Mở rộng không gian kinh tế, nhìn từ lợi thế biển

Với sự thay đổi về địa giới hành chính, những chuyển động mạnh mẽ của dòng vốn đầu tư và sự hình thành các trung tâm kinh tế ven biển quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian phát triển lớn.

Ảnh minh họa. AI

Trong nhiều thập kỷ, lợi thế kinh tế biển của Việt Nam chủ yếu được nhìn nhận thông qua các hoạt động khai thác dầu khí, thủy sản, vận tải biển và du lịch. Tuy nhiên, trước những thay đổi của nền kinh tế toàn cầu, không gian phát triển từ biển đang được mở rộng với sự tham gia của nhiều ngành kinh tế có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Biển ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình mạng lưới sản xuất, kết nối giao thương quốc tế, thu hút đầu tư và tổ chức lại không gian kinh tế quốc gia.

Đặc biệt, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, bản đồ kinh tế biển Việt Nam đã có những thay đổi đáng kể. Theo Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, số địa phương có biển giảm từ 28 xuống còn 21, nhưng tỷ lệ địa phương có biển trên tổng số tỉnh, thành phố tăng từ khoảng 44% lên gần 62%.

Sự thay đổi này không đơn thuần mang ý nghĩa hành chính mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian kinh tế trên quy mô lớn hơn. Cùng với đó, việc mở rộng địa giới Hải Phòng giúp kết nối trực tiếp năng lực sản xuất công nghiệp của Hải Dương trước đây với hệ thống cảng biển quốc tế. TP.HCM sau sáp nhập hội tụ những lợi thế về tài chính, thương mại, công nghiệp, cảng nước sâu và du lịch biển. Trong khi, không gian phát triển mới của Gia Lai, Đắk Lắk hay Lâm Đồng cũng mở ra cơ hội kết nối nguồn lực Tây Nguyên với các cửa ngõ giao thương ven biển.

Nếu trước đây, một số địa phương phải dựa vào hạ tầng của tỉnh lân cận để tiếp cận cảng biển, thì nay có cơ hội tổ chức đồng bộ hơn các hoạt động sản xuất, chế biến, logistics và xuất khẩu trong cùng một không gian hành chính.

Ở góc độ vĩ mô, đây là điều kiện thuận lợi để hình thành các hành lang kinh tế nối biển với đất liền, kết nối vùng nguyên liệu với trung tâm sản xuất, khu công nghiệp với cảng biển, đô thị với các trung tâm dịch vụ quốc tế.

Mục tiêu đóng góp trên 70% GDP cả nước

Một dấu mốc quan trọng trong định hướng phát triển kinh tế biển là Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Kế thừa những định hướng của Nghị quyết 36-NQ/TW năm 2018, Nghị quyết mới đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, chuyển từ khai thác tài nguyên biển sang quản trị biển hiện đại, phát triển đồng bộ các ngành kinh tế và mở rộng không gian tăng trưởng quốc gia.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu tổng GRDP của các tỉnh, thành phố ven biển đóng góp trên 70% GDP cả nước, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của các địa phương này đạt trên 11%/năm.

Đáng chú ý, thay vì phát triển dàn trải, định hướng mới đặt trọng tâm vào việc hình thành những trung tâm kinh tế biển mạnh, có khả năng tập trung nguồn lực, thu hút đầu tư và tạo sức lan tỏa đến các khu vực lân cận.

Sự xuất hiện của các trung tâm công nghiệp, cảng biển quốc tế, đô thị ven biển, tổ hợp nghỉ dưỡng và dịch vụ quy mô lớn đang từng bước tạo nền tảng cho quá trình này.

Nhìn từ thực tế phát triển kinh tế năm 2026, nhiều lĩnh vực gắn với lợi thế biển đang ghi nhận những chuyển động tích cực.

Theo Hiệp hội Cảng biển Việt Nam (VPA), sản lượng container qua các cảng trong phạm vi thống kê của hiệp hội đạt hơn 24,4 triệu TEU trong 10 tháng đầu năm 2026, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước.

