Nghị quyết 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng vừa được ban hành đặt ra yêu cầu nghiên cứu xây dựng chính sách tài chính, thuế với lộ trình phù hợp nhằm sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả; tập trung khắc phục tình trạng đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, đầu cơ, găm giữ đất làm méo mó thị trường, đẩy giá đất, giá nhà vượt xa nhu cầu ở thực và khả năng chi trả của người dân.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc thiết kế chính sách để hành vi găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng chính sách điều tiết địa tô chênh lệch đối với thặng dư trong kinh doanh bất động sản và mức thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng nhằm hạn chế đầu cơ, chống lãng phí và lành mạnh hóa thị trường bất động sản.
PGS.TS. Trần Kim Chung, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương cho biết, nói về các nghị quyết gần đây đó là Nghị quyết 18. Đây là một Nghị quyết rất tốt đối với thị trường bất động sản. Tính thị trường của bất động sản đã được Nghị quyết 18 đặt vấn đề rất cơ bản và giải quyết khá triệt để.
Sau một số năm thực hiện, để đáp ứng bối cảnh kỷ nguyên phát triển mới, đặc biệt là giai đoạn chuyển đổi số khi dữ liệu trở thành một loại tài nguyên, các chỉ đạo mới đã khẳng định tinh thần của Nghị quyết 18 vẫn còn nguyên giá trị. Tuy nhiên, để bổ sung và phù hợp với tình hình thực tiễn, nhiều nội dung đột phá đã được đưa ra. Trong đó, có nội dung quan trọng được đặt hẳn vào mục tiêu là xử lý vấn đề đất bỏ hoang, đi kèm giải pháp xem xét công cụ thuế để giải quyết triệt để tình trạng này.
Theo PGS.TS Trần Kim Chung, vấn đề này có hai khía cạnh chính cần xem xét:
Thứ nhất về nguyên nhân và động lực, cần làm rõ nguyên nhân đất bỏ hoang. Nếu nguyên nhân xuất phát từ phía chủ đầu tư, công cụ thuế sẽ là một giải pháp kích thích tác động rất tốt, tạo động lực để doanh nghiệp chủ động vượt qua khó khăn, không tiếp tục để đất bỏ hoang.
Thứ hai về mặt thể chế và thủ tục. Bên cạnh việc kích thích bằng lợi ích kinh tế, cần rà soát, phân loại và đánh giá chính xác nguyên nhân. Nếu vướng mắc thuộc về mặt thể chế, các bên hữu quan phải phối hợp xử lý dứt điểm, rốt ráo các tồn đọng. Còn vướng mắc về mặt thủ tục, trong bối cảnh hiện nay hoàn toàn có thể tập trung gỡ vướng và xử lý được.
“Đặt việc quản lý này vào tổng thể bối cảnh chuyển đổi số để tạo ra vị thế mới, giúp xử lý đồng bộ và đạt hiệu quả cao. Đúng theo chủ trương ‘đúng - đủ - sạch - sống’” PGS.TS Trần Kim Chung nói.
Để đánh thuế hiệu quả, câu chuyện lại quay trở lại vấn đề thông tin, định danh và dữ liệu của từng thửa đất. Thửa đất đó phải xác định được quyền sử dụng đất, giấy chứng nhận và chủ thể chịu trách nhiệm đóng thuế. Như vậy, cốt lõi vẫn là bài toán "2 trong 1": vừa khai thác thông tin từ hệ thống định danh, nhưng trước đó phải định danh được hệ thống dữ liệu đất đai.
Còn để chống đầu cơ, chống hưởng chênh lệch địa tô từ việc găm đất, bỏ hoang đất đai, PGS.TS Trần Kim Chung cho rằng, đây là một trong những giải pháp rất quan trọng. Nếu đất đai được đưa vào sử dụng, nó sẽ đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế. Nguồn tài nguyên vốn đã hữu hạn nếu bị bỏ hoang, không đưa vào sản xuất thì không tạo ra giá trị.
“Do đó, những đối tượng thu lợi từ việc chênh lệch địa tô mà không đưa đất vào khai thác thì việc phải đóng thuế là điều hoàn toàn bình thường và tất yếu. Việc đưa nội dung này trở thành giải pháp chính thức thể hiện bước tiến rất lớn về mặt chủ trương, đường lối”, PGS.TS Trần Kim Chung nhấn mạnh.
