Theo Báo Chính phủ, chiều 4/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 – phiên họp đầu tiên của Chính phủ khóa XVI.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là chỉ đạo của Thủ tướng đối với Bộ Xây dựng về việc khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị đầu tư, đặc biệt là Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam và các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc. Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án trọng điểm như sân bay Long Thành, Gia Bình; đồng thời kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc cho các địa phương liên quan đến nguồn vật liệu xây dựng.
Song song với các chỉ đạo tại phiên họp, cuối tháng 4 vừa qua, Văn phòng Chính phủ cũng đã ban hành Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tại cuộc họp về tiến độ triển khai các dự án đường sắt, trong đó trọng tâm là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến liên quan.
Theo đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động triển khai các chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư; thực hiện đúng thẩm quyền, tránh tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Đối với các địa phương có tuyến đi qua, công tác giải phóng mặt bằng cần được triển khai ngay sau khi Bộ Xây dựng bàn giao hồ sơ và mốc giới.
Về thể chế, Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành liên quan được giao tiếp tục rà soát, đề xuất sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư, quản lý, vận hành và khai thác các dự án đường sắt, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Xây dựng khẩn trương xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cho các loại hình đường sắt (bao gồm đường sắt tốc độ cao, đường sắt khổ tiêu chuẩn và đường sắt đô thị), theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế nhưng vẫn phù hợp điều kiện trong nước. Bộ tiêu chuẩn cho đường sắt đô thị phải hoàn thành trong tháng 6/2026 để áp dụng thống nhất trên toàn quốc, đồng thời bảo đảm khả năng kết nối với mạng lưới đường sắt quốc gia.
Bên cạnh đó, vấn đề nguồn nhân lực cũng được đặc biệt nhấn mạnh. Các bộ, ngành, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và doanh nghiệp liên quan được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, gắn với nhu cầu thực tế của từng đơn vị và toàn thị trường.
Về nguồn vốn, Bộ Xây dựng được giao chủ trì huy động các nguồn lực hợp pháp, bao gồm vốn ODA và viện trợ không hoàn lại; đồng thời bố trí chi phí đào tạo trong từng dự án nhằm bảo đảm khả năng tự chủ trong vận hành, khai thác và bảo trì hệ thống đường sắt trong dài hạn.
Liên quan đến cơ chế chi phí và định mức, Bộ Xây dựng có trách nhiệm rà soát, hoàn thiện hệ thống định mức, đơn giá phù hợp với thực tiễn, đồng thời tính toán hiệu quả khai thác lâu dài. Đối với các hạng mục chưa làm chủ công nghệ hoặc thiết bị, Bộ sẽ chủ trì làm việc với đối tác nước ngoài để tiếp nhận, đánh giá và xây dựng định mức riêng, hướng tới mục tiêu tiết kiệm, hiệu quả và từng bước nội địa hóa.
Riêng với Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Bộ Xây dựng được yêu cầu hoàn tất các thủ tục để lựa chọn đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2026. Các địa phương dọc tuyến cũng cần chủ động quy hoạch, nhằm khai thác tối đa hiệu quả kinh tế mà tuyến đường mang lại. Đáng chú ý, việc lựa chọn đối tác sẽ gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ cho Việt Nam.
Trước đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư với tổng vốn sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng (tương đương 67 tỷ USD).
Tuyến có chiều dài 1.541 km, bắt đầu từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội) và kết thúc tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 15 tỉnh, thành phố sau sáp nhập, với tốc độ thiết kế 350 km/h. Quy mô toàn tuyến gồm 23 ga, trong đó có 5 ga hàng hóa.
