Trái với những nỗi lo trước đây, thời gian gần đây, dòng đầu tư từ Trung Quốc vào Việt Nam ngày càng gia tăng về chất. Nhiều tập đoàn có quy mô quốc tế trong các lĩnh vực công nghệ, điện - điện tử, chế biến, chế tạo, hạ tầng, năng lượng tái tạo, xe điện… đã đăng ký đầu tư vào Việt Nam. Việc này không chỉ phản ánh sự chuyển dịch trong chiến lược của nhà đầu tư Trung Quốc mà còn mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam trở thành nơi dòng vốn ở lại và cùng phát triển.
Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư Việt Nam – Trung Quốc 2025 tổ chức ngày 3/12 tại TP Hồ Chí Minh, các chuyên gia nhận định, doanh nghiệp Trung Quốc đang chuyển trọng tâm đầu tư từ gia công, chế biến thấp sang các ngành công nghệ cao tại Việt Nam, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất chip, năng lượng tái tạo.
Ông Ni Junwei – Phó Chủ tịch Trung tâm hợp tác phát triển Việt - Trung (VCNC), cho biết sự thay đổi này “phù hợp với định hướng thu hút đầu tư của Việt Nam”.
Theo số liệu được nêu dẫn tại hội nghị, mặc dù Singapore vẫn dẫn đầu về số dự án đầu tư mới tại Việt Nam, nhưng nếu xét về số lượng dự án mới thì Trung Quốc đang là nhà đầu tư dẫn đầu. Trong khi nhiều thị trường đầu tư toàn cầu chịu ảnh hưởng bởi suy giảm FDI, Việt Nam vẫn duy trì được khả năng hấp dẫn thông qua cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao giá trị sản xuất và chuỗi cung ứng, đồng thời định vị mạnh chất công nghệ cao.
Đại diện Công ty Luật KPMG, bà Bùi Thị Thanh Ngọc nhấn mạnh Việt Nam đang theo đuổi chiến lược thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các ngành công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và tuân thủ tiêu chuẩn môi trường chặt chẽ, hướng đến một nền kinh tế tuần hoàn, bền vững và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu giá trị cao.
Các lĩnh vực công nghệ cao mà Việt Nam đang ưu tiên thu hút đầu tư với nhiều ưu đãi hấp dẫn. Ví dụ như các dự án R&D trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo được ưu tiên thu hút đầu tư đối với số vốn tối thiểu 3.000 tỷ đồng, khi đáp ứng điều kiện giải ngân, được hỗ trợ tối đa 50% chi phí đầu tư ban đầu.
Đối với hàng hóa phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp công nghệ số được miễn thuế tối đa 5 năm nhằm giúp doanh nghiệp công nghệ cao giảm đáng kể chi phí đầu vào.
“Khi đầu tư ngành công nghệ cao, doanh nghiệp Trung Quốc nên tuân thủ các tiêu chuẩn đầu tư xanh ngay từ đầu nhằm tận dụng ưu đãi tín dụng xanh và thị trường tín chỉ carbon”, bà Ngọc chia sẻ.
Bên cạnh đó, đào tạo nguồn nhân lực cũng được đặt ra như một “bàn đạp” quan trọng. Liên quan đến vấn đề này, ông Trần Vân Nam – Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic cho biết trường FPT đã ký kết với VCNC để đào tạo biệt hóa theo nhu cầu doanh nghiệp đầu tư nước ngoài – từ kỹ năng vận hành đến kỹ năng mềm và an toàn lao động chuẩn ISO.
Hợp tác giáo dục‐đào tạo và liên kết doanh nghiệp – nhà trường chính là một trong những giải pháp thực thi. Nhờ đó, doanh nghiệp được hỗ trợ thiết thực, nhân lực được “may đo”, từ đó nâng giá trị đầu vào của dự án đầu tư và tăng khả năng mở rộng sản xuất lâu dài.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng nguồn nhân lực chất lượng cao tiếp tục là thách thức. Nhà đầu tư Trung Quốc nhìn nhận rằng Việt Nam vẫn cần đẩy mạnh đào tạo kỹ sư, chuyên gia công nghệ, và hạ tầng đi kèm như điện, logistics, số hóa vẫn cần được tăng tốc.
Sự dịch chuyển của doanh nghiệp Trung Quốc sang đầu tư công nghệ cao tại Việt Nam không chỉ là tín hiệu tích cực cho “chất lượng” của FDI mà còn cho thấy Việt Nam đang trở thành điểm đến đầu tư chiến lược hơn. Để “giữ chân” dòng vốn này và phát huy hiệu quả lâu dài, Việt Nam cần hoàn thiện hơn nữa hệ sinh thái đầu tư – từ thể chế, hạ tầng đến nhân lực – để dòng vốn không chỉ đến mà ở lại và cùng phát triển.
