Người trẻ ưu tiên ở thuê hơn tích lũy mua nhà?
Những năm gần đây, giá bất động sản tại các thành phố lớn liên tục tăng cao và vượt xa tốc độ tăng thu nhập, khiến ngày càng nhiều người, đặc biệt là giới trẻ phải gác lại ước mơ sở hữu nhà, thay vào đó là thiên về xu hướng thuê chỗ ở.
Theo Hội môi giới bất động sản Việt Nam (Vars), việc lựa chọn thuê nhà thay vì mua sẽ giúp người trẻ duy trì lối sống linh hoạt và giảm áp lực tài chính trong ngắn hạn. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng cuộc sống và hiệu quả kinh tế, người trẻ cần lưu ý cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo phù hợp tài chính và nhu cầu sống.
Lãnh đạo Vars cho rằng, trong dài hạn xu hướng thuê thay vì mua nhà sẽ tiếp tục phát triển nếu nhiều mô hình thuê nhà mới, đang dần phổ biến trên thế giới sẽ hiện diện tại Việt Nam nhiều hơn. Ví như thuê dài hạn với quyền sở hữu (Rent-to-Own): Người thuê trả tiền hàng tháng và sau một thời gian nhất định (5-10 năm), họ có thể mua lại căn nhà với giá cố định hoặc được khấu trừ một phần tiền thuê vào giá mua; Hay mô hình sở hữu chung (Shared Ownership): Người mua chỉ cần trả trước 30-50% giá trị căn hộ, phần còn lại tiếp tục thuê và có quyền mua thêm % sở hữu theo thời gian.
Theo thống kê của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars), trong 5 năm qua, giá căn hộ chung cư tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã đạt mức tăng trưởng lần lượt là 72,4%; 49,9% và 34,3%. Trong khi đó, thu nhập trung bình của người dân chỉ tăng khoảng 6-10% mỗi năm và ở mức rất thấp. Điều này khiến người lao động trẻ buộc phải thuê nhà do không đủ khả năng tài chính mua nhà và khó có thể đáp ứng mức vay vốn dài hạn lớn như vậy.
Cụ thể, với giá nhà hiện tại, chung cư 2 phòng ngủ giá dưới 3 tỷ gần như “biến mất” trên thị trường Hà Nội và TP. HCM. Do đó, ngay cả khi có sẵn tài chính tương đương khoảng 30% giá trị căn hộ và chọn vay mua nhà phần còn lại, tương ứng với khoảng hơn 2 tỷ đồng, việc vay mua nhà đối với người trẻ vẫn gặp muôn vàn khó khăn. Lựa chọn vay mua nhà đồng nghĩa với việc phải trả nợ trong 15-25 năm, hoặc phải cắt giảm nhiều khoản chi tiêu khác để có thời gian trả nợ ngắn hơn. Điều này sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống. Chưa kể, lãi suất thả nổi khó “dự báo” cũng làm nhiều người trẻ không dám vay mua nhà.
Thay vì “oằn” mình gánh nợ để sở hữu một căn hộ, nhiều người chấp nhận thuê chỗ ở. Hơn nữa, thế hệ trẻ, đặc biệt là thế hệ gen Z (người sinh từ cuối năm 1997), có lối sống linh hoạt với xu hướng thích trải nghiệm và khám phá, họ dễ ra quyết định thay đổi nơi ở và nơi làm việc hơn so với các thế hệ trước. Việc thuê nhà giúp họ thuận lợi di chuyển mà không bị ràng buộc bởi tài sản cố định.
Song Vars cũng cho rằng, mặc dù nhu cầu thuê nhà để ở đang tăng nhưng thị trường cho thuê tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành một giải pháp thay thế hoàn toàn cho việc sở hữu nhà. Bởi hiện tại, phần lớn nguồn cung nhà cho thuê tại Việt Nam do cá nhân sở hữu và quản lý, chưa có sự tham gia của các chủ đầu tư chuyên nghiệp. Trong khi đó, tại các nước phát triển, mô hình “build-to-rent” (xây dựng để cho thuê) đã trở nên phổ biến, giúp người thuê có nhiều lựa chọn hơn với giá cả hợp lý và dịch vụ tốt hơn.
Đồng thời, mặc dù số tiền phải chi trả hàng tháng thấp hơn so với việc lựa chọn vay mua nhà nhưng chi phí thuê tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội vẫn khá cao. Một căn hộ 2 phòng ngủ tại trung tâm TP. Hồ Chí Minh có giá thuê dao động từ 12-20 triệu đồng/tháng, tương đương 30-50% thu nhập của nhiều người lao động, đồng nghĩa với việc người thuê phải cắt giảm các nhu cầu khác theo nguyên tắc chi phí cho nhà ở không quá 30% thu nhập. Trong khi những căn hộ có giá thuê thấp hơn lại chủ yếu ở những khu vực vùng ven xa trung tâm, nơi hạ tầng giao thông công cộng chưa phát triển, khiến người thuê “e ngại”.
