Lấy hiệu quả thực chất làm thước đo
Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức sáng 18/8, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, sự kiện năm nay diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về năng suất, chất lượng tăng trưởng, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Theo Thống đốc NHNN, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực thúc đẩy phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và đổi mới phương thức quản trị quốc gia.
Bám sát định hướng này, chuyển đổi số ngành ngân hàng cần chuyển từ chủ trương sang hành động, từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả. Mỗi nhiệm vụ phải hướng tới sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực chất và giá trị mang lại cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.
“Chuyển đổi số ngân hàng không chỉ nhằm hiện đại hóa bản thân ngành ngân hàng mà phải góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí xã hội, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế”, Thống đốc nhấn mạnh.
Thống đốc cho rằng chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” của sự kiện năm nay thể hiện đúng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo không phải là mục tiêu tự thân, mà phải trở thành nguồn lực và công cụ để nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sản phẩm, quản trị rủi ro, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Đánh giá về chặng đường chuyển đổi số 5 năm qua, Thống đốc cho biết ngành ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực. Thể chế cho hoạt động ngân hàng trên môi trường số từng bước được hoàn thiện; hạ tầng thanh toán và hạ tầng số tiếp tục được đầu tư, nâng cấp; kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia được mở rộng, trong khi dịch vụ ngân hàng số phát triển nhanh và ngày càng đi sâu vào đời sống.
Đến nay, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2025 đã vượt 28 lần GDP. Số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong 5 năm qua tăng bình quân khoảng 59% mỗi năm, riêng giao dịch tài chính qua mã QR tăng bình quân trên 100% mỗi năm.
Việc khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử cùng các giải pháp xác thực, cảnh báo và phòng chống gian lận cũng tạo chuyển biến quan trọng trong cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ khách hàng.
Theo Thống đốc, những kết quả này có được không chỉ nhờ nỗ lực của toàn ngành Ngân hàng mà còn nhờ sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và sự hưởng ứng của người dân.
Tuy nhiên, người đứng đầu ngành ngân hàng cho rằng những kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. Chuyển đổi số càng sâu thì những vấn đề mới về thể chế, dữ liệu, an ninh mạng, gian lận số, bảo vệ quyền riêng tư và quản trị AI càng xuất hiện nhanh. Điều này đòi hỏi ngành ngân hàng tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nhưng có trọng tâm, có kiểm soát và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.
6 nhiệm vụ trọng tâm thúc đẩy chuyển đổi số ngành ngân hàng
Trên cơ sở đó, Thống đốc NHNN yêu cầu các đơn vị thuộc NHNN, tổ chức tín dụng và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán tập trung triển khai 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Đầu tiên, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát hiệu quả rủi ro; tập trung vào các hoạt động ngân hàng trên môi trường số; kịp thời nhận diện các vấn đề mới từ AI, dữ liệu, ngân hàng mở (Open Banking) và các mô hình ngân hàng số mới.
Thứ hai, nâng cấp hạ tầng số và chuẩn hóa dữ liệu. Ngành ngân hàng cần tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng thanh toán quốc gia theo hướng an toàn, liên tục, có khả năng xử lý giá trị lớn và mở rộng kết nối.
Đồng thời, cần xây dựng kiến trúc dữ liệu ngành ngân hàng thống nhất; nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất” và có khả năng chia sẻ; đẩy mạnh kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia cùng các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Mục tiêu được đặt ra là đưa ngành ngân hàng trở thành một trong những lĩnh vực đi đầu trong quản lý, giám sát và ra quyết định điều hành dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm.
Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng AI thực chất, có trách nhiệm và tạo ra giá trị. Các ngân hàng cần nghiên cứu, phát triển ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu hóa quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm. Các ứng dụng AI phải làm rõ: giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và rủi ro được kiểm soát như thế nào. Cùng với thúc đẩy ứng dụng, cần sớm hình thành các nguyên tắc quản trị AI phù hợp, đảm bảo khả năng kiểm soát, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.
Thứ tư, tăng cường an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số. Các ngân hàng cần chuyển từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng, chống gian lận. Trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, Deepfake và các thủ đoạn công nghệ cao ngày càng tinh vi, trách nhiệm của các tổ chức tín dụng không chỉ dừng ở việc bảo vệ hệ thống mà còn phải góp phần bảo vệ khách hàng.
Thứ năm, xác định chuyển đổi số ngành ngân hàng phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp, thúc đẩy tài chính toàn diện. Đồng thời, phải quan tâm đến người cao tuổi, người yếu thế, người dân vùng sâu, vùng xa để bảo đảm mọi người đều có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản một cách thuận tiện và an toàn.
Cuối cùng, chú trọng phát triển nguồn nhân lực có năng lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số. Mỗi nhiệm vụ phải rõ mục tiêu, rõ sản phẩm, rõ người chịu trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ thời hạn và có chỉ tiêu đo lường được.
Theo Thống đốc NHNN, mỗi nhiệm vụ phải rõ mục tiêu, rõ sản phẩm, rõ người chịu trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ thời hạn và có chỉ tiêu đo lường được. Không làm dàn trải, không làm theo phong trào; phải đánh giá bằng những vấn đề đã được giải quyết và những giá trị thực tế đã tạo ra.
Trong bối cảnh phát triển mới, Thống đốc nhấn mạnh ngành ngân hàng phải tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia, với yêu cầu cao hơn về tính thực chất và hiệu quả, biến công nghệ thành năng suất, biến dữ liệu thành nguồn lực, biến đổi mới sáng tạo thành sản phẩm, dịch vụ, biến chuyển đổi số thành sự thuận tiện cho người dân, cơ hội cho doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế.
