Rạng sáng ngày 8/10, tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell đã công bố Báo cáo Phân loại quốc gia cổ phiếu FTSE tháng 9/2025. Theo đó, thị trường Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Ngày có hiệu lực dự kiến là thứ Hai, ngày 21/9/2026, sau khi tiến hành đánh giá giữa kỳ vào tháng 3/2026.
Lịch trình này được đề ra để đánh giá sự tiến triển trong việc mở rộng vai trò của công ty chứng khoán toàn cầu – một yếu tố quan trọng trong việc mô phỏng chỉ số và đáp ứng được các nhu cầu của cộng đồng đầu tư quốc tế. Việc nâng hạng thị trường Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp được dự kiến triển khai theo từng giai đoạn.
Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sự kiện này là cột mốc quan trọng đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán Việt Nam, ghi nhận những nỗ lực cải cách toàn diện trong thời gian qua của toàn ngành Chứng khoán.
Đồng thời, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp cũng là khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới, yêu cầu cải cách ngày càng sâu, rộng hơn nữa để đạt những mục tiêu dài hạn trong tương lai.
Ngay sau khi có kết quả nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, ông Gary Harron, Giám đốc Khối Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam nhận định mặc dù việc nâng hạng thị trường đi kèm điều kiện, nhưng đây là một dấu hiệu cho thấy vị thế quốc tế đang lên của Việt Nam có thể trụ vững trước những sóng gió ngắn hạn.
Theo chuyên gia HSBC, nền kinh tế Việt Nam đã vươn lên bấp chấp mọi hoài nghi, một lần nữa khẳng định vị thế nền kinh tế vượt trội trong nhóm thị trường cận biên và mới nổi với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,23% trong quý III vừa qua - mức cao nhất kể từ năm 2011, ngoại trừ năm 2022 (14,38%) khi Việt Nam bắt đầu phục hồi sau đại dịch Covid.
Nâng hạng thị trường không chỉ mang tính hình thức
Ông Gary Harron cho rằng, với việc nâng hạng, Việt Nam chỉ còn cách nhóm dẫn đầu “thị trường đã phát triển” hai bậc và kết quả này cũng là sự ghi nhận cho những nỗ lực chung của Chính phủ, các cơ quan quản lý và các thành viên thị trường.
Trong vòng 6 tháng kể từ báo cáo gần nhất của FTSE Russell, các cơ quan hữu quan, nhà đầu tư nước ngoài cũng như các bên tham gia thị trường đã cho thấy tinh thần hợp tác mạnh mẽ, thống nhất nhằm tháo gỡ những rào cản cuối cùng để Việt Nam có thể được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.
Không dừng lại ở đó, các cơ quan hữu quan đã công bố kế hoạch nhằm đạt được phân hạng thị trường mới nổi của MSCI vào năm 2030, kỳ vọng sẽ khai mở nhiều dòng vốn lớn hơn nữa.
Theo chuyên gia HSBC, việc nâng hạng thị trường không chỉ mang tính hình thức mà còn ảnh hưởng đến nhiều thứ khác, từ cách các chuyên gia phân tích và truyền thông nhìn nhận một thị trường đến quyết định phân bổ tài sản của các nhà đầu tư trên toàn cầu.
"Đặc biệt với Việt Nam, gỡ bỏ 'mác' thị trường cận biên đồng nghĩa với sự ghi nhận và đảm bảo. Thay đổi phân hạng có thể ảnh hưởng lớn đến hành vi và niềm tin của nhà đầu tư, thay đổi quỹ đạo phát triển kinh tế dài hạn của thị trường và giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ một đối tác thương mại nào", chuyên gia HSBC nhìn nhận.
Nâng hạng thúc đẩy đà cải cách
Ông Gary Harron đánh giá thị trường vốn của Việt Nam đã có bước tiến về nhiều mặt, cả về lượng lẫn chất. Vốn hóa thị trường và số lượng tài khoản giao dịch đã tăng hơn gấp 7 lần trong vòng một thập kỷ qua. Chỉ tính riêng trong năm 2025, chỉ số VN-Index tăng một phần ba, vượt mức đỉnh giai đoạn Covid khi sự lạc quan về vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu ở mức cao nhất.
Ông cho biết, trong quá trình đồng hành hỗ trợ các bên tham gia thị trường kể từ khi thị trường ra đời cách đây 25 năm, HSBC nhận thấy các cơ quan hữu quan Việt Nam đã cho nhà đầu tư thấy một tinh thần cầu thị, luôn lắng nghe ý kiến góp ý và tích cực phản hồi bằng những kế hoạch rõ ràng, minh bạch, chẳng hạn như Thông tư 25 của Ngân hàng Nhà nước. Kết quả mang lại chính là những sửa đổi, bổ sung cho quy định hiện hành, giúp hành lang pháp lý tiến gần hơn với những thông lệ quốc tế của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.
