Bộ Công Thương vừa hoàn thiện dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu (ngày 20/7). Một trong những thay đổi đáng chú ý là đề xuất không tiếp tục công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay.
Theo dự thảo, thương nhân đầu mối được quyết định giá bán buôn và giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình, trên cơ sở tuân thủ pháp luật về giá và công thức do cơ quan quản lý quy định. Thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối cũng được quyền quyết định giá bán lẻ.
Giá bán lẻ xăng dầu của thương nhân đầu mối được xác định từ giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các loại thuế liên quan. Riêng với dầu mazut, mức giá được xác định là giá bán buôn.
Đối với thương nhân phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối, giá bán lẻ không được cao hơn mức do thương nhân đầu mối công bố. Trong khi đó, thương nhân phân phối hoạt động độc lập được chủ động quyết định giá bán lẻ và thỏa thuận mức chiết khấu với thương nhân bán lẻ.
Dự thảo dành cơ chế riêng cho các địa bàn xa cảng, kho đầu mối hoặc cơ sở sản xuất xăng dầu.
Trường hợp phát sinh chi phí thực tế hợp lý, hợp lệ và đã được kiểm toán, thương nhân đầu mối được công bố địa bàn áp dụng và quyết định mức giá bán để bù đắp chi phí. Tuy nhiên, giá bán tại những khu vực này không được cao hơn quá 2% so với mức giá bán lẻ do chính thương nhân công bố tại cùng thời điểm.
Với thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối, giá bán lẻ tại địa bàn xa cảng, kho đầu mối hoặc cơ sở sản xuất cũng không được vượt quá mức giá bán lẻ cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và thời điểm.
Các cửa hàng bán lẻ phải niêm yết và bán đúng giá niêm yết, đồng thời chịu trách nhiệm về mức giá bán ra theo quy định pháp luật.
Cùng với việc trao thêm quyền tự chủ, dự thảo yêu cầu thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối công bố giá trước thời điểm điều chỉnh. Việc kê khai giá phải được thực hiện trong vòng một ngày làm việc kể từ ngày điều chỉnh.
Thương nhân đầu mối phải gửi hồ sơ kê khai tới Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh tại các địa phương có hệ thống phân phối. Thương nhân phân phối hoạt động độc lập gửi hồ sơ tới UBND cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính và nơi có hệ thống phân phối.
Các doanh nghiệp cũng phải kết nối dữ liệu kê khai giá với cơ quan quản lý nhà nước theo quy định của Bộ Công Thương.
Theo cơ chế đề xuất, Nhà nước không trực tiếp công bố giá cơ sở định kỳ nhưng vẫn công bố chi phí kinh doanh định mức để thương nhân đầu mối sử dụng khi xác định giá. Cơ quan quản lý tiếp tục giám sát thị trường thông qua kê khai giá, thanh tra và kiểm tra theo Luật Giá.
Theo quy định hiện hành tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyết định giá bán buôn. Giá bán lẻ trong hệ thống được xác định phù hợp với chi phí thực tế nhưng không được vượt mức giá điều hành do cơ quan quản lý công bố.
Bộ Công Thương cho rằng, cơ chế này bộc lộ độ trễ do một số yếu tố chi phí của quý hiện tại được tính theo số liệu bình quân của quý trước. Khi giá thế giới và chi phí kinh doanh biến động mạnh, mức giá điều hành có thể chưa phản ánh kịp thời diễn biến thực tế.
Trong một số thời điểm, để bảo đảm hiệu quả kinh doanh, các thương nhân đầu mối đã cắt giảm chiết khấu dành cho hệ thống bán lẻ, khiến nhiều cửa hàng gặp khó khăn.
Việc sửa đổi cơ chế điều hành giá, theo Bộ Công Thương, nhằm khắc phục những bất cập trên, tăng tính minh bạch và quyền tự chủ của doanh nghiệp. Mức chiết khấu giữa thương nhân phân phối và thương nhân bán lẻ sẽ do các bên thỏa thuận theo quan hệ cung – cầu.
Trên thị trường thế giới, giá dầu tiếp tục đi lên trong phiên giao dịch ngày 23/7, đánh dấu phiên tăng thứ 5 liên tiếp. Có thời điểm, dầu Brent lên 96,49 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ đạt 88,42 USD/thùng—mức cao nhất trong gần 6 tuần.
Đà tăng chủ yếu xuất phát từ lo ngại nguồn cung bị gián đoạn khi căng thẳng địa chính trị gia tăng tại Trung Đông, đặc biệt quanh hai tuyến vận tải năng lượng quan trọng là eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng giá dầu chỉ có thể duy trì ở mặt bằng cao nếu xuất hiện sự gián đoạn nguồn cung thực tế và kéo dài.
