Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang, giá dầu đang trở thành biến số chi phối mạnh tới triển vọng thị trường tài chính toàn cầu.
Kịch bản đáng lo không phải giá dầu tăng sốc mà là neo cao kéo dài
Theo đánh giá của ông Lương Duy Phước - Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán KAFI, dù giá dầu đã giảm đáng kể từ vùng đỉnh ngắn hạn và VN-Index cũng phục hồi trở lại, nhưng bối cảnh địa chính trị liên quan đến Iran vẫn tiềm ẩn nhiều bất định. Do đó, biến động của giá hàng hóa nhiều khả năng vẫn ở mức cao. Chứng khoán là kênh nhạy cảm với rủi ro, vì vậy giai đoạn hoảng loạn nhất có thể đã qua, song giai đoạn biến động mạnh chưa chắc đã kết thúc.
Liên quan đến diễn biến giá dầu, chuyên gia nhận định chưa thể khẳng định dầu đã tạo đỉnh của cả chu kỳ. Ở góc độ hàng hóa, giá dầu có thể đã qua đỉnh ngắn hạn nếu căng thẳng được kiểm soát và không xuất hiện thêm cú sốc nguồn cung.
Tuy nhiên, về mặt địa chính trị, rủi ro vẫn hiện hữu khi chỉ cần xung đột leo thang hoặc ảnh hưởng tới các tuyến vận chuyển chiến lược như eo biển Hormuz, giá dầu hoàn toàn có thể quay lại kiểm định vùng đỉnh cũ. Đó là lý do tại sao các chính phủ trên thế giới đang xây dựng kich bản ứng phó với khả năng giá dầu leo thang trở lại.
Với thị trường chứng khoán, kịch bản đáng lo nhất không nằm ở một nhịp tăng sốc của giá dầu trong vài phiên, mà là trường hợp giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian đủ dài. Khi đó, tác động sẽ không dừng ở câu chuyện chi phí năng lượng, mà còn lan sang lạm phát, mặt bằng lãi suất, tỷ giá và khẩu vị rủi ro của dòng tiền. Đây mới là kịch bản gây áp lực lớn nhất lên thị trường chứng khoán.
Nhóm cổ phiếu có thể dẫn sóng khi thị trường chạm đáy
Ở góc độ xác nhận vùng đáy, chuyên gia cho rằng cần đồng thời quan sát cả diễn biến giá và dòng tiền. Một vùng đáy đáng tin cậy thường xuất hiện khi chỉ số không còn tạo đáy thấp hơn, các nhịp kiểm định lại diễn ra với lực bán suy yếu, thanh khoản trong nhịp giảm không gia tăng mạnh, đồng thời độ rộng thị trường được cải thiện. Bên cạnh đó, dòng tiền cần có dấu hiệu ổn định, thể hiện qua việc các nhóm cổ phiếu dẫn dắt ngừng bị bán tháo và tâm lý nhà đầu tư bớt phòng thủ.
"Hiện tại, thị trường đã xuất hiện một số tín hiệu sớm như chỉ số hồi phục liên tiếp, độ rộng cải thiện và thanh khoản nhích lên, song vẫn chưa đủ để xác nhận đáy. Với mặt bằng thanh khoản còn thấp và dòng tiền chưa quay lại đủ mạnh, rủi ro điều chỉnh trở lại khi xuất hiện thông tin bất lợi vẫn cần được lưu ý", chuyên gia Kafi nhận định.
Về yếu tố dẫn dắt dòng tiền trở lại thị trường, chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất là môi trường vĩ mô cần ổn định hơn, đặc biệt khi áp lực từ giá dầu, tỷ giá và lãi suất dần hạ nhiệt. Câu chuyện nâng hạng thị trường, dù có ý nghĩa lớn trong trung và dài hạn, vẫn đóng vai trò hỗ trợ tâm lý trong ngắn hạn. Đây có thể là giai đoạn thị trường bắt đầu thu hút sự quan tâm sớm hơn từ các quỹ đầu tư chủ động, trước khi dòng vốn lớn phản ánh rõ nét hơn vào giá khi thời điểm nâng hạng chính thức đến gần.
Trong kịch bản thị trường tạo đáy thành công, nhóm cổ phiếu có khả năng dẫn dắt sớm thường là những ngành nhạy với việc điều kiện tài chính bớt căng thẳng, như ngân hàng, chứng khoán và bất động sản. Đây là các nhóm phản ứng nhanh khi áp lực lãi suất, tỷ giá và tâm lý rủi ro dịu xuống.
Sau đó, dòng tiền có thể lan sang các cổ phiếu đã bị bán mạnh trong nhịp điều chỉnh nhưng nền tảng kinh doanh không bị ảnh hưởng đáng kể bởi giá dầu hay yếu tố địa chính trị, như một số doanh nghiệp bán lẻ, công nghệ, khu công nghiệp hoặc xây dựng – vật liệu. Chuyên gia cho rằng nếu thị trường phục hồi bền vững hơn, cơ hội sẽ xuất hiện ở cả nhóm cổ phiếu nhạy với điều kiện tài chính và nhóm đã bị chiết khấu sâu so với giá trị nội tại.