“Sự thống nhất giữa các bộ ban ngành và tốc độ đưa ra động thái phản hồi cho các góp ý giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào quyết tâm thực hiện cải cách thị trường”, nói và cho rằng công bố nâng hạng lần này sẽ càng thúc đẩy đà cải cách. Nhà đầu tư toàn cầu có niềm tin vào tương lai của Việt Nam sẽ tiếp tục đòi hỏi nâng cao sự thống nhất với tiêu chuẩn quốc tế hơn nữa.
Thực tế, trong vòng một năm qua, nhiều bước cải cách đã được tiến hành nhằm giải quyết những trở ngại lớn để sớm nâng hạng thị trường. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã gỡ bỏ yêu cầu ký quỹ, đơn giản hóa quy định gia nhập thị trường, nâng cấp hạ tầng giao dịch và bắt buộc công bố thông tin bằng tiếng Anh đối với công ty niêm yết, thống nhất thông tin công bố và báo cáo bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt.
Còn nhiều nội dung cải cách sắp triển khai, bên cạnh giảm thiểu đáng kể quy trình mở tài khoản đã thực hiện cùng nhiều cải tiến khác đang được tiến hành.
Theo sau kết quả đánh giá của FTSE, Việt Nam đã tiến hành xây dựng đề xuất cải thiện khả năng tiếp cận của công ty môi giới chứng khoán toàn cầu và cơ chế đối tác thanh toán trung tâm cũng đang trong quá trình phát triển; đà phát triển và cải cách thị trường được tiếp tục duy trì.
“Việc FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường Việt Nam đánh dấu một bước ngoặt quan trọng nhưng chưa phải đích đến cuối cùng, bởi Việt Nam có nhiều kế hoạch hành động đang triển khai nhằm gia tăng số lượng doanh nghiệp niêm yết, hỗ trợ tổ chức trong nước và tiếp tục nâng hạng thị trường”, Giám đốc Khối Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam nhìn nhận.
Theo ông, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua một chặng đường dài và còn có thể tiến xa hơn nữa. Sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức dài hạn, chẳng hạn như quỹ hưu trí vốn đóng vai trò lớn tại các thị trường phát triển hơn, có thể nâng cao độ ổn định và gia tăng khả năng tiếp cận vốn của các công ty. Bên cạnh đó, là sự tham gia của đông đảo nhà đầu tư cá nhân.
Đáng chú ý, trong tháng 9, Bộ Tài chính đã công bố kế hoạch đầy tham vọng nhằm phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán và tái cấu trúc nhà đầu tư. Đề án bao gồm các biện pháp chính sách cũng như kế hoạch hành động cụ thể hỗ trợ các mục tiêu tổng quan như tăng tỷ trọng tham gia của nhà đầu tư tổ chức thông qua củng cố chính sách và hành lang pháp lý, củng cố quản lý, giám sát thị trường nhằm đảm bảo tính chính trực…
Tuy nhiên, theo vị chuyên gia này mặc dù triển vọng phát hành công khai lần đầu (IPO) gần đây có nhiều cải thiện, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa trở thành nguồn huy động vốn xứng đáng cho các doanh nghiệp như các thị trường khác trong khu vực.
Theo Ngân hàng Thế giới, thị trường vốn của Việt Nam chưa bắt kịp những thị trường cùng quy mô khác khiến nền kinh tế phải phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng. Số liệu của Bộ phận Nghiên cứu Đầu tư Toàn cầu HSBC cho thấy, tín dụng ngân hàng cho kinh tế tư nhân Việt Nam nhiều hơn gấp đôi vốn hóa thị trường chứng khoán. Sự chênh lệch này khiến Việt Nam khác biệt so với hầu hết các nền kinh tế khác trong ASEAN, và dễ bị tác động hơn bởi lạm phát và lãi suất tăng.
Trong bối cảnh đó, ông Gary Harron đánh giá những quy định mới ban hành trong tháng 9 nhằm đơn giản hóa quy trình IPO và niêm yết, với nhiều bước quan trọng nhằm cải cách thủ tục hành chính để nâng cao hiệu quả huy động vốn và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán là một điều rất đáng khích lệ.
"Thị trường chứng khoán Việt Nam kỷ niệm 25 năm thành lập bằng một dấu mốc đáng nhớ. Mặc dù còn những nhiễu động liên quan đến thuế quan trong khu vực, Việt Nam cho thấy một quyết tâm cải cách quyết liệt. Với sự hỗ trợ về chính sách mạnh mẽ và sự đồng hành của nhà đầu tư toàn cầu, thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 25 năm tới hứa hẹn sẽ có nhiều tiến bộ hơn nữa", chuyên gia HSBC kỳ vọng.
