Chia sẻ với báo chí mới đây, lãnh đạo Cục Quản lý nhà và thị trường (Bộ Xây dựng) cho biết, đề xuất sở hữu chung cư có thời hạn đã được đưa ra khỏi nội dung của dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi.
Theo dự thảo mới nhất, nội dung về sở hữu chung cư có thời hạn đã được loại bỏ. Dự thảo quy định về thời hạn sử dụng nhà chung cư, được xác định theo hồ sơ thiết kế và kết quả kiểm định chất lượng công trình theo quy định của pháp luật xây dựng.
Hiện dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi vẫn tiếp tục được nghiên cứu, chỉnh sửa, trình các cấp có thẩm quyền thẩm định theo đúng tiến độ đã quy định.
Trước đó, trong hồ sơ dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi lấy ý kiến công khai trên cổng thông tin Bộ Tư pháp, cơ quan soạn thảo luật - Bộ Xây dựng - đề xuất bổ sung quy định về sở hữu nhà chung cư có thời hạn.
Theo đề xuất cũ, thời hạn sử dụng nhà chung cư, quyền sở hữu căn hộ được xác lập kể từ khi nhà nước công nhận quyền sở hữu và sẽ chấm dứt khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc dù chưa hết hạn sử dụng, nhưng thuộc trường hợp buộc phải phá dỡ theo quy định pháp luật.
Khi chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc xuất hiện dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng, không còn bảo đảm an toàn, UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức kiểm định chất lượng công trình. Trên cơ sở kết quả đánh giá, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết định kéo dài thời hạn sử dụng nếu công trình vẫn đáp ứng. Trường hợp các tòa nhà chung cư không đáp ứng sẽ buộc phải phá dỡ.
Về cơ chế xử lý quyền lợi của cư dân sau khi chung cư phải phá dỡ, dự thảo đề xuất trường hợp khu đất thuộc quy hoạch phát triển nhà ở, các chủ sở hữu căn hộ sẽ được quyền tái định cư tại chỗ. Các chủ sở hữu nhà chung cư sẽ phải bỏ tiền để xây dựng tòa nhà mới, tỉ lệ góp vốn sẽ tính theo diện tích căn hộ sở hữu.
Trường hợp cư dân không tham gia góp vốn xây dựng lại, quỹ đất sẽ được bàn giao để nhà nước lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án mới. Khi đó, các chủ sở hữu được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất tương ứng với phần diện tích sử dụng chung theo quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm bồi thường.
Đối với những khu đất sau khi phá dỡ không còn được quy hoạch để xây dựng lại chung cư, chủ sở hữu cũng được nhận bồi thường về quyền sử dụng đất theo quy định hiện hành.
Trở lại hồi năm 2022, trong quá trình soạn thảo dự Luật Nhà ở (sửa đổi), Bộ Xây dựng cũng đã bổ sung thêm nội dung "Thời hạn sở hữu nhà chung cư". Thời hạn này được xác định theo công trình nêu trong hồ sơ thiết kế đã thẩm định, và được tính từ khi nghiệm thu toàn bộ công trình đưa vào sử dụng.
Tuy nhiên đến tháng 4/2023, Bộ đã tiếp thu ý kiến của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và đề nghị Chính phủ không quy định sở hữu nhà chung cư có thời hạn. Lý do Bộ này đưa ra, đây là vấn đề nhạy cảm, tác động lớn đến xã hội và còn nhiều ý kiến chưa thống nhất, đồng thuận.
Liên quan đến đề xuất này, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đã có văn bản gửi Thủ tướng và các bộ, ngành, kiến nghị không quy định việc chấm dứt quyền sở hữu nhà chung cư khi công trình hết thời hạn sử dụng nhưng thuộc diện phải phá dỡ. Theo Hiệp hội, việc này nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, duy trì tính ổn định của pháp luật về nhà ở, đồng thời tạo tâm lý yên tâm cho người dân là chủ sở hữu căn hộ.
Theo HoREA, nếu áp dụng quy định sở hữu chung cư có thời hạn, người dân có thể chuyển sang ưu tiên mua đất để xây nhà thay vì mua căn hộ chung cư. Điều này có thể làm mất cân đối cung - cầu, tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản, đẩy giá đất tăng cao và không phù hợp với định hướng phát triển nhà chung cư tại đô thị nhằm bảo đảm nguyên tắc sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả theo Luật Đất đai.
Do đó, Hiệp hội đề xuất tiếp tục giữ quy định quyền sở hữu nhà chung cư không xác định thời hạn, gắn với quyền sử dụng đất ở ổn định, lâu dài như quy định của Luật Nhà ở 2023.
