Các chuyên gia về chính sách năng lượng cho rằng thỏa thuận mới, theo đó Nga sẽ tăng nguồn cung dầu diesel cho Mỹ trong vài tháng tới, khó có thể giúp giảm đáng kể giá nhiên liệu đang cao ở mức gây nhiều khó khăn cho người tiêu dùng, cũng như giá cả ở các lĩnh vực khác.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/10 thông báo ông đã đạt được thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc ngay lập tức cung cấp cho Mỹ hơn 300.000 tấn dầu diesel. Tiếp đó, Nga sẽ cung cấp thêm 500.000 tấn trong tháng 11, rồi thêm 4 triệu tấn vào một thời điểm nào đó sau đó.
Thỏa thuận này đánh dấu sự đảo ngược chính sách rõ rệt của Mỹ. Kể từ khi cuộc xung đột Nga - Ukraine bắt đầu, Mỹ đã cấm nhập khẩu dầu mỏ của Nga. Thỏa thuận được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ và người tiêu dùng nước này đang chịu sức ép từ đà tăng giá dầu trên toàn cầu do cuộc xung đột kéo dài 8 tháng của Mỹ với Iran.
Giá dầu diesel đã phá vỡ các kỷ lục trong những tuần gần đây, đẩy lạm phát tăng cao đối với nhiều nhóm hàng hóa tiêu dùng. Theo Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), giá dầu diesel bình quân trên toàn quốc tại Mỹ đã lập mức cao kỷ lục 6,53 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít) vào ngày 22/9.
Trong ngày 9/10, giá bình quân ở mức gần 6,28 USD/gallon, tăng so với mức gần 3,68 USD/gallon vào cùng thời điểm năm ngoái. Giá dầu diesel tại châu Âu cũng đã lập các mức kỷ lục.
Giá dầu diesel tăng cao đồng nghĩa với chi phí vận chuyển nhiều mặt hàng thiết yếu hằng ngày trở nên đắt đỏ hơn. Nguyên nhân là dầu diesel được sử dụng trong nhiều mạng lưới vận tải hàng hóa và giao nhận.
Một số doanh nghiệp đã chuyển phần chi phí gia tăng sang người tiêu dùng thông qua các khoản phụ phí đối với đơn hàng trực tuyến và bưu kiện gửi qua đường bưu điện.
Người mua sắm có thể ngày càng cảm nhận rõ hơn tác động của giá cả tăng cao, đặc biệt tại các quầy hàng thực phẩm trong siêu thị. Các loại thực phẩm dễ hư hỏng như thịt và nông sản chịu sức ép tức thời lớn nhất từ giá dầu diesel đắt đỏ, bởi chúng cần được vận chuyển và bổ sung hàng thường xuyên. Ngoài ra, các loại thực phẩm này có thể được thu hoạch bằng máy móc nông nghiệp chạy bằng nhiên liệu diesel.
Tình hình này làm gia tăng sức ép đối với Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa, buộc họ phải giải quyết tình trạng giá cả tăng vọt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.
Theo một cuộc thăm dò của AP-NORC được công bố tuần trước, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump về vấn đề kinh tế đã xuống mức thấp mới, trong bối cảnh cuộc xung đột với Iran và các cuộc đối đầu thương mại của ông khiến giá dầu và nhiều mặt hàng khác tại Mỹ tăng cao.
Các chuyên gia về chính sách năng lượng ngày 9/10 bày tỏ hoài nghi về khả năng việc Nga tăng nguồn cung dầu diesel sẽ tạo ra tác động đáng kể đối với giá dầu, dù tại Mỹ hay trên toàn cầu.
Hãng tin Mỹ AP dẫn lời Michael Lynch, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Quỹ Nghiên cứu Chính sách Năng lượng, một tổ chức nghiên cứu độc lập tập trung vào lĩnh vực năng lượng và kinh tế, nhận định “việc này chẳng khác nào sắp xếp lại ghế trên con tàu Titanic.”
Theo ông, nếu Mỹ nhận dầu diesel từ Nga, về cơ bản điều đó có nghĩa là các khách hàng hiện tại của Nga sẽ không nhận được nguồn hàng này và họ sẽ phải tìm nguồn cung ở nơi khác. Điều đó sẽ khiến giá về cơ bản vẫn giữ nguyên như hiện nay.
Nhà Trắng có thể kỳ vọng động thái này sẽ giúp giảm bớt áp lực giá nhiên liệu đối với các tài xế xe tải, chủ trang trại và nông dân Mỹ, những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề từ giá dầu diesel tăng cao. Tuy nhiên, điều đó không phải là chắc chắn. Theo Lynch, điều đó chỉ có nghĩa là dầu sẽ được phân bổ lại giữa các nơi, chứ thực sự không làm thay đổi giá trên toàn cầu hay trên khắp nước Mỹ.
Ông Daniel Sternoff, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho rằng nếu Nga - quốc gia đã chuyển sang cấm xuất khẩu dầu diesel hồi tháng 7 do các hoạt động quân sự bằng thiết bị bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của nước này - hiện tin rằng có thể nối lại hoạt động xuất khẩu dầu diesel, thì điều đó sẽ góp phần ổn định giá dầu diesel toàn cầu.
Tuy nhiên, nhìn chung, giá cả nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao, bởi một phần lớn công suất lọc dầu tại Trung Đông chưa thể phục vụ thị trường thế giới do những gián đoạn tại Eo biển Hormuz trong cuộc xung đột đang diễn ra giữa Mỹ và Iran.
Theo ông Sternoff, nguồn cung các sản phẩm lọc dầu như dầu diesel hiện vẫn chỉ đạt hơn một nửa mức trước xung đột. Vì vậy, ngay cả khi Nga thực sự thực hiện cam kết và đưa thêm một lượng nhỏ dầu diesel vào thị trường thế giới, điều đó có thể giúp giảm bớt áp lực giá, nhưng sẽ không khiến giá giảm đáng kể.
Ông Clayton Seigle, chuyên gia chiến lược năng lượng tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng thỏa thuận giữa ông Trump và ông Putin có thể sẽ không tác động nhiều đến giá dầu diesel mà người tiêu dùng Mỹ phải trả, nhưng lại mang lại lợi ích cho Nga.
Ông Seigle lưu ý rằng Nga đang tìm cách giải phóng lượng dầu diesel sản xuất theo tiêu chuẩn mùa Hè để chuyển sang các loại dầu diesel nặng hơn, phù hợp với mùa Đông và điều kiện Bắc Cực, vốn sẽ cần thiết trong những tháng tới.
