Thị trường chứng khoán vẫn chưa thực sự “hồi sức” sau cú giảm sâu hơn 100 điểm. Việc xuất hiện thêm hai phiên điều chỉnh liên tiếp đi kèm thanh khoản suy giảm cho thấy dòng tiền vẫn duy trì trạng thái thận trọng trước các rủi ro bên ngoài như căng thẳng địa chính trị và biến động giá dầu.
Liệu VN-Index đã xuất hiện những tín hiệu tạo đáy và yếu tố nào có thể kích hoạt đà phục hồi của thị trường trong thời gian tới?
Tín hiệu tạo đáy của VN-Index
Trả lời câu hỏi này, ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Nghiên cứu Ngành & Cổ phiếu tại Chứng khoán MB (MBS) cho rằng diễn biến hiện tại cho thấy thị trường chủ yếu đang trong nhịp hồi phục kỹ thuật sau cú sốc giảm mạnh, thay vì bước vào một xu hướng tăng mới. Sau hai phiên hồi phục nhanh, VN-Index đã lấp một phần khoảng trống giảm trước đó nhưng lực chốt lời nhanh chóng gia tăng, khiến thị trường quay lại trạng thái rung lắc.
Trong bối cảnh rủi ro từ xung đột tại Trung Đông vẫn hiện hữu, kéo theo lo ngại về lạm phát nhập khẩu và áp lực tỷ giá, dòng tiền bắt đáy chưa thể quay lại một cách dứt khoát. Thị trường hiện đang trong giai đoạn tìm điểm cân bằng sau cú sốc thông tin, và xu hướng tăng dài hạn chỉ thực sự bị đe dọa nếu vùng 1.600 điểm bị xuyên thủng.
Về diễn biến ngắn hạn, vị chuyên gia cho rằng thị trường có một số điểm tương đồng với các giai đoạn xuất hiện “bull trap” trước đây khi giảm sốc, hồi nhanh trong 2–3 phiên, lấp một phần khoảng trống giảm rồi suy yếu trở lại do lực cầu đuổi giá không đủ bền.
Tuy nhiên, ông cho rằng chưa nên vội kết luận đây là một bẫy tăng giá theo nghĩa thị trường bước vào chu kỳ giảm sâu kéo dài. Khác với các giai đoạn trước, nền tảng của thị trường trước cú sốc lần này không phải là một cấu trúc đã suy yếu từ trước, do đó sự tương đồng hiện tại chủ yếu mang tính kỹ thuật ngắn hạn hơn là phản ánh bản chất của một chu kỳ giảm dài.
Theo ông Dũng, một vùng đáy chỉ nên được xác nhận khi hội tụ ba yếu tố quan trọng. Thứ nhất, chỉ số phải giữ vững vùng hỗ trợ qua ít nhất một lần kiểm định lại. Thứ hai, các nhịp hồi cần đi kèm sự cải thiện của thanh khoản và độ rộng thị trường, thay vì chỉ dựa vào một vài cổ phiếu vốn hóa lớn. Thứ ba, thị trường cần xuất hiện một hoặc hai nhóm ngành đóng vai trò dẫn dắt đủ rõ để kéo tâm lý nhà đầu tư trở lại.
"Nếu ba yếu tố trên có sự kết hợp cả về mặt thông tin như rủi ro tỷ giá và lạm phát ngắn hạn lắng xuống từ những thông tin tích cực ở Trung Đông thì khả năng hình thành đáy sẽ được củng cố. Với diễn biến hiện tại, tôi cho rằng thị trường có thể đang tiến vào vùng có khả năng hình thành đáy, nhưng vẫn chưa xuất hiện tín hiệu xác nhận cuối cùng", chuyên gia MBS nhận định
4 chất xúc tác giúp VN-Index trở lại đà tăng
Ở góc nhìn triển vọng, chuyên gia của MBS cho rằng có bốn nhóm yếu tố có thể đóng vai trò chất xúc tác giúp thị trường ổn định trở lại.
Thứ nhất là rủi ro bên ngoài hạ nhiệt, đặc biệt nếu căng thẳng tại Trung Đông dịu bớt, qua đó giảm áp lực lên giá dầu, lạm phát nhập khẩu và tỷ giá.
Thứ hai là điều kiện tiền tệ trong nước tiếp tục duy trì ổn định, trong đó lãi suất qua đêm đã giảm về vùng thấp nhờ các biện pháp điều tiết của Ngân hàng Nhà nước.
Thứ ba là nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp, với dự báo tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết năm 2026 khoảng 16–17%, trong khi giải ngân đầu tư công có thể tăng 21–28%.
Thứ tư là yếu tố mùa vụ khi bước vào mùa đại hội cổ đông, công bố kế hoạch kinh doanh năm và kết quả kinh doanh quý I, qua đó giúp dòng tiền định vị lại các câu chuyện tăng trưởng.
Bên cạnh đó, câu chuyện nâng hạng thị trường cũng được kỳ vọng sẽ tác động đáng kể đến tâm lý và dòng tiền. Theo ông Dũng, kỳ rà soát tháng 3/2026 của FTSE Russell – thời điểm đánh giá khả năng đáp ứng các tiêu chí để Việt Nam được nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp có thể khiến nhà đầu tư gia tăng tỷ trọng ở các cổ phiếu vốn hóa lớn hoặc những mã có khả năng được đưa vào các bộ chỉ số tham chiếu.
Tuy nhiên, tác động trong giai đoạn đầu chủ yếu mang tính tâm lý và dòng tiền đón đầu, trong khi dòng vốn ngoại quy mô lớn từ các quỹ thụ động thường chỉ giải ngân khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực, dự kiến vào kỳ rà soát tháng 9/2026.
Nhóm cổ phiếu dẫn sóng khi thị trường hồi phục
Về chiến lược đầu tư, ông Dũng cho rằng nhà đầu tư không nên vội vàng bắt đáy bằng cách giải ngân mạnh trong một lần. Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, ưu tiên quan trọng là bảo toàn vốn, giảm đòn bẩy về mức an toàn và giải ngân từng phần tại các vùng hỗ trợ. Việc gia tăng tỷ trọng lớn chỉ nên được cân nhắc khi xuất hiện những tín hiệu xác nhận rõ ràng hơn về xu hướng.
Nếu thị trường chuyển sang kịch bản hồi phục bền vững, nhóm cổ phiếu dẫn sóng được cho là sẽ đến từ câu chuyện nâng hạng như ngân hàng, bluechip và chứng khoán được đánh giá có nhiều tiềm năng dẫn dắt nhờ thanh khoản cao và mức định giá đã chiết khấu đáng kể sau nhịp điều chỉnh.
Ngoài ra, nhóm xây dựng – đầu tư công cũng là khu vực đáng chú ý khi backlog của nhiều doanh nghiệp trong ngành được cải thiện mạnh, tăng từ 7% đến 45% so với cùng kỳ theo dữ liệu theo dõi của MBS. Trong bối cảnh giá vật liệu như thép và xi măng duy trì ổn định, biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xây dựng được kỳ vọng cải thiện.
Theo quan sát của ông Dũng, trong nhiều giai đoạn thị trường phục hồi trước đây, nhóm xây dựng và đầu tư công cũng thường nằm trong số những ngành phục hồi sớm nhất.
