Những công sở dôi dư sau sáp nhập có thể ưu tiên làm nhà ở xã hội?

Ngày 29/5, Quốc hội thông qua Nghị quyết một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển NƠXH - đây là chính sách có nhiều nội dung mới, rất quan trọng để hiện thực hóa giấc mơ NƠXH với người dân.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, thời gian qua, việc phát triển NƠXH luôn được Chính phủ, Quốc hội quan tâm, mới đây Ban Bí thư cũng có chỉ đạo nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong việc phát triển NƠXH.

Theo báo cáo của các địa phương, hiện có 1.309 dự án, với quy mô 9.733 ha đất phát triển NƠXH. Đến nay, sau một thời gian phát động, cả nước có 679 dự án NƠXH, với quy mô 62.305 căn, trong đó có 108 dự án hoàn thành, 155 dự án đã khởi công và 416 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Từ giai đoạn đầu gần như không đáng kể, đến nay đã có hơn 600.000 căn được đầu tư xây dựng là một nỗ lực rất lớn.

Hiện, Bộ Xây dựng đôn đốc, tháo gỡ các vướng mắc, trong đó có 20 địa phương khá tích cực, nhiều nơi, nhiều dự án triển khai quyết liệt. Tính đến thời điểm này đã hoàn thành 71.000 căn so với mục tiêu 100.000 căn trong năm nay; còn 30.000 căn đang thực hiện.

Một số địa phương tích cực triển khai dự án NƠXH có thể kể đến như: Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế, Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Bình, Hải Dương… Đây là những địa phương gần như đã hoàn thành, thậm chí cả Nghệ An; một số địa phương đang cần phải tích cực triển khai mới hoàn thành như: Thái Nguyên, Khánh Hòa, Bình Thuận, Bình Dương, Long An…

Tuy nhiên, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho biết, theo quyết định 444/QĐ-TTg, năm 2025 cả nước phấn đấu hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội. Đến nay, theo báo cáo địa phương, khả năng hoàn thành 71.200 căn, đạt khoảng 71%.

Thời gian qua, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh chủ trì đoàn công tác của Bộ Xây dựng kiểm tra, đôn đốc ở 20 địa phương. 20 địa phương này có chỉ tiêu hơn 60.000 căn NƠXH, khả năng hoàn thành là 52.200 căn (87%).

Tuy việc phát triển NƠXH đạt được những kết quả tích cực nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội. “Vậy, nguyên nhân từ đâu, chỉ đạo chưa tới, hay thiếu quỹ đất, cơ chế…?”, ông Hưng đặt vấn đề.

Theo ông Hưng, có 6 nguyên nhân chính dẫn tới việc các địa phương không đảm bảo chỉ tiêu NƠXH như Thủ tướng giao:

Thứ nhất, đến thời điểm hiện nay, pháp luật đã hoàn thiện, việc triển khai thực hiện còn phụ thuộc vào sự quan tâm của chính quyền địa phương. Còn nhiều địa phương chưa quan tâm, dù có đủ chỉ đạo định hướng của Bộ Chính trị, các Nghị quyết TW, chỉ đạo của Thủ tướng, đề án 338. Hiện nay, mới có khoảng 22 địa phương đưa chỉ tiêu phát triển NƠXH vào chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội.

Thứ hai, Luật Nhà ở 2023 mới có hiệu lực từ 1/1/2025, cần có thời gian để thực hiện thủ tục hành chính. Một dự án bất động sản nhanh cũng phải 2-3 năm mới có kết quả. Quy định pháp luật đã được cởi trói, nhưng thủ tục hành chính vẫn thực hiện theo quy trình liên quan, thực hiện dự án NƠXH thậm chí rườm rà hơn nhà ở thương mại.

Thứ ba, chất lượng quỹ đất, vị trí có thuận tiện có hạ tầng không, có phải giải phóng mặt bằng hay không?. Nếu địa phương bố trí ở nơi không thuận tiện, thì không có chủ đầu tư quan tâm.

Thứ tư, việc cắt giảm thủ tục hành chính, ưu đãi cho chủ đầu tư theo Luật Nhà ở 2023, các địa phương căn cứ thực hiện như thế nào?

Thứ năm, chủ đầu tư chưa tập trung thực hiện theo cam kết, dẫn đến nguồn cung chưa đảm bảo. Chủ đầu tư nghe ngóng thị trường, hấp thụ thị trường như thế nào?.

Thứ sáu, chưa có định chế tài chính phát triển NƠXH cho thuê.

Ông Lê Văn Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất, sắp tới xây dựng chính quyền hai cấp, những công sở dôi dư sau sáp nhập có thể ưu tiên để làm NƠXH. Ở các địa phương lớn thì có thể bố trí ở ngoại thành nhưng không được xa quá.

“Các địa phương nên rà soát bố trí quỹ đất hợp lý cho nhu cầu NƠXH. Nếu bố trí quy hoạch không tốt dễ dẫn đến tình trạng xây xong rồi nhưng không bán được. Có những nơi rất nhiều hồ sơ khi mở bán nhưng cũng có nơi mấy năm không bán được. Phải bố trí ở những nơi thuận lợi thì mới có nhu cầu”, ông Bình nói.

Cũng theo ông Bình, địa phương bố trí quỹ đất còn doanh nghiệp cũng nên khảo sát địa điểm, giá đất, xác định được nhu cầu của cư dân ở nơi thực hiện dự án và ở các khu vực lân cận, khi đó nắm được lượng khách hàng và nhu cầu của họ. Tùy quỹ đất cũng nên linh động trong việc bố trí xây dựng nhà ở chung cư hay nhà ở riêng lẻ. Bên cạnh đó, xây dựng các loại hình đa dạng, nên phát triển nhiều loại hình nhà ở xã hội cho thuê cho nhiều đối tượng và duy trì được quỹ nhà lâu dài để phục vụ nhu cầu ăn ở và làm việc.