Những chuyến đi này phản ánh sức hấp dẫn tài chính từ việc giá dầu thô tăng vọt và cước thuê tàu chở dầu leo thang kể từ khi chiến tranh bùng nổ, khiến khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới gần như bị phong tỏa khỏi thị trường toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi các tàu “hãy thể hiện bản lĩnh” và đi qua eo biển, mặc dù quân đội Mỹ đã từ chối yêu cầu của ngành vận tải biển về việc hộ tống tàu qua tuyến đường thủy này do nguy cơ bị tấn công quá cao.
“Mức độ rủi ro là rất lớn. Nhưng đi biển từ trước đến nay vốn đã là một nghề đầy rủi ro,” một chủ tàu Hy Lạp tham gia các chuyến đi này cho biết, từ chối tiết lộ danh tính vì tính nhạy cảm của hoạt động thương mại.
Theo dữ liệu từ các chuyên gia hàng hải Lloyd's List Intelligence và MarineTraffic, ít nhất 10 tàu do các công ty Hy Lạp vận hành cùng ít nhất 2 tàu do Trung Quốc điều hành đã đi qua eo biển nằm giữa Iran và Oman kể từ khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel bắt đầu vào ngày 28/2.
Các công ty liên quan bao gồm Dynacom của ông trùm vận tải biển George Prokopiou và Aeolos Management của gia đình Embiricos, theo 6 nguồn tin trong ngành am hiểu sự việc.
Dynacom và Aeolos chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Quân đội Iran đã tấn công một số tàu di chuyển qua tuyến đường hẹp này, đồng thời tuyên bố sẽ giữ eo biển đóng cửa và cảnh báo giá dầu có thể lên 200 USD/thùng. Ít nhất 16 con tàu đã bị tấn công, bao gồm các tàu do Hy Lạp vận hành, bị máy bay không người lái đánh trúng.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hôm thứ Sáu cho biết chưa có bằng chứng rõ ràng rằng Iran đã đặt thủy lôi tại eo biển Hormuz, sau khi có các bản tin cho rằng Tehran đã triển khai khoảng một chục quả thủy lôi tại khu vực này.
Một nguồn tin khác trong ngành vận tải biển Hy Lạp tham gia hoạt động này - cũng yêu cầu giấu tên - mô tả hành trình căng thẳng qua tuyến đường hẹp là “giống như bước vào bồn tắm của kẻ thù”.
Thông tin này xuất hiện chỉ một ngày sau khi có thỏa thuận giải phóng khối lượng kỷ lục từ kho dự trữ chiến lược nhằm bù đắp tình trạng thiếu hụt nguồn cung và đà tăng giá.
Dù vậy, lợi nhuận mang lại là rất lớn. Thu nhập trung bình mỗi ngày đã tăng vọt lên mức cao nhất trong 6 năm, với chủ tàu chở dầu có thể kiếm tới 500.000 USD/ngày cho một hợp đồng thuê tàu, theo dữ liệu môi giới vận tải biển.
Ngay cả khi phải trả chi phí bảo hiểm chiến tranh rất cao và tăng lương cho thủy thủ đoàn, các công ty vẫn có thể kiếm hàng triệu USD cho mỗi chuyến đi, theo các nguồn tin trong ngành.
“ĐÁNH BẠC MẠNG SỐNG THỦY THỦ”
Ông Trump, người đang tìm cách kiềm chế giá dầu tăng vọt do chiến tranh, đã khuyến khích các tàu chở dầu đi qua eo biển này.
“Những con tàu này nên đi qua eo biển Hormuz và thể hiện bản lĩnh, không có gì phải sợ,” ông Trump nói, theo lời dẫn của Brian Kilmeade của Fox News khi thuật lại phát biểu của tổng thống trong một cuộc phỏng vấn gần đây.
Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.
Ông Trump cho biết Hải quân Mỹ sẽ hộ tống tàu qua eo biển khi cần thiết, nhưng trong các cuộc họp định kỳ với ngành vận tải biển, Hải quân cho biết rủi ro hiện quá cao để thực hiện nhiệm vụ hộ tống.
Ông Stephen Cotton, Tổng thư ký liên đoàn thủy thủ lớn International Transport Workers' Federation (ITF), nói với Reuters rằng việc điều hướng qua eo biển lúc này là một ý tưởng tồi.
“Gửi thủy thủ đi qua eo biển Hormuz lúc này chẳng khác nào đưa họ vào một vùng chiến sự thực sự,” ông nói.
Các chiến thuật mà chủ tàu đang áp dụng bao gồm tắt hệ thống nhận dạng tàu AIS để hy vọng tàu ít bị phát hiện hơn bởi quân đội Iran, và di chuyển vào ban đêm.
“Những báo cáo cho thấy một số đơn vị vận hành tắt AIS để lén đưa tàu đi qua và né tránh các cuộc tấn công là cực kỳ đáng báo động - đó là hành động đánh bạc với mạng sống của thủy thủ,” ông Cotton của ITF nói.
Những chuyến đi này được xem là một trong những hành động táo bạo nhất của giới chủ tàu kể từ khi tỷ phú Na Uy John Fredriksen gây dựng tài sản trong các “cuộc chiến tàu chở dầu” thập niên 1980 trong thời kỳ xung đột Iran-Iraq, khi các tàu của ông chấp nhận đối mặt với hỏa lực tên lửa để bốc và vận chuyển dầu thô từ khu vực chiến sự.
