Sáng 11/12, với tỷ lệ 89,85% đại biểu tán thành, Luật Đầu tư (sửa đổi) đã chính thức được Quốc hội thông qua. Luật gồm 7 chương, 52 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026.
Luật Đầu tư sửa đổi có nhiều cải cách quan trọng, như cắt giảm mạnh thủ tục tiền kiểm, tăng tốc triển khai dự án; thu hẹp hàng chục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, mở rộng không gian tự do kinh doanh; ưu tiên mạnh mẽ cho công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh; tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài thông qua việc cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp trước, rồi mới hoàn tất thủ tục xin giấy chứng nhận đăng ký đầu tư…
Tất cả những cải cách này sẽ góp phần mở rộng không gian tự do kinh doanh, thúc đẩy thu hút đầu tư tư nhân cả trong và ngoài nước, tăng tốc triển khai dự án, qua đó nhanh có thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế đang chuẩn bị bước vào giai đoạn tăng trưởng 2 con số.
Trước khi các đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi.
Về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, dự thảo luật đã thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư. Theo đó, chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm như cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản, báo chí, các dự án thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.
Về ngành nghề ưu đãi đầu tư, dự thảo luật đã rà soát, quy định về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, điều kiện đầu tư kinh doanh đảm bảo theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 68 và Nghị quyết số 198. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã rà soát cắt giảm 38 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi phạm vi của 20 ngành nghề.
Đồng thời, Chính phủ sẽ công bố danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh và danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để thực hiện quản lý theo phương thức hậu kiểm.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, trên cơ sở các ngành, nghề được đề xuất cắt giảm và sửa đổi, Chính phủ sẽ phân công các bộ, ngành khẩn trương nghiên cứu phương thức quản lý mới theo hướng áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn đối với những trường hợp thực sự cần thiết. Mục tiêu là “chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm”, từ “cấp phép” sang “đăng ký” hoặc “thông báo”, hướng tới mô hình quản lý dựa trên tiêu chuẩn - quy chuẩn cho các lĩnh vực quan trọng và cần sự điều tiết của Nhà nước.
Luật cũng có những sửa đổi quan trọng, căn bản về quản lý đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và hoạt động đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài.
Cụ thể, Luật Đầu tư sửa đổi quy định cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp trước khi cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, đây là quy định mang tính cải cách căn bản thủ tục đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Theo báo cáo của Chính phủ, quy định này nhằm mục đích giúp môi trường đầu tư kinh doanh trở nên thông thoáng, hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài, thúc đẩy thu hút đầu tư, đảm bảo sự đối xử bình đằng giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện thủ tục này.
Chính phủ dự kiến bổ sung dự thảo nghị định một số quy định nhằm đảm bảo quản lý nhà nước, đảm bảo yếu tố quốc phòng, an ninh như quy định về trách nhiệm báo cáo tình hình hoạt động trong thời gian chưa thực hiện dự án đầu tư, quy định phải đáp ứng yêu cầu tiếp cận thị trường ngay từ giai đoạn thành lập tổ chức kinh tế.
Về quản lý hoạt động đầu tư ra nước ngoài, dự thảo luật bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài và thu hẹp diện dự án phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đầu tư ra đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Chính phủ sẽ quy định chi tiết về các dự án không phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư vươn ra thị trường quốc tế. Đồng thời, sẽ nghiên cứu bổ sung các quy định nhằm bảo đảm việc quản lý ngoại hối, đảm bảo mục tiêu an ninh kinh tế, an toàn tài chính quốc gia.
