Việt Nam giữ nền tảng tăng trưởng tích cực
Theo Tiến sĩ Frederic Neumann, Chuyên gia Kinh tế trưởng Khối nghiên cứu khu vực châu Á của HSBC và bà Yun Liu, Chuyên gia Kinh tế cấp cao Khu vực ASEAN của HSBC, bất ổn đang dần trở thành “trạng thái bình thường mới” của kinh tế toàn cầu.
Xung đột tại Trung Đông, gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz cùng đà tăng của giá dầu đang tạo thêm áp lực lên nhiều nền kinh tế châu Á, đặc biệt với các quốc gia phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu như Việt Nam.
Các chuyên gia cho rằng tác động bước đầu của cú sốc năng lượng đã phản ánh qua lạm phát của Việt Nam khi dữ liệu tháng 3 và tháng 4 đều vượt mức mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để Việt Nam nhìn lại chiến lược năng lượng và chính sách kinh tế trong bối cảnh thế giới xoay vần nhanh chóng.
Theo chuyên gia HSBC, dù đối mặt nhiều biến động về thuế quan trong năm 2025, Việt Nam vẫn duy trì khả năng chống chịu đáng kể với mức tăng trưởng GDP đạt 8%, trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh thứ hai châu Á, chỉ sau Đài Loan.
Trong một năm mà thuế quan là chủ đề được dư luận quan tâm nhiều nhất, Việt Nam vẫn ghi nhận kim ngạch thương mại ở mức kỷ lục. Các chuyên gia nhận định ngoài yếu tố “front-loading” – doanh nghiệp đẩy nhanh xuất khẩu trước rủi ro thuế quan – vị thế ngày càng vững chắc trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu mới là động lực quan trọng giúp duy trì đà tăng trưởng.
“Thành quả này không tự nhiên mà có, đó là kết quả của những nỗ lực bền bỉ nhằm thu hút dòng vốn FDI chất lượng, cải thiện môi trường kinh doanh và từng bước tiến lên trong chuỗi giá trị”, chuyên gia HSBC nhấn mạnh.
Nếu trước đây dệt may và giày dép giá trị thấp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu, hiện hơn một phần ba kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã đến từ các sản phẩm điện tử.
Việt Nam ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong chuỗi lắp ráp điện tử tiêu dùng toàn cầu, hưởng lợi từ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ lớn như Samsung.
Theo chuyên gia HSBC, dù Trung Quốc đại lục vẫn giữ vị trí thống lĩnh trong nhiều mặt hàng xuất khẩu này, thị phần điện tử tiêu dùng của Việt Nam bao gồm điện thoại thông minh, máy in và máy tính đã tăng đáng kể, từ gần như con số không tròn trĩnh lên 8–15% trong vòng 15 năm qua.
Bên cạnh điện tử tiêu dùng, Việt Nam cũng đang nỗ lực tiến lên cao hơn trong chuỗi giá trị, nhắm đến phân khúc mạch tích hợp. Thực tế, Việt Nam đã chiếm thêm thị phần tại thị trường Mỹ trong một số mặt hàng điện tử tiêu dùng nhất định bất chấp các rủi ro thuế quan.
Dư địa lớn từ các FTA và thương mại nội khối ASEAN
Các chuyên gia HSBC đánh giá Việt Nam đang sở hữu lợi thế đáng kể nhờ mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng lớn, trong đó nổi bật là Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA).
Dù nhiều rào cản thuế quan đã được gỡ bỏ, Việt Nam có thể nỗ lực nhiều hơn để điều chỉnh và tăng chiều sâu cho những hiệp định này, chẳng hạn như xử lý các rào cản phi thuế quan gồm những yêu cầu về giấy phép nhập khẩu và các thủ tục hải quan rườm rà.
Đáng chú ý, thương mại nội khối ASEAN của Việt Nam hiện vẫn thuộc nhóm thấp trong khu vực, dù phần lớn dòng thuế đã được cắt giảm về 0%. Theo HSBC, việc tiếp tục tháo gỡ các rào cản phi thuế quan có thể mở thêm dư địa tăng trưởng thương mại đáng kể cho khu vực.
Ngoài các thị trường truyền thống, Việt Nam cũng có thể mở rộng hiện diện tại những khu vực mới như Nam Mỹ và Trung Đông.
Theo các chuyên gia, trong một môi trường thương mại toàn cầu đầy biến động, tình hình thuế quan bất ổn sẽ khiến các nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn, khiến họ chuyển sang trạng thái “chờ đợi và quan sát” trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, lợi thế của Việt Nam vẫn được duy trì, bởi dòng vốn FDI chính là tấm gương phản chiếu niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào tiềm năng tăng trưởng trung và dài hạn của một nền kinh tế.
“Dù xét về mức độ cởi mở với FDI, kết nối hạ tầng hay hiệu quả chi phí lao động, xây dựng nguồn nhân lực phát triển cho đến các hệ sinh thái sản xuất hiện hữu, Việt Nam đang có sức cạnh tranh vượt trội so với nhiều quốc gia ASEAN khác”, chuyên gia HSBC đánh giá.
Bên cạnh khu vực xuất khẩu, tiêu dùng nội địa cũng được đánh giá là động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam trong dài hạn.
HSBC cho rằng các xu hướng như đô thị hóa, thị trường lao động cải thiện, tầng lớp trung lưu gia tăng cùng sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và thế hệ Gen Z sẽ tiếp tục tạo dư địa lớn cho tăng trưởng tiêu dùng trong nước.
“Những thách thức kinh tế vẫn hiện hữu, nhưng cơ hội dành cho Việt Nam vẫn còn đó nếu Việt Nam biết tận dụng đúng lợi thế”, chuyên gia HSBC kết luận.
