Theo Nghị định 261/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 10/10, mức trần thu nhập để được xét mua, thuê mua nhà ở xã hội được nâng lên 20 triệu đồng/tháng đối với cá nhân, 40 triệu đồng/tháng đối với cặp vợ chồng và 30 triệu đồng/tháng đối với trường hợp cá nhân độc thân đang nuôi con dưới tuổi thành niên. Đây được xem là bước điều chỉnh lớn, nhằm phản ánh đúng mặt bằng thu nhập và chi phí sinh hoạt hiện nay, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng…
Việc điều chỉnh này thể hiện tư duy chính sách linh hoạt, nhân văn của Chính phủ, khi nhà ở xã hội không chỉ dành cho người có thu nhập rất thấp, mà còn hướng tới những người đang chịu áp lực về chỗ ở – như công nhân, viên chức, giáo viên, lực lượng vũ trang, cán bộ trẻ – những người đóng góp lớn cho xã hội nhưng khó có khả năng mua nhà thương mại.
Cùng với đó, Nghị định 261 còn sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung liên quan đến trình tự, thủ tục và chính sách ưu đãi, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong triển khai dự án, thúc đẩy nhanh hơn việc phát triển nhà ở xã hội tại các địa phương.
Chỉ đạo quyết liệt, hành động mạnh mẽ
Theo báo cáo tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản sáng ngày 11/10, thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, liên tục và đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, bền vững; đồng thời đẩy mạnh phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở có giá hợp lý.
Từ đầu năm 2025 đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã chủ trì 4 hội nghị toàn quốc liên quan đến nhà ở xã hội, ban hành 3 nghị quyết, 3 công điện và 124 văn bản chỉ đạo điều hành, trong đó giao 58 nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương. Các chỉ đạo này tập trung vào việc tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ dự án, mở rộng nguồn cung, kiểm soát đầu cơ, thao túng giá đất và đảm bảo công khai, minh bạch trong quản lý thị trường.
Nhờ sự chỉ đạo sát sao, kết quả đạt được trong 9 tháng đầu năm 2025 rất đáng ghi nhận: Cả nước đang triển khai xây dựng 132.616 căn nhà ở xã hội, khởi công mới 73 dự án với quy mô 57.815 căn, và đã hoàn thành 50.687 căn trong tổng số 100.275 căn kế hoạch, đạt 50,5%. Dự kiến đến hết năm 2025 sẽ hoàn thành thêm 38.600 căn, nâng tổng số lên 89.007 căn, đạt 89% kế hoạch năm.
Đáng chú ý, Bộ Công an đã khởi công 6 dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang với quy mô hơn 4.200 căn, Bộ Quốc phòng cũng dự kiến triển khai 8 dự án với tổng số 6.547 căn.
Có 16 địa phương dự kiến đạt và vượt chỉ tiêu nhà ở xã hội, bao gồm Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Huế, Bắc Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình, Đồng Nai, Hưng Yên, Nghệ An, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Cà Mau, Quảng Trị, Quảng Ngãi và Tuyên Quang. 7 địa phương khác như: Phú Thọ, Thanh Hóa, Cần Thơ, Lào Cai, Khánh Hòa, Tây Ninh và An Giang cũng có khả năng hoàn thành mục tiêu được giao.
Tuy đạt được nhiều kết quả tích cực, song theo các đại biểu tại phiên họp, thị trường bất động sản nói chung và lĩnh vực nhà ở xã hội nói riêng vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Một số cơ chế, chính sách hiện hành chưa theo kịp thực tế; quỹ đất dành cho nhà ở xã hội ở nhiều địa phương còn hạn chế; tiến độ một số dự án còn chậm; giá nhà tại các đô thị lớn vẫn vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người dân.
Ngoài ra, tình trạng đầu cơ, thổi giá, tạo giá ảo vẫn diễn ra, gây nhiễu loạn thông tin thị trường. Công tác vận hành, sàn giao dịch bất động sản còn thiếu thống nhất và minh bạch; dữ liệu về thị trường còn chưa đầy đủ, chưa kịp thời. Mục tiêu hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2025 vì thế được đánh giá là thách thức lớn.
Phát triển nhà ở xã hội phải đi cùng phát triển thị trường lành mạnh
Phát biểu kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Bộ Xây dựng, Văn phòng Chính phủ và các địa phương; đồng thời biểu dương tinh thần trách nhiệm, những ý kiến sâu sắc, sát thực tế của các đại biểu.
Thủ tướng nhấn mạnh, phát triển nhà ở xã hội là chính sách nhân văn sâu sắc, nhưng phải đồng thời tuân thủ quy luật thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và ổn định chính trị.
Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thiện văn bản hướng dẫn thi hành Nghị định 261, quy định cụ thể về thời hạn, thủ tục dự án, đảm bảo triển khai nhanh và hiệu quả. Thủ tướng cũng giao Bộ Xây dựng sớm trình Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia, hướng tới chính sách toàn diện, linh hoạt và bao trùm hơn, trong đó mở rộng đối tượng được hỗ trợ, bao gồm cả cán bộ bị tác động bởi việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước.
Nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới
Theo chỉ đạo của Thủ tướng, thời gian tới cần tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ và giải pháp lớn:
Thứ nhất, tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế theo hướng tháo gỡ vướng mắc pháp lý. Nếu vướng ở cấp luật, Bộ Xây dựng phải trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp gần nhất; nếu vướng ở cấp nghị định, Chính phủ sẽ trực tiếp xử lý; còn các vấn đề thuộc thẩm quyền của bộ, ngành thì cần ban hành thông tư hướng dẫn kịp thời.
Thứ hai, về quy hoạch và quỹ đất, Thủ tướng yêu cầu các địa phương chủ động bố trí quỹ đất, đảm bảo ổn định, lâu dài, không phá vỡ quy hoạch chung, đồng thời tháo gỡ vướng mắc trong giao đất, thủ tục đầu tư theo thẩm quyền. Đối với các vấn đề vượt thẩm quyền, địa phương cần chủ động đề xuất chính sách đặc thù hoặc cơ chế thí điểm.
Thứ ba, đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho nhà ở xã hội. Ngoài nguồn vốn ngân sách trung ương và địa phương, cần huy động mạnh mẽ vốn tín dụng, phát hành trái phiếu, vốn của doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức tài chính. Thủ tướng đặc biệt lưu ý hài hòa lợi ích giữa Nhà nước – người dân – doanh nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp tiết giảm chi phí, chia sẻ rủi ro, giảm giá thành để người dân có thể tiếp cận được.
Song song với đó, Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước đôn đốc giải ngân nhanh Chương trình tín dụng 145 nghìn tỷ đồng dành cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, theo hướng dễ tiếp cận hơn nhưng vẫn kiểm soát chặt rủi ro tín dụng. Các ngân hàng thương mại được khuyến khích ứng dụng công nghệ để giảm chi phí, giảm lãi suất cho vay, cả với chủ đầu tư lẫn người mua nhà.
Thủ tướng cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, phân cấp và phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực phù hợp, đồng thời rút ngắn thủ tục hành chính, giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp. Việc phát triển thị trường bất động sản phải đảm bảo đa dạng phân khúc – từ cao cấp, trung cấp đến bình dân – nhưng phát triển hài hòa về hạ tầng thiết yếu và hạ tầng xã hội như giao thông, điện nước, y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao.
Một điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của Thủ tướng là quan điểm rất cụ thể về chất lượng và vị trí nhà ở xã hội. Thủ tướng nhấn mạnh: “Nhà ở xã hội không chỉ là nhà cao tầng, mà có thể là nhà thấp tầng; không được nằm ở nơi ‘khỉ ho cò gáy’ hay đất đầu thừa đuôi thẹo, mà phải có đầy đủ hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông, y tế, văn hóa, giáo dục”.
Theo Thủ tướng, mọi địa phương đều có nhu cầu về nhà ở xã hội, kể cả vùng sâu, vùng xa, miền núi hay biên giới. Vì vậy, cần có cách làm linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng vùng, đảm bảo cân đối cung – cầu và chất lượng sống của người dân.
Thủ tướng cũng yêu cầu hoàn thiện cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin về thị trường bất động sản, tăng cường quản lý hoạt động môi giới, sàn giao dịch, và thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả.
Khuyến khích doanh nghiệp và truyền thông chính sách
“Phát triển nhà ở xã hội là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Đây không chỉ là câu chuyện chỗ ở, mà là nền tảng của an sinh, của phát triển bền vững và là biểu hiện sinh động của một Nhà nước vì dân, do dân và phục vụ nhân dân”.
Thủ tướng Phạm Minh Chính
Chính phủ sẽ không giới hạn tỉnh nào hay doanh nghiệp nào được tham gia xây dựng nhà ở xã hội, mà giao quyền chủ động cho các địa phương lựa chọn doanh nghiệp đủ năng lực, trách nhiệm. Thủ tướng khuyến khích các doanh nghiệp xung phong nhận nhiệm vụ, phát huy trách nhiệm xã hội, nhất là trong việc hỗ trợ người thu nhập thấp, đối tượng yếu thế.
Đồng thời, cần tăng cường cơ chế giám sát, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, trục lợi chính sách, đảm bảo minh bạch và đúng mục tiêu của chương trình.
Bên cạnh đó, Thủ tướng đề nghị đẩy mạnh công tác truyền thông chính sách, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, điều kiện, thủ tục để tham gia chương trình nhà ở xã hội; đồng thời nhân rộng những mô hình hay, cách làm tốt, điển hình tiên tiến trong phát triển nhà ở cho người dân.
Với việc ban hành Nghị định 261 và những chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 đang có thêm động lực và cơ sở pháp lý quan trọng. Việc nâng mức trần thu nhập được xét mua, thuê mua không chỉ giúp hàng triệu người dân có thêm cơ hội sở hữu nhà, mà còn tạo thêm động lực cho doanh nghiệp đầu tư, góp phần ổn định thị trường bất động sản, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội bền vững.
