Cụ thể, đại biểu Nguyễn Văn Huy (tỉnh Hưng Yên) cho rằng, để phòng ngừa hiệu quả hành vi thông đồng, dìm giá, dự thảo Luật cần chuyển từ quy định cấm hành vi vi phạm sang xác định rõ trách nhiệm chủ động phát hiện, ngăn chặn của đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá.
Theo Đại biểu, mặc dù Điều 10 đã nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá và Điều 15 quy định quyền dừng phiên đấu giá của đấu giá viên khi phát hiện vi phạm, nhưng cần quy định cụ thể hơn nghĩa vụ xử lý khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của đấu giá viên trong việc kịp thời ghi nhận, lập biên bản, bảo quản thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá để xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét. Đồng thời, tổ chức hành nghề đấu giá phải có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý thông tin và phối hợp xác minh dấu hiệu vi phạm.
Một vấn đề khác được Đại biểu nhấn mạnh là hoàn thiện cơ chế ghi nhận chứng cứ, nhận diện hành vi thông đồng, dìm giá. Theo Đại biểu, các thỏa thuận có thể diễn ra trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát trực tiếp của đấu giá viên. Vì vậy, nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá có thể bỏ lọt vi phạm.
Đại biểu đề nghị quy định việc ghi nhận diễn biến trả giá, lưu giữ thông tin, tài liệu và xử lý các dấu hiệu bất thường trong quy chế cuộc đấu giá. Đối với đấu giá trực tuyến, cần lưu trữ dữ liệu về thời điểm, mức giá và quá trình trả giá để phục vụ kiểm tra, xác minh khi cần thiết.
Việc nhận diện vi phạm phải dựa trên tiêu chí khách quan, không mặc nhiên coi người trả giá thấp, rút lui hoặc không tiếp tục trả giá là có hành vi thông đồng.
Đại biểu cũng đề nghị tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan có thẩm quyền với Bộ Tư pháp; cập nhật các quyết định xử lý vi phạm đã có hiệu lực pháp luật trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia để kịp thời cảnh báo, ngăn ngừa vi phạm tái diễn.
Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang (tỉnh Nghệ An) đánh giá dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đã cơ bản khắc phục những hạn chế trong quá trình thi hành Luật năm 2016, đồng thời thể hiện tinh thần cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số.
Góp ý về điều kiện hoạt động của doanh nghiệp đấu giá tại Điều 19, Đại biểu ủng hộ chủ trương đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ. Tuy nhiên, hoạt động đấu giá có đặc thù riêng, liên quan đến tài sản công, tài sản thi hành án dân sự, tài sản bảo đảm và nhiều loại tài sản giá trị lớn.
Vì vậy, Đại biểu cho rằng cải cách thủ tục không đồng nghĩa với nới lỏng điều kiện bảo đảm chất lượng và kiểm soát rủi ro. Đại biểu đề nghị cân nhắc duy trì điều kiện tại điểm a khoản 3 Điều 23 Luật hiện hành: Chủ doanh nghiệp đấu giá tư nhân đồng thời là giám đốc phải là đấu giá viên; công ty đấu giá hợp danh phải có ít nhất một thành viên hợp danh là đấu giá viên, giám đốc hoặc tổng giám đốc cũng phải là đấu giá viên.
Theo Đại biểu, quy định này giúp gắn trách nhiệm quản lý, điều hành với trách nhiệm nghề nghiệp, hạn chế sự tách rời giữa quyền quyết định kinh doanh và trách nhiệm chuyên môn. Đồng thời, cần bổ sung cơ chế xử lý doanh nghiệp không còn đấu giá viên đáp ứng điều kiện hành nghề; kiểm soát chặt việc quản lý tiền đặt trước và xử lý nghiêm hành vi cho thuê, cho mượn chứng chỉ hành nghề.
Về phân cấp thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề đấu giá tại Điều 13, đại biểu đánh giá việc chuyển thẩm quyền từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp về Chủ tịch UBND cấp tỉnh phù hợp với yêu cầu phân cấp, phân quyền và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung trách nhiệm xây dựng, kết nối, quản lý và cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về đấu giá viên, công khai tình trạng hành nghề, thu hồi và cấp lại chứng chỉ. Ngoài ra, đề nghị hoàn thiện cơ chế xử lý trường hợp người trúng đấu giá không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ trong thời hạn quy định; phân định rõ trường hợp xử lý theo hợp đồng và trường hợp được hủy kết quả đấu giá, bảo đảm thống nhất với Bộ luật Dân sự và pháp luật chuyên ngành.
Nâng tiền đặt trước, tăng chế tài với hành vi bỏ cọc
Tiếp thu, giải trình về các ý kiến đại biểu Quốc hội nêu, tập trung vào các biện pháp khắc phục tình trạng thông đồng, dìm giá, thổi giá và bỏ cọc trong đấu giá tài sản, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật đã nghiên cứu, bổ sung nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn vi phạm ngay từ khâu tham gia đấu giá.
Theo Bộ trưởng, các biện pháp xử lý người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán đã được nghiên cứu kỹ và thể hiện trong nhiều quy định của dự thảo Luật.
Trong đó, dự thảo Luật đã quy định thắt chặt các đối tượng tham gia, ngăn ngừa thông đồng lợi ích; bổ sung quy định không cho phép các đối tượng có quan hệ gia đình (như cha mẹ, vợ chồng, con, anh chị em ruột), hoặc là quan hệ chi phối doanh nghiệp (công ty mẹ, công ty con, nhóm doanh nghiệp cùng chi phối) không được đăng ký tham gia đấu giá một tài sản.
Đề cập đến các giải pháp cụ thể, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo Luật quy định nâng mức tiền đặt trước, siết chặt nghĩa vụ tài chính. Theo đó, nâng tỷ lệ tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân 20-50% giá khởi điểm; người nộp hồ sơ và tiền đặt trước hợp lệ thì đương nhiên được xác định đã đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm để triệt tiêu hiện tượng "cò mồi" và đăng ký ảo; người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến kết quả bị hủy thì không được nhận lại tiền đặt cọc;
Đồng thời bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với những chủ thể trúng đấu giá mà từ chối ký biên bản, từ chối kết quả, từ chối thanh toán.
Ngoài ra, dự thảo Luật đẩy mạnh áp dụng hình thức đấu giá trực tuyến toàn trình nhằm triệt tiêu sự can thiệp trực tiếp và tiếp xúc giữa những người tham gia đấu giá…
