Thu nhập không theo kịp giá nhà
Nhu cầu nhà ở của người lao động tại TP.HCM luôn ở mức rất lớn. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá bất động sản liên tục leo thang, không phải ai cũng còn đặt mục tiêu mua nhà để an cư.
Dẫn khảo sát của Sở Xây dựng và Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM tại 17 khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao, ông Châu cho biết khoảng 60% trong số 280.000 công nhân được khảo sát có nhu cầu thuê nhà. Nhiều người xác định chỉ làm việc tại thành phố khoảng 10-12 năm rồi trở về quê nên không có kế hoạch mua nhà.
Theo Liên đoàn Lao động TP.HCM, với mức lương bình quân khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng, sau khi chi trả các khoản sinh hoạt thiết yếu, người lao động chỉ tiết kiệm được từ 4-6 triệu đồng. Trong khi đó, giá một căn nhà ở xã hội hiện phổ biến từ 1,2-2 tỷ đồng.
Với khả năng tích lũy như hiện nay, nhiều công nhân phải mất hàng chục năm mới có thể sở hữu nhà, chưa kể áp lực trả nợ nếu vay vốn. Vì vậy, nhu cầu cấp thiết nhất đối với họ hiện nay là một chỗ ở ổn định với giá thuê hợp lý.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), cho biết một bộ phận đáng kể lao động nhập cư hiện chỉ cần một nơi ở ổn định, chi phí phù hợp để làm việc và sinh sống, thay vì cố gắng sở hữu nhà bằng mọi giá.
"Có những công nhân lựa chọn thuê nhà tận Bến Lức (Long An) để tiết kiệm chi phí rồi sử dụng xe đưa đón đến nhà máy làm việc" ông Châu chia sẻ.
Hiện nay, TP.HCM có hơn 60.000 khu nhà trọ với gần 630.000 phòng cho thuê, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 1,8 triệu người. Hệ thống nhà trọ tư nhân đang trở thành nguồn cung nhà ở chủ lực cho lực lượng lao động nhập cư.
Ông Phan Trần Huy Hùng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TP.HCM, cho biết phần lớn lao động tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, trung tâm logistics và dịch vụ hiện phụ thuộc vào nhà ở cho thuê. Với nhiều người, việc tìm được chỗ ở phù hợp về giá là điều kiện quan trọng để duy trì việc làm và ổn định cuộc sống tại thành phố.
Tuy nhiên, nguồn cung nhà ở cho thuê chính thức vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Theo thống kê của các sở, ngành TP.HCM, nhu cầu thuê và thuê mua nhà ở xã hội của công nhân hiện đã vượt 30.000 căn và dự báo tăng lên gần 300.000 căn vào năm 2030.
Trong khi đó, toàn thành phố mới có khoảng 13.668 căn hộ và phòng trọ thuộc quỹ nhà ở xã hội, nhà ở công cho thuê. Phần lớn số này đã được lấp đầy.
Ngoài các khu lưu trú công nhân do doanh nghiệp đầu tư như Linh Xuân, Linh Trung hay Tanimex, khu vực tư nhân cũng đã tham gia phát triển nhà cho thuê với các dự án như 800 căn hộ của Công ty Lê Thành tại An Lạc hoặc các tòa nhà cho thuê giá dưới 2 triệu đồng mỗi tháng do doanh nhân Lê Hữu Nghĩa đầu tư. Dù vậy, các mô hình này mới chỉ đáp ứng khoảng 15% nhu cầu chỗ ở của người lao động.
Cần xem nhà cho thuê là chính sách an sinh
Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân khiến phân khúc nhà ở cho thuê phát triển chậm là hiệu quả tài chính thấp hơn nhiều so với mô hình bán nhà.
Ông Lê Hoàng Châu cho biết chủ đầu tư phải bỏ ra nguồn vốn lớn nhưng thời gian thu hồi vốn có thể kéo dài từ 15-20 năm. Trong khi đó, các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng vẫn chưa đủ hấp dẫn để khuyến khích doanh nghiệp tham gia.
Đáng chú ý, dù pháp luật đã công nhận nhà trọ là một loại hình nhà ở xã hội cho thuê, nhưng các chủ nhà trọ hiện vẫn chưa được hưởng nhiều cơ chế hỗ trợ tương xứng.
Các hiệp hội và cơ quan chuyên môn đề xuất cần bổ sung chính sách ưu đãi về đất đai, tín dụng và thuế cho các dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp với thu nhập người lao động. Đồng thời, nhà ở cho thuê cần được xem là một cấu phần quan trọng trong chiến lược an sinh nhà ở của thành phố, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu sở hữu nhà.
Bên cạnh việc phát triển các dự án mới, TP.HCM cũng được khuyến nghị ưu tiên bố trí nhà ở cho thuê gần khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các trung tâm việc làm và các tuyến metro nhằm giảm chi phí đi lại cho người lao động.
Theo các chuyên gia, chi phí thuê nhà chỉ nên chiếm khoảng 20-25% thu nhập hằng tháng. Do đó, cùng với việc tăng nguồn cung, cần có cơ chế kiểm soát giá thuê và bảo vệ quyền lợi người thuê để hình thành thị trường nhà ở cho thuê ổn định, bền vững, đáp ứng nhu cầu của hàng triệu lao động nhập cư đang sinh sống và làm việc tại TP.HCM.