Ngại đi xa, chấp nhận thuê giá cao tại khu trung tâm
Theo ông Lê Quốc Kiên, Chuyên gia đầu tư bất động sản, hiện nay dù giá bất động sản khu vực nội thành TP.HCM đã ở mức rất cao, nhưng nhu cầu sở hữu nhà ở trung tâm vẫn rất lớn. Nguyên nhân nằm ở chỗ người mua nhà không chỉ mua một căn nhà, mà họ đang mua sự thuận tiện và chất lượng sống đi kèm.
Phần lớn văn phòng, trung tâm việc làm chất lượng cao hiện vẫn tập trung ở các quận nội đô như quận 1, quận 3, Bình Thạnh, Phú Nhuận hay Tân Bình (cũ). Với nhiều người, việc đi làm chỉ mất khoảng 10-15 phút sẽ giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian, sức khỏe và giảm áp lực so với việc phải di chuyển 45 phút đến hơn một tiếng mỗi ngày từ vùng ven vào trung tâm, và thời gian tương tự cho chiều về. Bên cạnh yếu tố việc làm, nội đô còn sở hữu hệ sinh thái giáo dục đã hình thành hàng chục năm với các trường học uy tín, môi trường dân trí cao và hệ thống học thêm, ngoại ngữ, kỹ năng phát triển đồng bộ. Đây là điều mà nhiều khu đô thị mới hoặc khu vực vùng ven hiện vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn. Đặc biệt với các gia đình có con nhỏ, yếu tố trường học thường ảnh hưởng rất lớn đến quyết định chọn nơi an cư.
Ngoài ra, hệ thống y tế cũng là một lý do quan trọng khiến người dân vẫn ưu tiên ở nội thành. Hiện nay, hầu hết bệnh viện tuyến đầu, bệnh viện công lớn và các trung tâm y tế tuyến đầu đều tập trung ở khu vực trung tâm thành phố như Chợ Rẫy, Từ Dũ, Đại học Y Dược, Nhi Đồng, Nhân dân Gia Định hay 115. Người dân ở nội đô thường chỉ mất khoảng 10-15 phút để tiếp cận các bệnh viện lớn khi cần cấp cứu, khám chữa bệnh hoặc chăm sóc người thân. Trong khi đó, nhiều khu vực vùng ven hiện chủ yếu mới có bệnh viện tư hoặc bệnh viện công tuyến quận, huyện; với các ca bệnh phức tạp, người dân vẫn phải di chuyển vào trung tâm.
Theo ông Kiên, đây là yếu tố tạo ra cảm giác an tâm rất lớn, đặc biệt đối với các gia đình có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ. Tất nhiên, nếu xét cùng một mức tài chính thì bất động sản vùng ven có lợi thế rất rõ về diện tích và hạ tầng. Người mua có thể sở hữu nhà rộng hơn, đường sá thông thoáng hơn và môi trường sống thoải mái hơn so với các căn nhà nhỏ trong hẻm nội đô. Chính vì vậy, thời gian qua đã xuất hiện xu hướng nhiều người mua nhà ở xa để tích sản hoặc cho thuê, còn bản thân vẫn thuê nhà ở nội thành để thuận tiện cho việc đi làm và học tập.
Về lâu dài, ông Kiên cho rằng, hạ tầng giao thông được xem là yếu tố quan trọng giúp giảm dần áp lực phải sống trong nội đô. Ví dụ như tuyến Metro số 1 có thể rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển từ Thủ Đức hoặc khu vực giáp Bình Dương xuống quận 1, từ khoảng 60 phút xuống còn khoảng 30 phút. Khi các tuyến Metro và hệ thống giao thông công cộng tiếp tục hoàn thiện, tâm lý “ở xa là cực” sẽ dần thay đổi. Tuy nhiên, hạ tầng chỉ là điều kiện cần. Để người dân thực sự chấp nhận dịch chuyển ra vùng ven sinh sống lâu dài, các khu vực này còn phải phát triển thêm việc làm tại chỗ, trường học chất lượng cao, bệnh viện lớn và hệ sinh thái tiện ích hoàn chỉnh.
Ngoài ra, xu hướng làm việc từ xa, làm việc online cũng đang trở thành một trợ lực đáng kể cho bất động sản vùng ven. Khi không còn phải di chuyển vào trung tâm mỗi ngày, nhiều người bắt đầu ưu tiên không gian sống rộng rãi và chi phí dễ chịu hơn. Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, nội đô vẫn giữ lợi thế rất lớn về việc làm, giáo dục, y tế và tính thuận tiện tổng thể, nên nhu cầu sở hữu nhà ở trung tâm vẫn sẽ còn duy trì cho tới khi các tuyến metro dần hoàn thiện
