Nhiều nét tương đồng giữa Hà Nội và Thượng Hải của quá khứ
Tại một hội nghị về bất động sản, nói về quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó Tổng giám đốc Batdongsan.com.vn đã chỉ ra nhiều điểm tương đồng sâu sắc giữa Hà Nội hiện tại và Thượng Hải trong quá khứ, đặc biệt là trong chiến lược tái cấu trúc đô thị và phát triển các cực kinh tế mới.
Ông Quốc Anh dẫn chứng rằng trong giai đoạn 1990 - 2004, Thượng Hải đã thực hiện một kế hoạch tái cấu trúc nội đô quyết liệt mang tên "Chiến dịch 365", qua đó di dời thành công 745.000 hộ dân. Tương tự, Hà Nội cũng đang đặt ra lộ trình trong 20 năm tới với mục tiêu di dời khoảng 860.000 người, tương ứng với khoảng 815.575 hộ gia đình ra khỏi khu vực nội đô.
Về mô hình phát triển cực kinh tế, để giảm áp lực dân số cho khu vực trung tâm, Thượng Hải đã tập trung phát triển khu Phố Đông trở thành một cực kinh tế mới, đóng vai trò là động lực tăng trưởng thay vì chỉ tập trung vào lõi cũ. Hà Nội hiện cũng đang đi theo tầm nhìn này bằng cách quy hoạch và phát triển các trung tâm động lực mới nhằm phân tán mật độ dân cư và hoạt động kinh tế.
Liên quan đến vấn đề mật độ và dịch chuyển dân cư, Thượng Hải đã chứng kiến sự thay đổi ngoạn mục về mật độ dân số sau quá trình quy hoạch. Khu vực lõi phía Tây từ mức 75.000 người/km² vào năm 1990 đã giảm mạnh xuống còn gần 22.590 người/km² vào năm 2025, trong khi khu vực lõi mới phía Đông (Phố Đông) tăng từ 2.570 lên 4.791 người/km².
“Đây là bài học cho Hà Nội, nơi hiện đang đối mặt với mật độ dân số khu vực trung tâm rất cao, lên tới 33.900 người/km², gây áp lực lớn lên giao thông và chất lượng sống”, ông Nguyễn Quốc Anh nhấnmạnh.
Đồng thời, cả hai thành phố đều chú trọng vào việc xây dựng các đô thị vệ tinh và di dời các cơ sở hạ tầng, bao gồm cả các trường đại học, ra khỏi khu vực lõi. Ông Quốc Anh cho biết, Hà Nội cũng đang quyết tâm thực hiện việc di dời các trường đại học song song với việc phát triển hệ thống Metro để hoàn thành mục tiêu vào năm 2033, một lộ trình có nhiều nét tương đồng với sự phát triển của các đô thị quốc tế.
TP.HCM phát triển theo mô hình đa trung tâm tương đồng với Seoul
Đối với TP.HCM, ông Nguyễn Quốc Anh cũng đã chỉ ra những điểm tương đồng sâu sắc giữa mô hình phát triển của thành phố này với Seoul (Hàn Quốc), đặc biệt là trong cách tiếp cận quản lý đô thị đa trung tâm và phân tách chức năng kinh tế.
Ông Quốc Anh nhận định TP.HCM hiện đang hình thành 3 trung tâm chính sau khi sáp nhập và phát triển: trung tâm cũ (phụ trách nghiên cứu công nghệ và quản lý), khu vực Bình Dương (tập trung sản xuất) và khu vực phía Đông (phát triển logistics và kinh tế mới). Mô hình này đa trung tâm này rất tương đồng với vùng thủ đô Seoul, nơi chiếm tới 23% GDP của Hàn Quốc với mật độ dân số lên đến 41.000 người/km².
Quá trình phát triển, Seoul đã xử lý áp lực dân số và kinh tế bằng cách phân định rõ ràng vai trò từng khu vực: Seoul là trung tâm tài chính quốc tế, Incheon là trung tâm vận tải và logistics (với sân bay quốc tế hình thành từ năm 2003), và các khu vực lân cận tập trung vào sản xuất. TP.HCM cũng đang đi theo hướng này khi xác định các cực tăng trưởng riêng biệt như logistics ở phía Đông và sản xuất ở Bình Dương. Như vậy, TP.HCM cũng đang phân tách chức năng rõ rệt.
Tại Seoul, việc đẩy mạnh hạ tầng kết nối như Metro và cao tốc đã giúp di dân ra vùng ven hiệu quả. Cụ thể, sau 18 năm phát triển, hệ thống Metro và cao tốc tại Seoul đã tăng lên đáng kể, giúp thay đổi xu hướng dịch chuyển dân cư từ lõi trung tâm sang các khu vực vệ tinh. Tương tự, TP.HCM đang đặt tầm nhìn đến năm 2035 tập trung phát triển các hành lang kết nối giữa TP. Thủ Đức, Bình Dương và Đồng Nai thông qua hệ thống Metro và các đường vành đai để đảm bảo khả năng đi lại và phân bổ dân cư.Điều này cho thấy, vai trò của hạ tầng giao thông trong việc di dân được coi trọng.
Theo ông Nguyễn Quốc Anh, nhờ sự kết nối hạ tầng và tái quy hoạch bài bản, giá bất động sản tại Seoul đã tăng gấp đôi, trong khi các đô thị vệ tinh xung quanh thậm chí còn có mức tăng trưởng tốt hơn. Điều này làm cơ sở để dự báo rằng việc phát triển đúng hướng các hành lang kinh tế tại TP.HCM sẽ giúp giá trị tài sản phát triển bền vững và đúng với tiềm lực.
