Một số nhà máy lọc dầu Nhật Bản đang tìm cách đẩy nhanh tiến độ giao nhận dầu thô từ Mỹ nhằm đối phó với tình trạng gián đoạn nguồn cung do chiến sự tại Iran.
Để rút ngắn thời gian, các doanh nghiệp này đã chuyển sang thuê các tàu chở dầu cỡ nhỏ có khả năng đi qua kênh đào Panama thay vì đi vòng qua châu Phi.
Việc chuyển hướng sang sử dụng tàu cỡ nhỏ cho thấy mức độ cấp bách của các nhà máy lọc dầu Nhật Bản nhằm đảm bảo nguồn cung. Những con tàu này giúp rút ngắn thời gian vận chuyển từ Mỹ về châu Á xuống còn khoảng 30 ngày qua kênh đào Panama, nhanh hơn đáng kể so với mức khoảng 50 ngày nếu đi vòng qua châu Phi.
Tuy nhiên, khối lượng dầu vận chuyển trên mỗi chuyến đi qua kênh đào lại ít hơn rất nhiều so với các tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC). Thông thường, các doanh nghiệp dùng tàu VLCC để chở dầu từ Mỹ sang Nhật Bản với sức chứa lên tới 2 triệu thùng.
Do kích thước quá lớn, tàu VLCC không thể qua kênh đào Panama mà phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng ở phía Nam châu Phi. Dữ liệu theo dõi cho thấy hiện có ít nhất 4 tàu VLCC đang chở dầu từ Mỹ về Nhật Bản theo tuyến đường dài ngày này.
Dữ liệu theo dõi tàu biển do Bloomberg tổng hợp cho thấy ba tàu chở dầu cỡ trung dự kiến sẽ giao dầu từ Mỹ cho Nhật Bản trong khoảng thời gian từ cuối tháng 4 đến tháng 5/2026.
Hai trong số đó đã qua kênh đào Panama và đang tiến vào Thái Bình Dương, trong khi tàu thứ ba mang tên Aframax Seaways Yosemite đang tiếp cận kênh đào từ vùng biển Caribe.
Một trong hai tàu đã qua kênh đào là Otis, thuộc lớp tàu Suezmax có sức chở khoảng 1 triệu thùng, dự kiến sẽ giao dầu tới khu vực Chiba trên bờ biển phía Tây Nhật Bản vào cuối tháng này. Trong khi đó, tàu lớp Aframax có sức chở tối đa khoảng 800.000 thùng dầu.
Kể từ khi chiến sự tại Iran bùng phát vào cuối tháng 2/2026, các nhà máy lọc dầu Nhật Bản đã mua lượng lớn dầu thô từ Mỹ. Các doanh nghiệp này liên tục gom hàng triệu thùng để dự kiến giao trong tháng 6 và tháng 7/2026 trước việc thị trường chao đảo vì lo ngại nguồn cung tại Trung Đông đứt gãy.
Bên cạnh đó, nhằm giữ an toàn cho đội tàu khỏi khu vực xung đột, Nhật Bản cũng tăng cường áp dụng phương thức chuyển giao dầu trực tiếp giữa các tàu tại những vùng biển nằm cách xa Trung Đông.
Dù vậy, xu hướng sử dụng tàu nhỏ chở dầu Mỹ về Nhật Bản có thể chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nếu các bên chấm dứt xung đột tại Trung Đông. Hiện tại, giới quan sát thị trường và các nhà máy lọc dầu vẫn tỏ ra thận trọng trước một lệnh ngừng bắn tạm thời.
Theo các điều khoản của thỏa thuận, eo biển chiến lược Hormuz dự kiến sẽ mở cửa trở lại, từ đó có thể giúp khơi thông lượng lớn dòng chảy dầu mỏ từ vịnh Ba Tư.
