Nếu loại trừ nhóm Vingroup, thị trường chứng khoán chỉ giảm khoảng 5% từ đầu năm. Tuy nhiên, hàng loạt cổ phiếu đầu ngành đã lao dốc gấp vài lần mức giảm của VN-Index chỉ sau vài tháng.
Không chỉ PNJ hay DGC đổ đèo vì những câu chuyện riêng, hàng loạt “cổ phiếu quốc dân” như Thế Giới Di Động (MWG), Hoà Phát (HPG), Chứng khoán SSI (SSI), Masan (MSN), FPT Retail (FRT) đều giảm sâu từ 10-20%, huyền thoại tích sản như FPT thậm chí rơi gần 30% so với đầu năm.
Điều này khiến không ít nhà đầu tư nắm giữ "mắc kẹt" . Điều đáng nói, phần lớn trong số này vẫn là những doanh nghiệp đầu ngành với nền tảng cơ bản và triển vọng tăng trưởng không thay đổi.
Nghịch lý đó khiến nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi: vì sao chọn đúng doanh nghiệp vẫn thua lỗ?
Công ty tốt chưa chắc là khoản đầu tư tốt
Theo ông Thái Quang Trung, CFA, Giám đốc Đầu tư kiêm Nhà điều hành quỹ VinaCapital, điều đầu tiên nhà đầu tư cần chấp nhận là sai lầm trong đầu tư là điều không thể tránh khỏi. Ngay cả những huyền thoại như Warren Buffett, Charlie Munger, Jim Simons, Li Lu hay Peter Lynch cũng từng có những khoản đầu tư thất bại, thậm chí rất đắt giá.
"Điều tạo nên sự khác biệt không phải là họ không mắc sai lầm, mà là đủ bền bỉ để vượt qua, đủ khiêm nhường để nhìn lại, rút kinh nghiệm và liên tục hoàn thiện quy trình đầu tư. Chính điều đó giúp họ vẫn đạt được thành quả vượt trội trong dài hạn", ông nói.
Đề cập đến việc nhiều nhà đầu tư vẫn thua lỗ dù nắm giữ các doanh nghiệp đầu ngành, đại diện VinaCapital cho rằng cần phân biệt giữa "công ty tốt" và "cổ phiếu tốt".
Theo ông, giá cổ phiếu không chỉ phản ánh chất lượng doanh nghiệp mà còn phản ánh kỳ vọng của thị trường. Một doanh nghiệp tốt nhưng được mua ở mức định giá quá cao hoặc đúng đỉnh chu kỳ vẫn có thể trở thành một khoản đầu tư kém hiệu quả.
Vì vậy, mỗi quyết định đầu tư đều được đánh giá đồng thời trên hai yếu tố: chất lượng doanh nghiệp và mức định giá, thay vì chỉ nhìn vào tên tuổi hay vị thế dẫn đầu của doanh nghiệp.
Cổ phiếu đầu ngành giảm mạnh vì kỳ vọng bị định giá lại
Đồng quan điểm, ông Lương Duy Phước, Giám đốc Nghiên cứu Thị trường Chứng khoán Kafi, cho rằng giá cổ phiếu phản ánh kỳ vọng tương lai nhiều hơn là kết quả kinh doanh hiện tại.
Những doanh nghiệp chất lượng thường được giao dịch với mức định giá cao do thị trường kỳ vọng lớn vào tăng trưởng. Khi kỳ vọng suy giảm hoặc dòng tiền rút khỏi tài sản rủi ro, chính nhóm cổ phiếu này lại chịu áp lực định giá lại mạnh hơn.
Bên cạnh đó, các cổ phiếu đầu ngành thường có thanh khoản lớn, được các tổ chức và quỹ đầu tư nắm giữ với tỷ trọng cao. Trong những giai đoạn thị trường điều chỉnh, nhóm cổ phiếu này được ưu tiên bán trước để giảm tỷ trọng rủi ro vì có thể giao dịch khối lượng lớn mà không gây biến động giá quá mạnh. Đồng thời, đây cũng là nhóm được sử dụng nhiều làm tài sản đảm bảo margin, khiến áp lực bán càng gia tăng khi thị trường suy yếu.
Thêm vào đó, chuyên gia Kafi nhận định mỗi doanh nghiệp cũng chịu những áp lực riêng: VJC chịu tác động từ giá dầu, MWG và MSN phụ thuộc sức mua tiêu dùng, còn FPT đối mặt quá trình điều chỉnh định giá sau nhiều năm giao dịch ở mức premium, cùng tâm lý thận trọng với nhóm công nghệ trên toàn cầu.
Thay vì nhìn vào khoản lỗ, hãy nhìn lại triển vọng doanh nghiệp
Từ góc độ chiến lược đầu tư, ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Agriseco, cho rằng việc nhiều cổ phiếu cơ bản giảm sâu không đồng nghĩa triển vọng doanh nghiệp đã xấu đi. Trong bối cảnh nhà đầu tư giảm đòn bẩy, khối ngoại bán ròng và khẩu vị rủi ro suy yếu, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao thường chịu áp lực bán mạnh hơn mặt bằng chung.
Theo ông, nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu nên rà soát lại triển vọng của từng doanh nghiệp thay vì chỉ nhìn vào mức lỗ của tài khoản.
Nếu nền tảng kinh doanh và động lực tăng trưởng vẫn được duy trì, có thể tiếp tục nắm giữ và cân nhắc gia tăng tỷ trọng tại những vùng giá đã chiết khấu hấp dẫn. Ngược lại, với các doanh nghiệp có triển vọng suy giảm, nhà đầu tư nên chủ động cơ cấu danh mục ở các nhịp hồi để dành nguồn lực cho những cơ hội có chất lượng tốt hơn.
