Ngày 8/10, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Rating and Investment Information, Inc. (R&I) của Nhật Bản công bố nâng xếp hạng tín nhiệm nhà phát hành bằng ngoại tệ của Việt Nam từ BB+, triển vọng Tích cực lên BBB-, triển vọng Ổn định.
Đây là lần đầu tiên Việt Nam được một tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế đưa vào nhóm Đầu tư (Investment Grade) ở cấp độ xếp hạng quốc gia.
Trong thông cáo chính thức, R&I dành nhiều đánh giá tích cực cho nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là chương trình cải cách mà tổ chức này gọi là “Doi Moi 2.0” (Đổi mới 2.0).
Theo R&I, chương trình cải cách này tập trung vào tinh gọn bộ máy nhà nước, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường vốn và chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo.
Tổ chức Nhật Bản cho rằng những thay đổi trên sẽ góp phần nâng cao tiềm năng tăng trưởng và khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài. Việc triển khai nhất quán các biện pháp cải cách cũng được kỳ vọng giúp Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao một cách ổn định hơn.
R&I nhận định Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng mạnh, vượt nhiều quốc gia Đông Nam Á. Sau khi GDP tăng 8% trong năm 2025, kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng khoảng 9% trong chín tháng đầu năm 2026.
Một yếu tố quan trọng khác là tình hình tài khóa. Theo R&I, nợ công Việt Nam hiện ở mức hơn 30% GDP, tương đối thấp và tạo dư địa để Chính phủ tiếp tục mở rộng đầu tư công. Dù bội chi ngân sách và nợ công được dự báo tăng, tổ chức này không nhận thấy lo ngại lớn về tính bền vững của nợ.
Bên cạnh đó, cán cân vãng lai duy trì thặng dư, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục chảy vào Việt Nam và gánh nặng nợ nước ngoài tương đối thấp cũng là những yếu tố hỗ trợ quyết định nâng hạng.
Việc đạt BBB- có ý nghĩa gì với doanh nghiệp Việt Nam?
Có thể hiểu đơn giản, xếp hạng tín nhiệm là thước đo mức độ tin cậy về khả năng trả nợ. Trong thang đánh giá của R&I, BB+ vẫn nằm dưới ngưỡng đầu tư, còn BBB- là bậc thấp nhất của nhóm Đầu tư.
Đây là ranh giới quan trọng bởi một số quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và tổ chức tài chính quốc tế có quy định hạn chế đầu tư vào trái phiếu dưới mức đầu tư. Việc Việt Nam đạt BBB- có thể mở rộng cơ hội tiếp cận những nguồn vốn dài hạn này, tùy theo tiêu chí của từng nhà đầu tư.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam muốn vay hàng trăm triệu USD hoặc phát hành trái phiếu quốc tế, tín nhiệm quốc gia được cải thiện có thể góp phần giảm phần bù rủi ro mà bên cho vay yêu cầu, từ đó tạo điều kiện huy động vốn với chi phí cạnh tranh hơn.
Một điểm đáng chú ý là R&I đến từ Nhật Bản, quốc gia đang mở rộng hợp tác tài chính với Việt Nam. Trong tháng 10/2026, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cho biết đang hướng tới nâng quy mô cam kết ODA dành cho Việt Nam lên trên 100 tỷ yen mỗi năm, đồng thời triển khai 11 dự án tài chính đầu tư khu vực tư nhân.
Nguồn vốn Nhật Bản cũng đã đến với các ngân hàng trong nước. Cuối tháng 9, VPBank ký khoản vay 27 triệu USD với JBIC, SMBC và Joyo Bank để tài trợ một dự án truyền tải điện. Trước đó, JICA hoàn tất giải ngân khoản vay 50 triệu USD cho BIDV nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại khu vực nông thôn.
Dù các khoản vay này không gắn trực tiếp với quyết định nâng hạng của R&I, chúng cho thấy kênh huy động vốn từ Nhật Bản đã được triển khai trên thực tế.
Ở chiều thận trọng, R&I lưu ý dư nợ tín dụng Việt Nam đã vượt 140% GDP vào cuối năm 2025, thanh khoản ngân hàng chịu áp lực, dư nợ liên quan bất động sản lớn và dự trữ ngoại hối chưa đủ ba tháng nhập khẩu.
Hiện Việt Nam mới đạt nhóm Đầu tư theo đánh giá của R&I, trong khi Moody's, Fitch và S&P vẫn duy trì xếp hạng tín nhiệm quốc gia dưới ngưỡng này. Dù vậy, việc lần đầu đạt BBB- là bước tiến quan trọng, góp phần củng cố vị thế tín nhiệm Việt Nam và mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế dài hạn.
