Nghị định 69 mở đường tăng room ngoại cho nhóm ngân hàng tham gia tái cơ cấu
Theo Nghị định 69/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 19/5/2025, tổng mức sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại các ngân hàng thương mại nhận chuyển giao bắt buộc ngân hàng yếu kém có thể vượt mức 30%, nhưng không quá 49% vốn điều lệ. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng với các ngân hàng mà Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
Trong số các ngân hàng đã tham gia nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém, MB, VPBank và HDBank nổi lên là những ứng viên hưởng lợi khi sở hữu nước ngoài tại đây vẫn còn thấp. Theo ACBS, ba ngân hàng này có cơ hội nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên đến 49%, trong khi Vietcombank không thuộc diện áp dụng vì Nhà nước hiện nắm 74% vốn điều lệ.
Hiện tại, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại MB là 22,3%, VPBank là 24,3% và HDBank là 16,9%, đều chưa chạm trần hạn mức room ngoại theo luật định. Tuy nhiên, trong báo cáo ngành Ngân hàng mới công bố, các chuyên gia phân tích tại Công ty Chứng khoán ACBS nhận định việc được nới lên 49% sẽ chưa phát huy tác dụng trong ngắn hạn.
Cần lưu ý rằng, việc nới tỷ lệ sở hữu nước ngoài này còn tùy thuộc vào điều lệ của ngân hàng và chỉ được áp dụng trong thời gian thực hiện phương án chuyển giao bắt buộc đã được phê duyệt, dự kiến kéo dài 5-10 năm.
Sau thời gian này, nhà đầu tư nước ngoài không được phép mua thêm cổ phần cho đến khi tổng mức sở hữu giảm về dưới 30%, trừ trường hợp mua lại cổ phần từ cổ đông hiện hữu hoặc chuyển nhượng giữa các nhà đầu tư nước ngoài.
HDBank sáng cửa nhất trong nhóm ba ngân hàng
Theo ACBS, Nghị định mới tạo điều kiện để các ngân hàng có thể phát hành tăng vốn cho cổ đông nước ngoài trong trường hợp các ngân hàng có nhu cầu tăng vốn để bơm thêm vốn cho các ngân hàng yếu kém, qua đó đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu.
Ví dụ, MB đang có kế hoạch góp tối đa 5.000 tỷ đồng vào ngân hàng MBV trong giai đoạn cơ cấu. Các ngân hàng khác nhiều khả năng cũng sẽ có các kế hoạch tương tự và đây là một phần trong đề án tái cơ cấu các ngân hàng yếu kém.
Ngoài ra, việc tăng vốn giúp củng cố hệ số an toàn vốn (CAR), trong bối cảnh các ngân hàng nhận chuyển giao ngân hàng yếu kém được cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng rất cao 20-30%/năm.
Hiện HDBank dù có CAR khá cao (khoảng 14%) nhưng lại phụ thuộc vào trái phiếu vốn cấp 2, do đó, ngân hàng có thể xem xét tăng vốn cấp 1 để giảm chi phí vốn trong tương lai.
Trong khi đó, VPBank cũng có CAR khá cao (khoảng 14%) và chưa sử dụng nhiều trái phiếu vốn cấp 2 nên nhu cầu tăng vốn chưa cấp thiết. Ngược lại MBBank có CAR thấp hơn (khoảng 10%), dù chưa tận dụng vốn cấp 2 nên cũng có thể có nhu cầu tăng vốn trong tương lai. Tuy nhiên, ACBS cho rằng, yếu tố sở hữu Nhà nước tại MBBank có thể là trở ngại, do các doanh nghiệp Nhà nước thường không muốn bị pha loãng tỷ lệ sở hữu.
Tính đến hiện tại, cả ba ngân hàng vẫn chưa chạm trần room ngoại, cả theo luật định (30%) lẫn theo điều lệ (các ngân hàng chủ động khoá room dưới 30%). Do đó, ACBS cho rằng, dù được phép nâng lên 49%, chính sách này vẫn chưa phát huy tác dụng trong ngắn hạn, đặc biệt là trong bối cảnh nhà đầu tư nước ngoài vẫn đang bán ròng mạnh cổ phiếu ngân hàng.
Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, giới hạn 49% sẽ giúp các ngân hàng huy động vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là cổ đông chiến lược.
Hiện MBBank có cổ đông lớn là các tập đoàn nhà nước, đặc biệt là Viettel, đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái hoạt động kinh doanh của MBBank. VPBank có SMBC là cổ đông chiến lược nước ngoài và nắm 50% vốn của FE Credit. Trong khi đó, HDBank chưa có cổ đông chiến lược nước ngoài và đang tích cực tìm kiếm đối tác.
Trong số ba ngân hàng, HDBank được các chuyên gia ACBS đánh giá là ngân hàng có khả năng nới tỷ lệ sở hữu nước ngoài nhất do nhu cầu tăng vốn cấp 1 đang gia tăng. Room ngoại theo điều lệ của HDBank chỉ còn 0,65%, trong khi room tối đa theo luật còn dư 13,15%.
Trong trường hợp HDBank tìm được cổ đông chiến lược với tỷ lệ sở hữu khoảng 15–20%, ngân hàng hoàn toàn có thể mở room và tăng vốn trong thời gian tới. ACBS cho rằng động thái này sẽ tác động tích cực đến giá cổ phiếu.
Không chỉ tác động tích cực đến nguồn vốn và giá cổ phiếu của các ngân hàng trên, Nghị định 69 còn cho phép Chính phủ thử nghiệm việc nới room ngoại trong một phạm vi hẹp, từ đó đánh giá tác động đến năng lực, quản trị và ổn định hệ thống ngân hàng. Việc giới hạn thí điểm ở ba ngân hàng trên giúp giảm thiểu rủi ro an ninh tài chính – tiền tệ nếu có biến động từ dòng vốn ngoại. Kết quả từ các ngân hàng thí điểm sẽ cung cấp dữ liệu thực tiễn về việc thu hút vốn ngoại, cải thiện quản trị và xử lý ngân hàng yếu kém, làm cơ sở để xem xét mở rộng chính sách trong tương lai./.
