Một tháng kể từ khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, khối ngoại bán ròng 19/20 phiên giao dịch. Phiên mua ròng duy nhất giá trị chỉ vỏn vẹn 54 tỷ đồng. Tổng giá trị bán ròng luỹ kế từ ngày 21/9 đến nay vào khoảng 24.800 tỷ đồng (~1 tỷ USD).
Nhìn từ đầu năm, những con số còn "đau đầu" hơn. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, không có tháng nào khối ngoại dừng bán ròng. Tổng giá trị bán ròng luỹ kế đã lên đến hơn 116.000 tỷ đồng, gần bằng mức kỷ lục ghi nhận trong năm 2025 trước đó (125.000 tỷ đồng).
Sau 2 tháng giảm bán, khối ngoại lại mạnh tay xả hàng trong tháng 10 đẩy giá trị bán ròng từ đầu tháng vượt 20.000 tỷ đồng, cao nhất trong vòng 1 năm trở lại đây. Trong nhiều năm trở lại đây, chỉ có khoảng 3 tháng (không tính tháng 10 này), giá trị bán ròng của khối ngoại vượt mức 20.000 tỷ đồng. Điều này cho thấy đà bán ròng đang tăng rất nhanh.
Áp lực bán ròng đè nặng lên cả những cổ phiếu từng rất thu hút vốn ngoại. FPT sau giai đoạn khối ngoại giảm bán, đang chịu sức ép trở lại trong tháng 10. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại cổ phiếu công nghệ hàng đầu Việt Nam hiện đã giảm xuống dưới 28%. Sốc hơn, cuộc tháo chạy của khối ngoại trên PNJ vẫn đang diễn ra dù giá đã tạm ngừng rơi. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại PNJ đã lao dốc nhanh chóng và hiện chỉ còn chưa đến 27%.
Điều đáng nói là 2 cổ phiếu trên từng có giai đoạn rất dài thường xuyên kín room ngoại ở mức 49%. Khối ngoại từng có thời điểm chấp nhận trả chênh đến cả chục % so với thị giá để sở hữu FPT và PNJ nhưng giờ đây lại chất bán lượng lớn mỗi phiên. Diễn biến cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong khẩu vị đầu tư của khối ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
Một hiện tượng rất đáng chú ý là các ETF ngoại hàng đầu như Fubon Vietnam ETF, VanEck Vietnam ETF (VNM ETF) hay Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF (trước đây là FTSE Vietnam ETF)… đều đang không hút được tiền dù Việt Nam đã lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell.
VNM ETF đã có 4 tháng liên tiếp không hút được vốn. Con số này với Xtrackers Vietnam ETF là 3 tháng liên tiếp. Riêng với Fubon ETF, quỹ còn bị rút vốn mạnh. Tính từ đầu năm, quỹ đến từ Đài Loan (Trung Quốc) đã bị rút ròng hơn 4 tỷ TWD (hơn 3.000 tỷ đồng). Nếu xu hướng tiếp diễn, Fubon ETF sẽ có năm thứ 3 liên tiếp bị rút vốn mạnh.
Dưới áp lực của khối ngoại, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đi xuống về mặt điểm số. VN-Index giảm gần 110 điểm (-6%) kể từ khi chính thức lên thị trường mới nổi, lùi về quanh vùng 1.700 điểm. Đáng chú ý, nhiều cổ phiếu Bluechips thậm chí vẫn còn đang “mắc kẹt” ở vùng đáy dài hạn.
Trong nước, mặt bằng lãi suất cao khiến thanh khoản bị thu hẹp. Dòng tiền nội không đủ dồi dào để cân lại áp lực từ khối ngoại. Bên cạnh đó, một số yếu tố từ bên ngoài như việc Fed tăng lãi suất; lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ lên cao kỷ lục; xung đột địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng cao… cũng ảnh hưởng đến tâm lý thị trường.
Ngoài ra, hoạt động rút vốn của các quỹ cận biên cũng là một yếu tố cần tính đến dù một số chuyên gia phân tích cho rằng ảnh hưởng không lớn. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng các quỹ ngoại chuyên đầu tư thị trường mới nổi chưa thể ồ ạt đổ vào chứng khoán Việt Nam trong ngắn hạn. Dòng vốn thụ động được kỳ vọng lên đến cả tỷ USD nhưng cũng sẽ giải ngân theo lộ trình kéo dài đến cuối năm 2027.
Nhìn chung, thị trường chứng khoán chưa có nhiều thay đổi thật sự rõ rệt về mặt dòng tiền kể từ khi Việt Nam chính thức lên thị trường mới nổi. Tuy nhiên, về dài hạn, nâng hạng vẫn được kỳ vọng là một cú huých lớn để Việt Nam tiếp cận sâu hơn với thị trường tài chính toàn cầu, nâng cao vị thế và hình ảnh trên trường quốc tế. Điều này sẽ góp phần giúp các doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả hơn, tạo nguồn lực mở rộng quy mô qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
