Rạng sáng ngày 19/6 (theo giờ Việt Nam), Morgan Stanley Capital International (MSCI), tổ chức cung cấp chỉ số và đánh giá phân loại thị trường tài chính toàn cầu, đã công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu (Global Market Accessibility Review) năm 2026.
Toàn bộ 18 tiêu chí đánh giá khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam giữ nguyên so với năm trước, và có tới 8 tiêu chí ở mức “-“ (cần cải thiện).
Theo Báo cáo Đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu năm 2026 của MSCI, thị trường Việt Nam vẫn còn một số tiêu chí chưa đáp ứng đầy đủ liên quan đến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài:
Trước hết là vấn đề giới hạn sở hữu nước ngoài. MSCI cho biết một số doanh nghiệp hoạt động trong các ngành nghề có điều kiện hoặc nhạy cảm tại Việt Nam vẫn chịu giới hạn sở hữu nước ngoài, dao động từ 0% đến 75%. Các giới hạn này đang ảnh hưởng tới hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam.
Dù vậy, MSCI cũng ghi nhận các quy định gần đây đã không còn cho phép doanh nghiệp tự đặt giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn mức tối đa theo luật định. Đồng thời, doanh nghiệp niêm yết được yêu cầu công bố giới hạn sở hữu nước ngoài áp dụng trước tháng 9/2026.
Vấn đề thứ hai là room ngoại. Theo MSCI, thị trường cổ phiếu Việt Nam vẫn chịu tác động đáng kể bởi tình trạng cạn room ngoại. Hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI bị ảnh hưởng do tỷ lệ room ngoại còn lại ở mức thấp.
Bên cạnh đó, MSCI cho rằng quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Một số thông tin doanh nghiệp chưa được công bố đầy đủ bằng tiếng Anh, trong khi quyền của nhà đầu tư ngoại bị giới hạn bởi các quy định chặt chẽ về sở hữu nước ngoài, áp dụng cả ở cấp độ tổng sở hữu và từng nhà đầu tư riêng lẻ.
Về thị trường ngoại hối, MSCI đánh giá Việt Nam chưa có thị trường tiền tệ ở nước ngoài, đồng thời vẫn tồn tại các ràng buộc trên thị trường tiền tệ trong nước. Chẳng hạn, các giao dịch ngoại hối phải gắn với giao dịch chứng khoán.
Ở tiêu chí đăng ký nhà đầu tư và mở tài khoản, MSCI cho biết nhà đầu tư nước ngoài vẫn bắt buộc phải đăng ký và việc mở tài khoản cần có sự chấp thuận của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC).
Ngoài ra, MSCI cũng lưu ý không phải tất cả quy định thị trường tại Việt Nam đều có bản tiếng Anh. Dòng thông tin trên thị trường chứng khoán cũng chưa phải lúc nào được công bố bằng tiếng Anh và đôi khi chưa đủ chi tiết.
Về dòng thông tin, MSCI nhắc lại việc Bộ Tài chính đã đưa ra lộ trình yêu cầu doanh nghiệp đại chúng công bố thông tin bằng tiếng Anh từ tháng 9/2024. Lộ trình này bắt đầu từ ngày 1/1/2025 và kết thúc vào ngày 1/1/2028. MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi quá trình triển khai thay đổi này.
Tổ chức này cũng lưu ý rằng Việt Nam là thị trường có tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp. Một số doanh nghiệp có tỷ lệ free-float thấp từng bị loại khỏi chỉ số do lo ngại liên quan đến khả năng đầu tư, tính minh bạch và quá trình hình thành giá.
Ở tiêu chí thanh toán và bù trừ, MSCI cho biết Việt Nam hiện chưa có cơ chế thấu chi. Dù đã triển khai giải pháp không yêu cầu ký quỹ trước trong ngắn hạn, một khuôn khổ dài hạn không yêu cầu ký quỹ trước vẫn được kỳ vọng sẽ ra đời cùng với việc triển khai đầy đủ mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP), hiện được đặt mục tiêu vào năm 2027.
Cuối cùng, về khả năng chuyển nhượng, MSCI ghi nhận sau các thay đổi về quy định, nhiều loại giao dịch ngoài sàn và chuyển nhượng hiện vật hơn đã có thể được thực hiện mà không cần xin chấp thuận trước từ cơ quan quản lý. Điều này dẫn tới khối lượng giao dịch dạng này tăng đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, VSDC thường vẫn cần vài ngày để rà soát hồ sơ trước khi các giao dịch này được thực hiện.
