Sau cú sốc xung đột Mỹ-Iran, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua những biến động mạnh mẽ với sự thay đổi chóng mặt trong thời gian ngắn.
Điểm tích cực là VN-Index đã nhanh chóng phục hồi sau khi chạm vùng đáy 7 tháng, vượt qua mức MA200 và ghi nhận những nhịp tăng trưởng trở lại. Đóng cửa phiên giao dịch 25/3, VN-Index tiếp tục tăng 43 điểm, qua đó vươn lên mốc 1.658 điểm, song thanh khoản lại chưa thật sự bùng nổ.
Câu hỏi đặt ra là liệu VN-Index đã thực sự tạo đáy? Trong bối cảnh này, đâu sẽ chiến lược đầu tư phù hợp để các nhà đầu tư nắm bắt cơ hội khi thị trường phục hồi?
Chưa thể khẳng định VN-Index đã tạo đáy "cứng"
Theo đánh giá của ông Nguyễn Đức Khang, Trưởng phòng Phân tích Công ty Chứng khoán Pinetree, chưa thể khẳng định thị trường đã tạo đáy trung hạn bởi:
Thứ nhất, đợt giảm điểm vừa qua không chỉ đơn thuần đến từ lý do địa chính trị. Những rủi ro này vốn dĩ mang tính thời điểm và có thể thay đổi rất nhanh chóng – tương tự như cách thị trường từng phản ứng với những pha "quay xe" chính sách bất ngờ của ông Donald Trump trước đây. Do đó, rất khó để lấy yếu tố địa chính trị làm thước đo duy nhất cho việc tạo đáy.
Thứ hai, nhà đầu tư cần nhìn thẳng vào bản chất của thị trường. Trước khi nhịp giảm mạnh tháng 3 diễn ra, VN-Index vốn dĩ đã "manh nha" bước vào một xu hướng điều chỉnh. Rất nhiều nhóm cổ phiếu trụ cột mang tính dẫn dắt như ngân hàng, chứng khoán và các cổ phiếu Midcap (vốn hóa vừa) đã đánh mất xu hướng tăng ngắn hạn, thủng các đường trung bình động quan trọng (MA10, 20, 50, 100, thậm chí là MA200).
Theo thống kê dữ liệu từ Pinetree, tính đến thời điểm hiện tại, số lượng mã giữ được xu hướng tăng trung hạn là rất khiêm tốn: chỉ có khoảng 18% cổ phiếu nằm trên đường MA50 và 25% nằm trên MA200.
"Với độ rộng thị trường hẹp như hiện tại, nhịp phục hồi hiện tại nhiều khả năng chỉ mang tính chất của một nhịp hồi kỹ thuật", ông Khang nhận định, đồng thời nhấn mạnh rằng trong những phiên tới, khả năng thị trường quay lại kiểm định vùng 1.614 điểm là hoàn toàn có thể xảy ra.
Hai dấu hiệu nhận biết VN-Index bước vào pha tăng bền vững
Trước khi chịu tác động mạnh từ xung đột địa chính trị, ông Khang nhấn mạnh thị trường đã âm thầm bước vào vùng giảm điểm. "Tuy nhiên, điều nguy hiểm là thị trường giảm theo kiểu 'cưa chân bàn', khiến nhà đầu tư không nhận diện được bức tranh tổng thể đang xấu đi", ông nói.
Để xác định VN-Index đã thực sự tạo đáy trung - dài hạn và bước vào chu kỳ tăng trưởng bền vững, vị chuyên gia cho rằng cần theo dõi chặt chẽ hai yếu tố: sự trở lại của dòng vốn ngoại và việc giải quyết bài toán thanh khoản hệ thống tiền tệ.
"Nếu áp lực bán ròng từ khối ngoại được chấm dứt và dòng tiền bắt đầu mua ròng ổn định, cùng với việc giải quyết được vấn đề thanh khoản, thị trường có thể sẽ bước vào một giai đoạn hồi phục vững chắc hơn", ông Khang khẳng định.
Hiện tại, thanh khoản hệ thống đang phụ thuộc quá nhiều vào các công cụ ngắn hạn như nghiệp vụ thị trường mở (OMO), dẫn đến sự trồi sụt thất thường của mặt bằng lãi suất liên ngân hàng. Nguyên nhân sâu xa là các ngân hàng thương mại đang gặp áp lực thanh khoản ở cả hai đầu VND và USD.
Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã có động thái bán USD kỳ hạn để hạ nhiệt tỷ giá trong ngắn hạn, nhưng phần gốc rễ của vấn đề thanh khoản vẫn chưa được xử lý triệt để. Ông Khang đánh giá môi trường chính sách tiền tệ có xu hướng thắt chặt hoặc mặt bằng lãi suất rục rịch tăng luôn là "kẻ thù" của thị trường chứng khoán.
Hạn chế "dò đáy, bắt đáy"
Khi tâm lý nhà đầu tư ổn định trở lại, chuyên gia dự báo dòng tiền sẽ tìm đến những nhóm ngành có cơ bản tốt và khả năng chống chịu tốt với lạm phát, tiêu biểu là Dầu khí và Hóa chất.
Ông lý giải rằng giá dầu thô sẽ khó quay lại mức thấp trước xung đột, đặc biệt với các vấn đề về chuỗi cung ứng toàn cầu. "Sự gián đoạn này sẽ giúp giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian tới, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp dầu khí", chuyên gia Pinetree chia sẻ. Ngoài Dầu khí, các nhóm ngành như Hóa chất, Cao su và Phân bón cũng được kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ xu hướng giá hàng hóa thế giới đang được hỗ trợ mạnh mẽ.
Về chiến lược đầu tư trong bối cảnh hiện tại, ông Khang khuyến nghị nhà đầu tư hạn chế tối đa việc dò đáy và bắt đáy, vì thị trường đang trong một pha điều chỉnh với nhiều yếu tố khó lường.
Ông cho rằng chiến lược hợp lý nhất là duy trì tỷ trọng cổ phiếu ở mức vừa phải và chủ động hiện thực hóa lợi nhuận khi cổ phiếu trong danh mục đạt được tỷ suất sinh lời mục tiêu. "Hãy linh hoạt 'năng nhặt chặt bị', tập trung vào việc quản trị rủi ro và bảo vệ vốn, để chờ đợi một chu kỳ tăng trưởng thực sự rõ ràng", ông Khang nhấn mạnh.
