Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho PetroVietnam
Sáng 23/8, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi) với 473/475 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 94,6%. Luật gồm 12 chương, 62 điều, thay thế Luật Dầu khí năm 2022 và có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Theo Chính phủ, việc sửa đổi luật nhằm tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai các dự án dầu khí, tăng tính chủ động cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm dư địa thu hút đầu tư vào lĩnh vực dầu khí.
Điểm đáng chú ý của luật mới là tiếp tục tăng cường phân cấp, phân quyền, trong đó giao thêm một số thẩm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam).
Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết tinh thần xuyên suốt của luật là đơn giản hóa thủ tục, khơi thông nguồn lực nhưng vẫn bảo đảm cơ chế kiểm tra, giám sát.
Theo đó, các vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại hoặc những trường hợp đặc biệt vẫn thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong khi đó, các nội dung có tính chuyên môn, kỹ thuật được phân cấp sẽ được giao cho các chủ thể phù hợp nhằm rút ngắn quy trình xử lý.
Luật cũng phân định rõ hơn vai trò của PetroVietnam, tách bạch giữa tư cách nhà thầu dầu khí, nhà đầu tư với các chức năng đặc thù được Nhà nước giao.
Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tiếp tục quyết định các vấn đề mang tính chiến lược như phân lô dầu khí, chính sách ưu đãi đầu tư và những nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương giữ vai trò cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về dầu khí, thực hiện các nhiệm vụ như phê duyệt hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên, trữ lượng và kiểm tra, giám sát hoạt động dầu khí. Trong khi đó, PetroVietnam với vai trò đại diện nước chủ nhà được giao thêm một số quyền liên quan đến ký kết, quản lý, theo dõi và giám sát hoạt động dầu khí, cũng như quyết định một số nội dung chuyên môn, kỹ thuật trong phạm vi được phân cấp.
Việc phân định lại thẩm quyền được kỳ vọng giảm các thủ tục không cần thiết, nâng cao tính chủ động của doanh nghiệp và rút ngắn thời gian triển khai dự án, đồng thời vẫn duy trì cơ chế kiểm tra, giám sát của Nhà nước.
Thêm ưu đãi cho dự án khó, mở hành lang cho lưu trữ CO2
Bên cạnh phân cấp, phân quyền, Luật Dầu khí (sửa đổi) bổ sung các cơ chế ưu đãi đầu tư nhằm thúc đẩy những dự án có điều kiện khai thác phức tạp, chi phí lớn và thời gian thu hồi vốn dài.
Theo Bộ Công Thương, hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí tại Việt Nam đang ngày càng dịch chuyển ra khu vực nước sâu, xa bờ, nơi có điều kiện địa chất phức tạp và yêu cầu vốn đầu tư lớn. Trong khi đó, nhiều mỏ nhỏ, mỏ cận biên hoặc các lô dầu khí có điều kiện khai thác khó khăn nếu áp dụng cơ chế thông thường sẽ không đủ hiệu quả kinh tế để nhà đầu tư triển khai.
Vì vậy, Luật mới bổ sung chính sách khuyến khích phát triển mỏ nhỏ, mỏ cận biên, các dự án nước sâu, xa bờ; gia tăng hệ số thu hồi dầu và khai thác tận thu tại các mỏ, cụm mỏ và lô dầu khí. Với mục tiêu là tăng khả năng thu hút đầu tư, duy trì và gia tăng sản lượng khai thác, qua đó đóng góp thêm cho ngân sách nhà nước.
Luật cũng điều chỉnh một số quy định liên quan đến hợp đồng dầu khí; việc lập, thẩm định và phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm và kế hoạch phát triển mỏ dầu khí, nhằm tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho quá trình triển khai dự án.
Đáng chú ý, Luật Dầu khí (sửa đổi) mở rộng khung pháp lý cho một số hoạt động gắn với xu hướng chuyển dịch năng lượng, gồm thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2; phát triển công trình năng lượng ngoài khơi và dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao.
Theo Bộ Công Thương, các hoạt động này được áp dụng khi gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí. Luật đồng thời bổ sung quy định về tín chỉ carbon, trách nhiệm sau khi đóng mỏ và sử dụng chung hạ tầng, nhằm bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng đến các hoạt động dầu khí hiện hữu.
Việc bổ sung những quy định này được kỳ vọng tạo điều kiện tận dụng hệ thống hạ tầng và năng lực kỹ thuật sẵn có của ngành dầu khí cho các lĩnh vực năng lượng mới. Các công trình như giàn khoan, đường ống, công trình biển cùng năng lực kỹ thuật có thể được khai thác hiệu quả hơn trong bối cảnh ngành năng lượng đang chuyển dịch.
Song, PetroVietnam hiện cũng đang phối hợp với các đối tác Nhật Bản nghiên cứu thử nghiệm giải pháp lưu trữ CO2 tại khu vực Bắc Bộ.
Bên cạnh đó, việc kết hợp năng lượng tái tạo với các công trình dầu khí ngoài khơi, tận dụng nguồn điện tại chỗ hoặc nghiên cứu các giải pháp như hydrogen được kỳ vọng mở thêm không gian phát triển cho ngành năng lượng.
Theo Chính phủ, Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ góp phần rút ngắn quy trình, phân định rõ trách nhiệm giữa các chủ thể, nâng cao sức hấp dẫn của các dự án dầu khí và tạo nền tảng pháp lý cho những lĩnh vực năng lượng mới.
Luật Dầu khí (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