Quảng cáo

Riêng tháng 10, hai cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải và Lạch Huyện chiếm khoảng 40% tổng sản lượng container và đóng góp khoảng ba phần tư mức tăng so với cùng kỳ. Sự phát triển của các cảng nước sâu mở rộng năng lực vận tải, tạo điều kiện để Việt Nam thu hút những dự án sản xuất hướng đến xuất khẩu, phát triển logistics và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong lĩnh vực công nghiệp, các tổ hợp sản xuất quy mô lớn gắn với biển đang góp phần thay đổi diện mạo kinh tế của nhiều địa phương.

Theo Cục Thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) cả nước trong 10 tháng đầu năm 2026 tăng 12,4%, trong đó nhiều địa phương ven biển ghi nhận mức tăng trưởng cao như Hà Tĩnh, Ninh Bình, Nghệ An và Quảng Ninh.

Nguồn: Cục Thống kê (Bộ Tài chính)

Trong đó, những tổ hợp công nghiệp như Hòa Phát Dung Quất, THACO Chu Lai hay VinFast Hải Phòng cho thấy khả năng kết hợp lợi thế cảng biển với hoạt động sản xuất, chế biến, chế tạo và phát triển chuỗi cung ứng nội địa.

Ở lĩnh vực dịch vụ, sự cộng hưởng giữa du lịch biển, hàng không, thương mại, nghỉ dưỡng và giải trí cũng đang mở ra không gian tăng trưởng mới. Trong 10 tháng năm 2026, Việt Nam đón khoảng 19,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8% so với cùng kỳ. Mặc dù đây là số liệu chung của toàn ngành du lịch, đà tăng trưởng này tạo thêm cơ hội cho các trung tâm du lịch biển như Phú Quốc, Đà Nẵng, Nha Trang và Hạ Long.

Bên cạnh những ngành kinh tế truyền thống, Việt Nam còn có cơ hội phát triển các lĩnh vực mới như điện gió ngoài khơi, công nghiệp chế tạo thiết bị biển, dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao và công nghệ sinh học biển.

Sự phát triển đồng thời của nhiều ngành kinh tế đang tạo tiền đề để Việt Nam chuyển từ mô hình khai thác lợi thế tự nhiên sang mô hình tăng trưởng dựa trên hạ tầng, công nghệ và năng suất.

Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế lớn

Một trong những chuyển động đáng chú ý trong quá trình phát triển không gian kinh tế biển là sự tham gia ngày càng sâu của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là các tập đoàn kinh tế lớn trong nước.

Nếu trước đây, nhiều dự án ven biển chủ yếu tập trung vào một lĩnh vực riêng lẻ, thì nay đang xuất hiện những mô hình đầu tư đa ngành, kết nối công nghiệp, hạ tầng giao thông, đô thị, du lịch và dịch vụ.

Các khoản đầu tư quy mô lớn của các tập đoàn Hòa Phát, THACO, Vingroup, Sun Group, Gemadept cùng nhiều doanh nghiệp khác là những ví dụ cho xu hướng này. Sự tham gia của các tập đoàn lớn có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa thông qua nhu cầu xây dựng hạ tầng, phát triển chuỗi cung ứng, đào tạo nhân lực, tạo việc làm và thu hút các doanh nghiệp vệ tinh. Ngoài đóng góp ngân sách Nhà nước, các tập đoàn góp phần thúc đẩy doanh nghiệp địa phương và hình thành những hệ sinh thái kinh tế có năng lực cạnh tranh dài hạn.

Để phát huy hiệu quả nguồn vốn tư nhân, đầu tư công đang đóng vai trò quan trọng, dẫn dắt, tập trung vào những hạ tầng thiết yếu có tính kết nối cao như đường ven biển, cao tốc, đường sắt, cảng biển, sân bay và hạ tầng năng lượng. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để hiện thực hóa các không gian tăng trưởng mới từ biển.

