Quyết định này phản ánh sự lắng nghe từ cơ quan quản lý, đồng thời cho thấy thị trường còn những khó khăn kỹ thuật trong việc xác định giá vốn, cùng với lo ngại về ảnh hưởng tới thanh khoản – yếu tố sống còn của thị trường chứng khoán Việt Nam, vốn đang trong quá trình chờ nâng hạng và thu hút dòng vốn quốc tế. Hiện chỉ số VN-Index đã tăng 31,6% tính từ đầu năm 2025, với thanh khoản và giá trị vốn hóa thị trường duy trì ở mức cao.
Áp lực từ phản ứng thị trường
Cuối tháng 7/2025, Bộ Tài chính đề xuất cá nhân bán chứng khoán phải nộp thuế 20% từ lãi bán. Nếu không xác định được giá mua, người nộp thuế sẽ chịu mức 0,1% trên giá bán từng lần - như quy định hiện hành.
Ngay khi đề xuất được công bố cuối tháng 7, làn sóng ý kiến trái chiều xuất hiện. Phần lớn nhà đầu tư lo ngại mức 20% sẽ “bóp nghẹt” động lực tham gia thị trường, vốn đang đóng vai trò kênh huy động vốn quan trọng cho doanh nghiệp.
Một nhà đầu tư cho biết: “Thị trường chứng khoán đã trải qua nhiều sóng gió từ năm 2022. Nhà đầu tư có thể thua lỗ nhiều năm, vừa mới có lãi chút ít đã phải đóng ngay 20% thuế. Điều này thực sự khiến nhiều người nản lòng, thay vì tiếp tục gắn bó dài hạn với chứng khoán, họ sẽ chuyển sang giữ tiền mặt hoặc mua bất động sản”.
Trong khi đó, lãnh đạo một số công ty chứng khoán cũng cho rằng sẽ tạo áp lực tài chính và rủi ro thanh khoản sẽ gia tăng nếu phương án này áp dụng. Nhà đầu tư nhỏ lẻ chiếm tới 85-90% giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam
Khó khăn trong xác định giá vốn và bài toán hỗ trợ thị trường
Một vấn đề nổi cộm khác là khâu tính toán giá vốn và chi phí liên quan. Ông Nguyễn Hoàng Hải – Phó chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) – phân tích: “Nếu một người vay hàng tỷ đồng để đầu tư nhiều mã cổ phiếu nhưng chỉ bán một mã, việc phân bổ chi phí lãi vay cho từng giao dịch gần như bất khả thi".
Thậm chí, nhiều người dùng bất động sản hoặc tài sản khác để thế chấp vay vốn đầu tư chứng khoán, khiến việc theo dõi chi phí càng phức tạp
Điều này khiến cơ quan thuế khó đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Trong khi đó, phương án 0,1% hiện nay – dù có điểm bất hợp lý khi người lỗ vẫn phải nộp – lại đơn giản và dễ kiểm soát hơn nhiều.
Theo phân tích của ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc phân tích khách hàng cá nhân, Chứng khoán Yuanta Việt Nam, việc áp thuế 20% lãi vốn có thể hợp lý về nguyên tắc công bằng, nhưng cần những ưu đãi cho nhà đầu tư dài hạn.
Ông Minh gợi ý áp dụng cơ chế thuế suất giảm dần theo thời gian nắm giữ, giống như thông lệ quốc tế: đầu tư ngắn hạn chịu thuế cao, trong khi dài hạn – ví dụ trên 10 năm – được miễn hoặc giảm mạnh.
Sự lắng nghe từ cơ quan quản lý
Dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) mới nhất vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đã bỏ phương án tính thuế 20% trên phần lãi trong khi giữ nguyên cách thu như hiện nay.
Tuy nhiên, Bộ cũng lưu ý những vướng mắc đối với hoạt động chuyển nhượng vốn của cá nhân, nhiều trường hợp không xác định được giá mua và các khoản chi phí liên quan, cũng có trường hợp cá nhân khai giá bán bằng với giá mua để không phải nộp thuế.
Để khắc phục, dự thảo Luật mới bổ sung quy định: trong trường hợp không xác định được giá vốn, sẽ áp dụng mức thuế 2% trên giá trị chuyển nhượng.
Theo một số chuyên gia kinh tế, quy định bổ sung này sẽ giúp tránh tình trạng né thuế, vừa giúp người dân có cơ chế rõ ràng để thực hiện nghĩa vụ tài chính mà không mất thời gian tranh cãi.
Ngoài ra với lĩnh vực tài sản số, Bộ Tài chính cũng đề nghị áp dụng mức thuế suất 0,1%/giá chuyển nhượng từng lần giao dịch như đối với chuyển nhượng chứng khoán hiện nay. Đây là quy định nằm trong tiến trình hoàn thiện khung khổ pháp lý để quản lý tài sản số, tiền số.
Hiện Bộ Tài chính đang trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị quyết thí điểm giao dịch tài sản số tại Việt Nam. Với việc thí điểm này, các loại tiền số phổ biến như Bitcoin, Ethereum… có thể giao dịch trên các sàn được cấp phép thí điểm tại Việt Nam.
