Theo UBND TP Hà Nội, thành phố hiện còn khoảng 170 dự án tái định cư chưa đưa vào sử dụng, với hơn 4.000 căn hộ đang để trống. Phần lớn dự án chậm khai thác do vướng mắc giải phóng mặt bằng, thay đổi nhu cầu tái định cư hoặc hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội chưa hoàn thiện đồng bộ.
Trước thực trạng này, Hà Nội đã yêu cầu các sở, ngành liên quan khẩn trương rà soát toàn bộ danh mục các dự án tái định cư chậm tiến độ hoặc chưa đưa vào khai thác.
Đối với những dự án vẫn nằm trong kế hoạch bố trí tái định cư, thành phố chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ nâng cấp, hoàn thiện đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội nhằm thu hút người dân về ở. Dịch vụ tiện ích, giao thông kết nối và môi trường sống là những yếu tố được ưu tiên hàng đầu để tạo niềm tin cho các hộ gia đình thuộc diện giải tỏa.
Đáng chú ý, Hà Nội đang xem xét chuyển đổi các quỹ nhà tái định cư dư thừa hoặc không còn nhu cầu bố trí tái định cư sang nhà ở xã hội hoặc nhà ở thương mại theo quy định.
Thực tế, định hướng này đã được triển khai tại một số dự án. Chung cư N01 tại ô đất D17, Khu đô thị mới Cầu Giấy đang hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật để chuẩn bị đưa vào sử dụng sau nhiều năm chưa thể khai thác. Khu tái định cư Đền Lừ III cũng được cải tạo, sửa chữa để sẵn sàng bố trí tái định cư khi các vướng mắc về giải phóng mặt bằng tại những dự án liên quan được tháo gỡ.
Trong khi đó, Khu nhà ở học sinh, sinh viên Pháp Vân - Tứ Hiệp đang được chuyển đổi thành nhà ở xã hội và nhà tạm cư. Hai tòa A2 và A3 dự kiến hoàn thành trong năm 2026, cung cấp 768 căn hộ nhà ở xã hội cho thuê; tòa A4 dự kiến khởi công, bổ sung thêm 408 căn hộ trong giai đoạn 2026-2027. Sau khi hoàn thành, dự án sẽ bổ sung 1.176 căn hộ cho quỹ nhà ở xã hội của thành phố.
Dù được xử lý theo những phương án khác nhau, các dự án đều hướng tới mục tiêu khai thác hiệu quả quỹ nhà đã hình thành. Trong bối cảnh quỹ đất phát triển nhà ở ngày càng hạn chế và thời gian chuẩn bị dự án mới thường kéo dài, cách tiếp cận này giúp bổ sung nguồn cung nhanh hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công.
Theo TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, việc chuyển đổi công năng là hướng đi phù hợp đối với những dự án không còn đáp ứng mục tiêu tái định cư ban đầu. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cần gắn với quy hoạch, nhu cầu sử dụng thực tế và việc hoàn thiện hạ tầng đô thị. Chỉ khi các điều kiện này được đáp ứng đồng bộ, quỹ nhà sau chuyển đổi mới có thể phát huy hiệu quả lâu dài.
KTS. Trần Huy Ánh - Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội nhận định, việc cải tạo quỹ nhà tái định cư cần hướng đến mục tiêu khai thác hiệu quả tài sản công. Các công trình sau cải tạo phải được đưa vào sử dụng với cơ chế phù hợp để tránh tiếp tục lãng phí nguồn lực đã đầu tư, đồng thời đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân.