Dù sở hữu nhiều lợi thế, quá trình phát triển kinh tế biển Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức. Hạ tầng kết nối giữa cảng biển và các trung tâm sản xuất chưa đồng bộ; chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế; năng lực khoa học, công nghệ biển chưa tương xứng với tiềm năng; cơ chế quản lý và phối hợp giữa các ngành, địa phương vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.

Mặt khác, khi nhiều hoạt động kinh tế cùng phát triển trên một không gian, nguy cơ xung đột trong sử dụng tài nguyên cũng gia tăng.

Sự mở rộng của đô thị, khu công nghiệp, cảng biển, du lịch và các dự án năng lượng đặt ra yêu cầu cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và bảo đảm sinh kế của cộng đồng dân cư.

Với Việt Nam, hướng ra biển cũng chính là mở rộng không gian phát triển cho nền kinh tế trên đất liền. Và khi những lợi thế địa lý được chuyển hóa thành sức mạnh công nghiệp, năng lực công nghệ, chất lượng dịch vụ và khả năng kết nối toàn cầu, kinh tế biển có thể trở thành một trong những trụ cột quan trọng cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của đất nước.

Theo doanhnghiepkinhtexanh.vn Sao chép

Cùng chuyên mục Tiêu điểm

Mở rộng không gian kinh tế, nhìn từ lợi thế biển

Với sự thay đổi về địa giới hành chính, những chuyển động mạnh mẽ của dòng vốn đầu tư và sự hình thành các trung tâm kinh tế ven biển quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian phát triển lớn.

Thủ tướng: Nợ công đang ở mức khoảng 34-35% GDP, cho phép Việt Nam có một 'tấm đệm' trước các cú sốc Một dữ liệu từ Vingroup, Petrolimex, Hoà Phát, Thế Giới Di Động...hé lộ động lực phía sau mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số

EU áp thuế chống bán phá giá 16% với thép cán nguội Việt Nam

Việc áp dụng thuế chống bán phá giá 16% với thép cán nguội có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh và hoạt động xuất khẩu thép cán nguội của Việt Nam sang thị trường EU.

Trung Quốc kéo dài thời gian hoãn áp thuế 24% đối với hàng hóa Mỹ thêm hai tháng EU áp thuế chống bán phá giá đối với thép cán nguội nhập khẩu với 5 nền kinh tế

Giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương hơn 7.435 tỷ đồng

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định số 2185/QĐ-TTg ngày 11/11/2026 về việc giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương, kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách trung ương năm 2026 (đợt 5) cho các bộ, cơ quan trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.

Thu ngân sách nhà nước cả năm 2026 ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng Thu ngân sách nhà nước ước đạt 3,3 triệu tỷ trong năm 2027

Phó Thống đốc Phạm Quang Dũng được chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy VCCI, nhiệm kỳ 2025-2030

Sáng ngày 16/11/2026, tại Hà Nội, Đảng uỷ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Hội nghị công bố Quyết định của Ban Thường vụ Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương về việc chỉ định nhân sự tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và giữ chức Bí thư Đảng ủy VCCI nhiệm kỳ 2025-2030 đối với ông Phạm Quang Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN).

Phó Tổng Giám đốc Vietcombank xin nghỉ hưu trước tuổi Chứng khoán LPS rời nhóm vốn hóa tỷ USD sau 2 tháng ra mắt HOSE

Cả nước sẽ có gần 65.000 căn nhà ở xã hội để cho thuê

Cả nước có 115 dự án nhà ở xã hội có nhà ở cho thuê đang được triển khai, với tổng số 64.853 căn để cho thuê. Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước có 57 dự án đã hoàn thành với quy mô 9.028/17.176 căn, đạt tỷ lệ 53% kế hoạch.

