình hơn 15 năm trên UPCoM.
Hay trong 2024 và nửa đầu năm 2025, có không ít doanh nghiệp dừng cuộc chơi trên sàn vì cơ cấu cổ đông quá cô đặc, như trường hợp của CAV (Công ty CP Dây cáp điện Việt Nam) và HEM (Công ty CP Chế tạo Điện Cơ Hà Nội) – hai thành viên thuộc hệ sinh thái Gelex, NQT (Công ty CP Nước sạch Quảng Trị)…
Việc các thương hiệu lâu năm rời sàn vì không còn đủ "chuẩn đại chúng" không chỉ đơn thuần là vấn đề tuân thủ pháp luật, mà còn phản ánh những thay đổi của khung khổ pháp lý theo hướng minh bạch hơn, hướng đến nâng chuẩn của thị trường vốn Việt Nam. Ở đó, những doanh nghiệp không đáp ứng được các tiêu chuẩn cơ bản về vốn, cơ cấu cổ đông hay hiệu quả hoạt động sẽ phải hủy tư cách công ty đại chúng là một hệ quả tất yếu.
Đón người mới đến
Mặt khác, như một quy luật vận động của thị trường, có kẻ đi thì sẽ có người đến. Những thay đổi của khung khổ pháp lý, nhất là việc thông qua Quy chế phối hợp xem xét hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) đồng thời với hồ sơ đăng ký niêm yết cổ phiếu đang mở ra cơ hội cho một làn sóng IPO bùng nổ.
Trong nửa đầu năm 2025, một số thương vụ IPO đã được tái khởi động mạnh mẽ sau khoảng thời gian dài yên ắng, với sự xuất hiện của nhiều tên tuổi đáng chú ý như VPL của Công ty CP Vinpearl – doanh nghiệp thành viên của Tập đoàn Vingroup, F88 của Công ty CP Đầu tư F88.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đã chuyển từ hệ thống giao dịch UPCoM sang niêm yết tại HOSE, như Công ty CP Lọc Hoá dầu Bình Sơn (mã BSR), Công ty CP Đầu tư bất động sản Taseco (mã TAL) hay Ngân hàng TMCP Việt Á (mã VAB)…
Trong tương lai gần, thị trường sẽ đón thêm các tân binh quy mô lớn với vốn hóa thị trường dự kiến lên tới hàng tỷ USD.
Theo thông tin mới nhất, ngày 30/9, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa cấp Giấy chứng nhận đăng ký IPO cho Công ty CP Chứng khoán VPBank (VPBankS).
Dự kiến VPBankS sẽ phát hành 375 triệu cổ phiếu ra công chúng với giá 33.900 đồng/cổ phiếu, huy động hơn 12.700 tỷ đồng (tương đương 483 triệu USD), đưa định giá doanh nghiệp lên khoảng 63.600 tỷ đồng, xấp xỉ 2,4 tỷ USD. Đợt chào bán sẽ được thực hiện trong giai đoạn từ quý III/2025 đến quý II/2026.
Trước VPBankS, Công ty CP Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) đã tiên phong hoàn tất IPO với việc phát hành thành công 231,15 triệu cổ phiếu (giá 46.800 đồng/cổ phiếu), huy động hơn 10.800 tỷ đồng, tương đương 410 triệu USD đưa định giá doanh nghiệp lên hơn 3,7 tỷ USD. Hiện TCBS đã được cấp mã chứng khoán TCX và dự kiến niêm yết ngay trong tháng 10.
Tiếp nối, Công ty CP Chứng khoán VPS - công ty có thị phần môi giới chứng khoán lớn nhất thị trường - cũng dự kiến chào bán tối đa 202,3 triệu cổ phiếu lần đầu ra công trong khoảng thời gian từ quý IV/2025 đến quý I/2026.
Ngoài ra, một số cái tên đáng chú ý khác Công ty CP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA), công ty con của Tập đoàn Hòa Phát (mã HPG) và Công ty CP Hạ tầng Gelex, công ty con của Tập đoàn Gelex (mã GEX) cho biết đã nộp hồ sơ IPO lên UBCKNN, mở đường cho kế hoạch niêm yết cổ phiếu trên HOSE vào cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026.
Sự xuất hiện liên tiếp của các “bom tấn” IPO cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn sôi động, phản ánh sức hút ngày càng lớn, đặc biệt khi Việt Nam đứng trước cơ hội đón dòng vốn ngoại mới sau khi nâng hạng thị trường.
Xu hướng này cũng cho thấy hai thái cực của sân chơi niêm yết: một mặt là sự nổi lên của những tên tuổi mới năng động và có chiến lược phát triển dài hạn; mặt khác là sự rút lui của những doanh nghiệp với thương hiệu lâu đời nhưng không còn đáp ứng được tiêu chuẩn, nhường chỗ cho các doanh nghiệp minh bạch, tuân thủ đầy đủ các quy định mới.
