Báo cáo mới nhất của Cục Thống kê nêu rõ, trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài nhờ lợi thế về ổn định chính trị, môi trường đầu tư ngày càng cải thiện, chi phí sản xuất cạnh tranh, lực lượng lao động dồi dào và khả năng tiếp cận rộng mở các thị trường quốc tế thông qua mạng lưới hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Những điểm mạnh này đã củng cố vị trí của Việt Nam với vai trò trung tâm sản xuất và xuất khẩu trong khu vực và thế giới. Vì vậy, các quốc gia như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, các nhà đầu tư châu Âu, Hoa Kỳ đẩy mạnh đầu tư vào ngành chế biến, chế tạo tại Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực như điện tử, thiết bị điện, cơ khí chính xác, dệt may, chế biến thực phẩm, hóa chất và gần đây là các ngành công nghệ cao, thân thiện môi trường.
Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò trụ cột trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, đồng thời là lĩnh vực thu hút mạnh mẽ nhất dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong nhiều năm qua. Ngành chế biến, chế tạo không chỉ đóng góp tỷ trọng lớn vào GDP, kim ngạch xuất khẩu và ngân sách nhà nước mà còn tạo động lực lan tỏa quan trọng tới các ngành dịch vụ, logistics, xây dựng và thị trường lao động. Giá trị tăng thêm ngành công nghiệp năm 2025 ước tăng 8,80% so với năm trước, đóng góp 35,15% vào tốc độ tăng tổng giá trị tăng thêm toàn nền kinh tế. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,97% là mức tăng cao nhất trong giai đoạn 2019-2025, tiếp tục là động lực trong tăng trưởng kinh tế, đóng góp 31,49%.
Chiếm 54,7% tổng vốn FDI đăng ký, khẳng định vai trò trụ cột của nền kinh tế
Theo Cục Thống kê, trong năm 2025, hoạt động thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam tiếp tục diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới còn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định, bao gồm xu hướng tăng trưởng chậm lại của kinh tế toàn cầu, những biến động khó lường về địa chính trị, sự gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại và quá trình tái cấu trúc sâu rộng các chuỗi cung ứng toàn cầu sau đại dịch. Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam vẫn duy trì được dòng vốn FDI ở mức tương đối cao cho thấy nền kinh tế đã và đang khẳng định được vị thế nhất định trong mạng lưới sản xuất và đầu tư khu vực.
Tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 38,42 tỷ USD, phản ánh niềm tin của cộng đồng nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường đầu tư, kinh doanh, sự ổn định chính trị - xã hội và triển vọng tăng trưởng trung và dài hạn của nền kinh tế Việt Nam. Dòng vốn FDI này không chỉ góp phần mở rộng quy mô sản xuất, thúc đẩy xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế mà còn từng bước nâng cao trình độ công nghệ, kỹ năng quản trị, tiêu chuẩn lao động và khả năng tham gia của Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Cơ cấu dòng vốn FDI theo ngành cho thấy sự tập trung rõ nét vào khu vực sản xuất, đặc biệt là ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, lĩnh vực được xem là trụ cột của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam trong nhiều năm qua.
Năm 2025, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút khoảng 1.381 dự án đầu tư mới với tổng vốn đăng ký đạt gần 9,8 tỷ USD, có 843 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn với giá trị vốn bổ sung khoảng 8,79 tỷ USD và 602 lượt góp vốn, mua cổ phần với giá trị khoảng 2,43 tỷ USD. Tính chung cả vốn đăng ký mới, vốn điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần, tổng vốn đầu tư nước ngoài vào ngành chế biến, chế tạo đạt 21,01 tỷ USD, chiếm 54,7% tổng vốn FDI vào Việt Nam.
So sánh với các lĩnh vực khác cho thấy sự chênh lệch rõ rệt về quy mô và mức độ ưu tiên của dòng vốn FDI. Ngành kinh doanh bất động sản, lĩnh vực đứng thứ 2 về thu hút FDI, đạt 7,11 tỷ USD, tương đương gần 18,5% tổng vốn; ngành bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, mô tô chỉ đạt 3,01 tỷ USD, chiếm 7,9%.
Cùng với vốn đăng ký FDI, vốn FDI thực hiện cũng chiếm tỷ trọng cao nhất trong các ngành kinh tế. Năm 2025, tổng vốn FDI thực hiện ước đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9,0% so với năm trước. Đây là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cao nhất trong 5 năm qua.
Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 22,88 tỷ USD, chiếm 82,8% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện; hoạt động kinh doanh bất động sản đạt 1,93 tỷ USD, chiếm 7,0%; sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí đạt 914,9 triệu USD, chiếm 3,3%.
Kết quả này khẳng định vị thế chi phối và vai trò trung tâm của ngành chế biến, chế tạo trong thu hút FDI của nền kinh tế, Việt Nam chủ yếu là một trung tâm sản xuất công nghiệp trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Dịch chuyển theo chiều sâu: Cơ hội và thách thức liên kết nội địa
Dòng vốn FDI vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy không chỉ quy mô vốn lớn mà còn có xu hướng ổn định và mở rộng theo chiều sâu, thể hiện rõ qua tỷ trọng vốn điều chỉnh tăng thêm tương đối cao, phản ánh việc nhiều dự án FDI hiện hữu tiếp tục mở rộng công suất, gia tăng quy mô sản xuất, nâng cấp dây chuyền công nghệ và kéo dài thời gian hoạt động tại Việt Nam, từ đó cho thấy mức độ gắn bó ngày càng lớn của các tập đoàn đa quốc gia đối với nền kinh tế Việt Nam.
Trong cơ cấu nội ngành, dòng vốn FDI tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế so sánh và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu như điện tử, linh kiện, thiết bị điện, cơ khí chế tạo, dệt may, da giày và chế biến thực phẩm, đồng thời đã xuất hiện ngày càng rõ xu hướng đầu tư vào các phân ngành có hàm lượng công nghệ cao hơn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp hơn và giá trị gia tăng lớn hơn, phù hợp với định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu và tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả.
Từ góc độ tác động kinh tế vĩ mô, đầu tư nước ngoài vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đã đóng góp quan trọng vào tăng trưởng công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm và cải thiện cán cân thương mại của Việt Nam, khi kim ngạch xuất khẩu của ngành chế biến, chế tạo chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa. Trong cơ cấu nhóm hàng xuất khẩu năm 2025, nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 421,47 tỷ USD, chiếm 88,7%.
Bên cạnh những tác động tích cực, dòng vốn FDI vào ngành chế biến, chế tạo còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa nhất định đối với các ngành liên quan như logistics, vận tải, thương mại, xây dựng hạ tầng khu công nghiệp và dịch vụ hỗ trợ sản xuất, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, cơ cấu và chất lượng dòng vốn FDI vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn bộc lộ một sốt hạn chế cần được nhìn nhận một cách toàn diện và khách quan.
Trước hết, mặc dù quy mô vốn đầu tư lớn, song giá trị gia tăng nội địa trong nhiều dự án FDI vẫn ở mức thấp, khi phần lớn các dự án tập trung vào các khâu gia công, lắp ráp, sử dụng nhiều lao động nhưng hàm lượng công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo còn hạn chế, dẫn đến hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và năng suất đối với khu vực doanh nghiệp trong nước chưa tương xứng với quy mô đầu tư.
Mặt khác, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, vẫn còn lỏng lẻo, tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành chủ lực như điện tử, cơ khí chính xác và thiết bị điện còn thấp, khiến khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam chưa được cải thiện rõ rệt.
Ngoài ra, sự phân bố không đồng đều của dòng vốn FDI vào ngành chế biến, chế tạo giữa các địa phương cũng đặt ra những vấn đề về cân đối phát triển vùng miền, khi các dự án quy mô lớn và có giá trị gia tăng cao chủ yếu tập trung tại một số địa phương có lợi thế sẵn có về hạ tầng, khu công nghiệp, nguồn nhân lực và vị trí địa lý thuận lợi, trong khi nhiều địa phương khác chưa thu hút được các dự án chế biến, chế tạo có quy mô và chất lượng tương xứng với tiềm năng.
"Đầu tư nước ngoài vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo năm 2025 tiếp tục khẳng định vai trò là trụ cột trong thu hút FDI và là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, để ngành này thực sự trở thành nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới, cần có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng và tính lan tỏa của dòng vốn đầu tư nước ngoài, gắn chặt thu hút FDI với phát triển năng lực nội sinh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam", báo cáo của Cục Thống kê kết luận.