7 “chốt chặn” an toàn phải biết trước khi cọc mua bất động sản Thủ tướng Chính phủ đề xuất xây dựng danh mục ưu tiên hạ tầng chiến lược ASEAN đến năm 2040

Điểm danh các địa phương đứng đầu bảng xếp hạng xuất nhập khẩu 10 tháng 2026

Thống kê 10 tháng đầu năm 2026 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ của nhóm địa phương dẫn đầu về kim ngạch xuất nhập khẩu gồm Bắc Ninh (hơn 205 tỷ USD), TP.HCM (176,4 tỷ USD) và Phú Thọ (142,69 tỷ USD).

Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản ước đạt hơn 58 tỷ USD trong 10 tháng Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 70,09 tỷ USD

Thủ tướng Lê Minh Hưng: Huy động 6-6,4 triệu tỷ đồng vốn đầu tư, tạo động lực tăng trưởng từ 10%

Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn chiều ngày 12/11, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, yêu cầu huy động tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 36-38% GDP trong năm 2027, tương đương 6-6,4 triệu tỷ đồng, nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên. Cùng với huy động nguồn lực, Chính phủ tiếp tục ưu tiên củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo đảm an sinh xã hội.

Ngân hàng UOB nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2026 lên 9,2% Standard Chartered dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam đạt 9,5%

Kinh tế Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, doanh nghiệp nội vẫn là mắt xích yếu

Kinh tế Việt Nam đang phát đi những tín hiệu tăng trưởng tích cực, với đầu tư, xuất nhập khẩu và tiêu dùng cùng cải thiện. Tuy nhiên, trong khi một số chuyên gia nhận định nền kinh tế đã bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, vẫn có ý kiến thận trọng cho rằng dòng vốn tư nhân chưa thực sự nhập cuộc, chi phí vốn gia tăng vẫn là điểm nghẽn lớn.

Nghịch lý của tỉnh tăng trưởng cao thứ hai cả nước, hội tụ cả "ông lớn" FDI lẫn "họ nhà Vin" Standard Chartered dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam đạt 9,5% Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 - tập trung mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Tin vui cho người có nhà, đất giấy viết tay

Trong dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất quy định, nhà ở, công trình xây dựng không phép hoặc sai phép trước ngày 1.8.2024 được hỗ trợ từ 50% đến 100% giá trị xây dựng mới.

Nhà đầu tư nên giữ hay bán tài sản bất động sản thời điểm này? Người mua nhà vẫn thận trọng dù lãi suất giảm

Quốc hội thông qua dự toán ngân sách năm 2027: Ưu tiên cải cách tiền lương

Sáng 9/11, Quốc hội đã chính thức bấm nút thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 với 100% đại biểu tán thành. Nghị quyết quyết định tổng thu ngân sách đạt trên 3,33 triệu tỷ đồng, đồng thời chốt phương án tiết kiệm chi và ưu tiên nguồn lực cho cải cách tiền lương, an sinh xã hội.

Sửa Luật Đấu giá tài sản: Đại biểu Quốc hội yêu cầu làm rõ trách nhiệm, xử lý dấu hiệu thông đồng, dìm giá Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 - tập trung mục tiêu tăng trưởng 2 con số

DNSE và Dragon Capital kết hợp thế mạnh công nghệ và quản lý đầu tư tại DNSE Future Tech Summit 2026

DNSE Future Tech Summit 2026, sự kiện công nghệ thường niên ngành chứng khoán sẽ trở lại vào ngày 20/11 tại TP. Hồ Chí Minh, quy tụ các chuyên gia, diễn giả hàng đầu trong lĩnh vực tài chính, đầu tư và công nghệ, mang đến góc nhìn chuyên sâu về thị trường và xu hướng ứng dụng AI tối ưu chiến lược đầu tư.

Chứng khoán DNSE áp sát VPS, SSI và TCBS đều tăng tốc trong Top 5 phái sinh DNSE được vinh danh top 10 thị phần môi giới VNX, cán mốc 2 triệu tài khoản