Lộ trình xây dựng hành lang pháp lý tài sản số
Hệ thống chính sách thúc đẩy phát triển công nghệ Blockchain và tài sản số được hình thành theo một lộ trình nhất quán, thể hiện sự đánh giá cao của các cơ quan quản lý đối với lĩnh vực này mà khởi đầu từ Chiến lược Blockchain Quốc gia ban hành theo Quyết định 1236/QĐ-TTg ngày 22/10/2024.
Lần đầu tiên, Blockchain được xác định là công nghệ nền tảng quan trọng của kinh tế số, với mục tiêu phát triển hạ tầng Blockchain quốc gia. Từ đó, mở rộng không gian cho ngành công nghiệp công nghệ số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo lập môi trường cạnh tranh và hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp có năng lực vươn ra toàn cầu, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia dẫn đầu khu vực và thế giới về ứng dụng và phát triển Blockchain.
Các mục tiêu này được củng cố và cụ thể hóa thông qua Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, khẳng định Blockchain là một trong những công nghệ thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trên nền tảng này, Luật Công nghiệp công nghệ số được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025 đóng vai trò then chốt trong việc thể chế hóa các định hướng chiến lược, tạo khung pháp lý đồng bộ cho phát triển và thương mại hóa các công nghệ số mới, trong đó có Blockchain và tài sản số.
Tiếp đó, Danh mục Công nghệ chiến lược ban hành theo Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ xác định Blockchain vào nhóm 11 công nghệ chiến lược, trong khi Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Thủ tướng Chính phủ ngày 9/9/2025 về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tiếp tục mở rộng không gian pháp lý cho lĩnh vực này.
Gần đây nhất, Quyết định 2815/QĐ-TTg ngày 28/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ công bố 6 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay, một lần nữa khẳng định vai trò và tầm quan trọng của công nghệ Blockchain trong ứng dụng thực tiễn và thúc đẩy phát triển kinh tế số.
Chuyển dịch thị trường tài sản mã hóa vào nền kinh tế chính thống
Với việc Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực chính thức từ ngày 1/1/2026, tài sản số, tài sản mã hóa đã bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới khi lần đầu tiên được xác lập địa vị pháp lý rõ ràng trong hệ thống pháp luật, qua đó mở ra cơ hội lớn để chuyển dịch một thị trường có quy mô hàng trăm tỷ USD từ khu vực kinh tế ngầm vào nền kinh tế chính thống.
Ở góc độ vĩ mô, việc thừa nhận tài sản số là một loại tài sản theo Bộ luật Dân sự có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một lĩnh vực công nghệ mới. Đây là tiền đề để cơ quan Nhà nước có thể quản lý, khai thác và định hướng một nguồn lực đang tồn tại rất lớn trong xã hội thay vì thực tế vận hành tự phát, thiếu minh bạch và tiềm ẩn nhiều rủi ro như trước đây.
Trong bối cảnh Việt Nam liên tục nằm trong nhóm các quốc gia có quy mô giao dịch và tỷ lệ sở hữu tài sản mã hóa cao nhất thế giới, hành lang pháp lý mới sẽ góp phần củng cố niềm tin thị trường, nâng cao kỷ luật tài chính và tạo dư địa cho tăng trưởng bền vững.
Quy mô dòng vốn liên quan đến tài sản mã hóa tại Việt Nam lên tới 220 tỷ USD trong năm tài chính từ tháng 7/2024-tháng 6/2025 (theo Chainalysis). Con số này cao gấp nhiều lần vốn FDI đăng ký 2025, dù cao kỷ lục nhưng mới chỉ đạt mức 35-38 tỷ USD.
Khi khung pháp lý được thiết lập, nguồn lực này có cơ hội được “chính danh hóa”, đi vào các hoạt động sản xuất - kinh doanh, đầu tư và đổi mới sáng tạo. Điều này không chỉ giúp mở rộng nền tảng vốn cho nền kinh tế, mà còn tạo thêm nguồn thu ngân sách, việc làm chất lượng cao và năng lực cạnh tranh mới cho Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Đồng thời, việc đưa hoạt động giao dịch tài sản mã hóa vào khuôn khổ pháp luật sẽ góp phần giảm rủi ro hệ thống, tăng cường phòng chống rửa tiền, bảo vệ nhà đầu tư và nâng cao năng lực giám sát của cơ quan quản lý. Trong dài hạn, tài sản mã hóa còn là nền tảng để phát triển các mô hình kinh tế số mới như token hóa tài sản thực (RWA), tài chính phi tập trung có kiểm soát, hay thị trường dữ liệu số, qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, nâng cao vị thế của Việt Nam trong hệ sinh thái kinh tế số toàn cầu.
(*) Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Chủ tịch Công ty 1Matrix
