Hà Nội đang khởi động lộ trình “xanh hóa” giao thông bằng việc yêu cầu 126 xã, phường thống kê toàn bộ số lượng ôtô, xe máy cá nhân, loại nhiên liệu sử dụng cũng như điều kiện sạc tại các hộ gia đình. Đây là bước chuẩn bị nhằm triển khai Chỉ thị 20 của Thủ tướng Chính phủ về chuyển đổi sang phương tiện xanh.
Theo chỉ đạo, các địa phương phải rà soát chi tiết phương tiện cá nhân đang lưu hành, từ xe chạy xăng, dầu đến xe điện. Đồng thời, thành phố cũng yêu cầu khảo sát khả năng lắp đặt điểm sạc tại hộ gia đình và đề xuất các vị trí phù hợp để xây dựng trạm sạc công cộng. Các địa điểm ưu tiên là đất công, đất trống hoặc nơi có hạ tầng điện sẵn có như bãi giữ xe, trụ sở cơ quan, nhà văn hóa, sân vận động, trung tâm thương mại, công viên hay nhà chờ xe buýt. Những khu vực gần dân cư, trường học, chung cư và tuyến xe buýt cũng nằm trong diện xem xét.
Chỉ thị 20, ban hành ngày 12/7/2025, đặt ra các biện pháp cấp bách nhằm cắt giảm ô nhiễm và thúc đẩy sử dụng phương tiện thân thiện môi trường. Lộ trình cụ thể: từ 1/7/2026, toàn bộ xe máy và xe gắn máy dùng nhiên liệu hóa thạch bị cấm lưu thông trong Vành đai 1; đến 1/1/2028, lệnh cấm mở rộng sang ôtô cá nhân chạy xăng, dầu trong phạm vi Vành đai 1 và 2; và đến năm 2030, phương tiện cá nhân dùng xăng, dầu sẽ bị loại bỏ hoàn toàn trong Vành đai 3.
Ngay sau khi chỉ thị được công bố, Hà Nội đã soạn thảo nghị quyết về chuyển đổi phương tiện xanh và phát triển hệ thống trạm sạc. Một số chính sách hỗ trợ tài chính được đưa ra: người dân ở khu vực phát thải thấp khi đổi xe máy chạy xăng, dầu (đăng ký trước khi nghị quyết có hiệu lực) sang phương tiện xanh có giá trị từ 15 triệu đồng trở lên sẽ được hỗ trợ 3 triệu đồng. Hộ cận nghèo nhận mức hỗ trợ 4 triệu, còn hộ nghèo là 5 triệu đồng. Mỗi cá nhân chỉ được hỗ trợ một xe, áp dụng đến hết năm 2030. Ngoài ra, thành phố còn đề xuất miễn toàn bộ lệ phí trước bạ và phí đăng ký biển số cho phương tiện xanh trong giai đoạn nghị quyết có hiệu lực đến năm 2030.
Thực tế, Hà Nội hiện có gần 8 triệu xe máy và 1,5 triệu ôtô, với tốc độ tăng trưởng phương tiện cá nhân khoảng 4,5% mỗi năm. Trong khi đó, diện tích dành cho bãi đỗ và giao thông tĩnh mới chỉ đạt dưới 1% đất đô thị, thấp xa so với mức quy hoạch 3-4%. Đất giao thông toàn thành phố cũng chỉ chiếm 12,13%, bằng một nửa chỉ tiêu 20-26% mà Chính phủ đặt ra.
Các chuyên gia cho rằng, việc tổng kiểm kê phương tiện cá nhân cùng với quy hoạch mạng lưới trạm sạc là nền tảng quan trọng để Hà Nội từng bước hiện thực hóa mục tiêu loại bỏ phương tiện chạy xăng, dầu khỏi nội đô trong vòng 5 năm tới. Nếu triển khai quyết liệt và có cơ chế hỗ trợ hiệu quả, thủ đô không chỉ giảm áp lực ùn tắc, ô nhiễm mà còn tiến tới xây dựng hệ thống giao thông hiện đại, sạch và bền vững.
